* Dam & Partners meest produktieve bureau van 2009
Alweer voor het derde achtereenvolgende jaar mochten we op verzoek van het vastgoedmagazine PropertyNL de TOP 25 van meest produktieve Nederlandse architectenbureaus in het commercieel onroerend goed samenstellen. De nieuwe ranglijst telt in 2009 acht architectenbureaus die ook vorig jaar in de lijst waren opgenomen. Vier dalers [ArchitektenCie, Kollhof en Rapp, Meyer en Van Schooten, OZ&P] en vier stijgers [AWG, Mei Architecten, Dam en Partners, KOW]. De overige zeventien architecten kwamen soms al voor in de ranglijst van 2007 [Knevel, PPKS, Van der Schalk, ZZDP] maar de meerderheid is nieuw. Wat daarbij opvalt is de opname van een aantal tot nu vooral regionaal werkende architectenbureaus die met een of meer grotere vastgoedprojecten in deze top25 terechtkwamen [Dedato, Van Manen, Van de Leur Vermeer, VDH].
De lijst wordt fier aangevoerd door vader Cees en zoon Diederik Dam met een gerealiseerd totaaloppervlak dat zelden eerder is vertoond: meer dan 130.000 m2, en dat is meer dan het dubbele van dat van architect Marcel van der Schalk die via de oplevering van het nieuwe hoofdkantoor van KPMG in Amstelveen direct op twee binnenkwam [62.500 m2]. De top-vijf wordt gecompleteerd door Claus en Kaan [48.400 m2], Rijnboutt [41.500 m2] en UN Studio [40.200 m2]. [Op de foto is de nieuwe Maastoren van Dam & Partners te zien. Bij de samenstelling van de Top-25 is gebruik gemaakt van de projectlijsten die zijn opgenomen in de editie 2009 van het jaarboek 'Nieuw Commercieel Vastgoed in Nederland in feiten en cijfers', gezamenlijk uitgegeven door de Neprom en PropertyNL. In de uiteindelijke lijst is het gerealiseerde b.v.o. van de in 2009 opgeleverde kantoor- en winkelprojecten per architect getotaliseerd. Zie hier voor de gehele lijst in pdf met een korte toelichting per architectenbureau.] - 01 februari 2010 - BOX 1.492/PropertyNL
* Goed bezocht 1e Actueel Den Haag Debat (ADHD)
Ook in Den Haag hebben de architectuur organisaties hun krachten gebundeld en ze organiseerden dinsdag jongstleden als opening van het nieuwe seizoen een debat over de toekomstige culturele ontwikkelingen rond het Spuiplein in de hofstad. Na een inleiding van cultuurwethouder Marieke Bolle - Den Haag ambieert in 2018 cultuurhoofdstad van Europa te worden - volgden drie inhoudelijke praatjes van achtereenvolgens Arjan Hebly [over de geschiedenis van de plek rondom de Spuikerk], OMA-partner Ellen van Loon over het ontwerpend onderzoek naar een nieuw cultuurgebouw aan het Spuiplein en hoofd stedebouw Hans Kuiper over de uitgangspunten voor de plannen die nu worden verwerkt in de komende Europese aanbesteding voor dat gebouw. Het aansluitende debat onder leiding van Bert van Meggelen concentreerde zich op de vraag hoe je nu een goed nieuw Spuiplein zou kunnen maken. Met reacties als: het plein moet vrij blijven om te kunnen skaten [van de skater], veel contactmogelijkheden door functies op de begane grond [van de directeur van het Residentieorkest] en de goed onderbouwde visie van Peter Drijver. Hij had ook in een vlugschrift intensieve aandacht besteed aan de voorwaarden voor een goed plein en was zeer kritisch over de megalomane aanpak van het cultuurproject tot nu toe. Vanuit de zaal kwamen nog verzoeken om het bestaande danstheater van Koolhaas op de een of andere manier op te nemen in de plannen [zoals ook Drijver al had betoogd] en vragen over de architectenselectie en de criteria aan de hand waarvan de plannen straks worden beoordeeld. Een spetterend debat kwam helaas niet echt op gang; het bleef vooral heel netjes en misschien daarom ook wel een beetje 'Haags'. Wij misten in ieder geval de suggestie die uitging van de afkorting van de naam van dit eerste debat: we hadden wel wat meer 'ADHD'-energie willen horen of zien... [Op de foto's van boven naar beneden: de goedgevulde foyer van het Nederlands Danstheater, de wethouder met naast zich Ellen van Loon en Arjan Hebly, Arjan aan het woord en tenslotte het debat met gespreksleider Bert van Meggelen en achter de tafel v.l.n.r. Peter Drijver, de directeur van het Residentieorkest en een bekende Haagse skater.] - 28 januari 2010 - BOX 1.491
* Zwaar architectuurjaar ontspannen geopend in NAi
Afgelopen vrijdagavond kwamen meer dan 900 gasten bijeen voor de eerste grote nieuwjaarsreceptie in het Rotterdamse NAi. Alle belangrijke organisaties op het gebied van architectuur zoals de Bond van Nederlandse Architecten BNA, de fondsen SfA en BkVB, het Berlage Institute, Archiprix en Europan droegen bij aan de organisatie van het gecombineerde evenement, dat beoogt een jaarlijkse traditie te worden. Aansluitend vierde Europan het tienjarig bestaan met een groot feest. Het was inderdaad een ontspannen weerzien met iedereen die er toe doet in architectonisch Nederland, hoewel de stand van zaken voor het nieuwe jaar niet zo feestelijk genoemd kan worden. 30% minder mensen in de architectenbranche en die krimp loopt nog stapsgewijs door... Ook de bouw kan zijn borst nat maken, want wat nu niet getekend wordt, wordt later niet gebouwd; dus daar zullen in de loop van 2010 nog zware klappen vallen. De receptie kende twee sprekers in NAi directeur Ole Bouman [zie foto boven] en BNA-voorzitter Jeroen van Schooten [zie hieronder]. De laatste zal in de loop van het voorjaar het stokje overdragen aan zijn opvolger. Hoewel de toespraken door de drukte moeilijk waren te verstaan, begrepen we van Ole dat het NAi deze zomer voor vijf maanden dicht gaat voor een verbouwing naar ontwerp van Jo Coenen [welk museum blijft er eigenlijk nog open?] en vertelde Van Schooten dat hij zich zorgen maakt over de berichten dat er door architecten al regelmatig onder de kostprijs wordt gewerkt... Al mijmerend over de sombere vooruitzichten vertrokken we al na een paar uur want wij moesten nog door naar elders. Niet na nog even omgekeken te hebben naar het 'huis' van de architectuur, zoals Ole het terecht noemde. Waar het licht roze was en de nu nog etende feestgangers aansluitend zouden gaan dansen... op de vulkaan van het nieuwe jaar. - 24 januari 2010 - BOX 1.490
* Steeds meer gebouwen als groene heuvels
Vandaag weer een kleine beeldverzameling die we samenstelden nadat ons de bijzondere overeenkomst tussen recent werk van Architect van het Jaar 2009 SeARCH en MVRDV was opgevallen. En als je dan even gaat zoeken blijken er meer bureaus te zijn die zich met begroeide gebouwen of gebouwen in groene heuvels bezighouden... We beginnen zoals gezegd met werk van SeARCH [samen met Christian Mueller gemaakt], hun ontwerp voor het nieuwe stadskantoor in Rotterdam. Een kantoorgebouw bestaande uit ronde vormen die aan de gevelzijde zijn bekleed of opgebouwd met natuurlijk begroeide elementen. Kortgeleden presenteerde MVRDV in Beijing een expositie [genaamd 'China Hills'] waarin ze lieten zien dat steden kunnen worden opgebouwd uit enorme heuvelachtige elementen bekleed met natuurlijke materialen en groen.
Maar al eerder maakte MVRDV een winnend competitieplan voor het Gwanggyo Power Centre nabij Seoul in Zuid Korea waarin diezelfde heuvelbeelden te zien waren.
En bij ons kwamen vervolgens de beelden weer terug van architect Emilio Ambasz die gedurende zijn gehele carriere bezig is geweest met het ontwerpen en bouwen op dat grensvlak van natuur en cultuur... Maar ook Bjarke Ingels liet zijn liefde voor begroeide gebouwen al zien, zoals blijkt uit een plan voor het Whitewater Adventurepark in Kopenhagen en voor een drijvend dolfinarium. Maar tenslotte terug naar de gespotte overeenkomst tussen het recente plan van MVRDV voor een recreatiepark in Montenegro en de Villa Vals van SeARCH [wederom een samenwerkingsproject met Christian Mueller]. Hierboven is de opzet te zien van de met groen bedekte woningen en de cirkelvormige openingen voor de daglichttoetreding. Boven de voorbeeld-patio van MVRDV, onder de werkelijke patio van de Villa Vals van SeARCH... De wonderschone villa ligt op minder dan 100 meter van het beroemde Thermencomplex van Peter Zumthor en is op de patio na geheel ondergronds gestitueerd.
[De villa van SeARCH is gedurende het gehele jaar voor een ieder te huur! Zie voor alle nadere info de daartoe ingerichte website of via e-mail aan info@search.nl. De foto's van de villa zijn van Iwan Baan.] - 09 januari 2010 - BOX 1.489
Jim van der Hoeven van JustRedMedia sprak met de drie categoriewinnaars Kingma Roorda (Small), Atelier Kempe Thill (Medium) en Bjarne Mastenbroek van SeARCH (Large en de uiteindelijke winnaar) over hun zorgen en reacties, mede naar aanleiding van de crisis.
[Regie: Jim van der Hoeven, camera: Sam Nijssen, producent: Lily Op 't Rood. U kunt ook direct doorclicken naar YouTube voor een iets groter beeld.] - 26 december 2009 - BOX 1.488/AvhJ
Tijdens een geanimeerde bijeenkomst in het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam vond afgelopen zaterdag de feestelijke uitreiking plaats van de derde 'Architect van het Jaar' Prijs, editie 2009.
De prijs is ingesteld door ArchitectenWerk en heeft als doel om - naast de reeds gekende hoge architectonische kwaliteit van het gerealiseerde werk - ook de professionaliteit en innovatiekracht van Nederlandse architectenbureaus nader onder de aandacht te brengen van opdrachtgevers, pers en publiek. SeARCH uit Amsterdam, het internationaal werkende architectenbureau van oprichter Bjarne Mastenbroek, won de categorieprijs voor grote bureaus en werd aansluitend door de jury unaniem gekozen als 'Architect van het Jaar 2009'. Aan deze prijs is een geldbedrag van 5.000,- Euro verbonden, ter beschikking gesteld door hoofdsponsor Alcoa Architectuur-systemen uit Harderwijk.
Uit het juryrapport: "De jury draagt Bjarne Mastenbroek met SeARCH graag voor als winnaar van de categorieprijs voor grote bureaus, vooral door de combinatie van durf in de zoektocht naar nieuwe architectonische wegen als in het aanspreken van opdrachtgevers en vakgenoten op hun verantwoordelijkheid. [...] De jury heeft uiteindelijk unaniem besloten de 'Alcoa Architect van het Jaar Prijs 2009' te gunnen aan het architectenbureau dat gepassioneerd werkt aan toparchitectuur, aan een eigen visie op duurzaamheid en wiens oprichter zich niet aflatend inzet voor de hele beroepsgroep: SeARCH uit Amsterdam."
De drie categorieprijzen werden als volgt verdeeld:
Categorie Large (boven 20 fte): SeARCH uit Amsterdam,
Categorie Medium (6-20 fte): Atelier Kempe Thill uit Rotterdam,
Categorie Small (tot 5 fte): Kingma Roorda Architecten uit Rotterdam,
Publieksprijs: Faro Architecten uit Lisserbroek en Zutphen [Online stemming via Architectenweb, met meer dan 25 % van de 1.686 stemmen].
Aan de inzenders werd gevraagd om hun visie te geven op een tweetal zelf gekozen thema's en die visie te illustreren aan de hand van enkele gerealiseerde projecten. Tevens vroeg de jury dit jaar om te beschrijven wat de inzenders hebben geleerd van de crisis (die in de architectenwereld zo hard toeslaat), hoe ze daar in hun werk en bureaustrategie mee zijn omgegaan en welke oplossingen zij daarvoor hebben kunnen vinden.
[De 10 genomineerden uit de 21 inzendingen van dit seizoen 2009 waren: Faro Architecten, KCAP Architects & Planners, RAU, SeARCH, BIQ Stadsontwerp, Atelier Kempe Thill, Moriko Kira Architect, Onix, Architectenbureau Paul de Ruiter en Kingma Roorda Architecten.De jury bestond uit: Prof. Dr Ir Andy van den Dobbelsteen - hoogleraar Climate Design and Sustainability TU Delft, Ir Harm Tilman - hoofdredacteur vakblad ‘de Architect’ en Ir Rudy Uytenhaak - Architect van het Jaar 2008. Foto Rene van den Burg: Bjarne Mastenbroek met oorkonde en hoofdprijs.] - 21 december 2009 - BOX 1.487/AvhJ
* Stem voor publieksprijs Architect van het Jaar
Iedereen kan nu via Architectenweb één keer stemmen op het genomineerde architectenbureau van zijn of haar keuze. Zie hier voor de stempagina. De uitslag van de stemming wordt - naast de andere prijzen - eveneens bekendgemaakt op zaterdag 19 december 2009, vanaf 16.00 uur in het Nederlands Architectuur instituut in Rotterdam. [Meld u hier > aan als u daarbij aanwezig wilt zijn en per e-mail nog geen uitnodiging heeft ontvangen.] - 14 december 2009 - BOX 1.486
* Architectuurkritiek: vervolg op 3e Olifantenkooi
Op 25 september werd in de burelen van Architectuur Lokaal het derde nummer van het vlugschrift De Olifantenkooi gepresenteerd met een debat over de architectuurkritiek onder leiding van Piet Vollaard [zie foto]. De BOX maakte een kort verslag van de bijeenkomst dat werd opgenomen in het tijdschrift de Architect van november. Op donderdagavond 17 december aanstaande wordt het debat van toen vervolgd, deze keer met bijdragen van deelnemers aan de masterclass architectuurkritiek van het Stimuleringsfonds. Omdat onze tekst in de Architect sterk werd ingekort, onderstaand het integrale verslag van toen: "Hoofdredacteur aan de lijn: of ik mijn stukje al af had? Het was me vanwege de drukte nog niet gelukt en nu was ik met de jaarboekredactie alweer enkele dagen onderweg door noordelijk Nederland om de beste gebouwen van het afgelopen seizoen te selecteren. Met als bijkomend voordeel dat mijn architectuurkritische zenuw inmiddels in opperste concentratie was gebracht.
De debatavond die ik kort zou beschrijven bleek in die zin nogal onbevredigend. Vol verwachting waren we naar de bogen onder het hoofdstedelijke spoor gereisd om te komen genieten van intelligente inleidingen en een hopelijk pittig inhoudelijk debat over de actuele stand van de architectuurkritiek.
Gastvrouw Indira van 't Klooster leidde de avond in met enkele van de stellingen die ieder met korte toelichting zijn opgenomen in de derde aflevering van het architectonische vlugschrift 'De Olifantenkooi', genoemd naar een trefzekere tekst van oercriticus Geert Bekaert. Vervolgens nam moderator Piet Vollaard het woord om het in de dertig minuten daarna niet meer af te staan. Hij bleek dermate vol van het thema dat hij de beperkingen die het voorzitterschap nu eenmaal kent volledig uit het oog verloor. Uit de breedte van zijn bespiegeling herinner ik me nog een enkele opmerking, namelijk dat de jongste generatie niet meer in teksten denkt, maar in beelden. En tevens dat Piet triest werd van de verwatering van het architectuurkritische essay, vooral dat met literaire kwaliteit. En inderdaad, de landelijke dagbladpers heeft op ons vakgebied geen critici meer in vaste dienst, de bedoelde kritische stukken verschijnen nog slechts hap snap en gekoppeld aan een hyperactueel thema of gebouw.
Harm Tilman had zich als eerste inleider gelukkig beter voorbereid op het debat. Na een paar heldere observaties van de actuele situatie, formuleerde hij een drietal vragen waarmee de kritiek wat hem betreft aan de slag zou kunnen. Zoals wat is architectuur nu wel of niet? Hoe liggen de verbanden met de context, waar komen die vandaan en waarheen gaan die? En wat zijn de nieuwe zaken die zich aandienen? Hij besloot met een eigen appél aan de architect: doe meer onderzoek en wees meer begaan met de publieke zaak. Aan de subsidiegevers raadde hij aan kritischer op de output te zijn en dus beter te evalueren. De opleidingen wenste hij tenslotte meer 'verdichting' en 'verdieping' toe.
Aansluitend kon Piet zich wederom niet inhouden en hij begon Harm uitgebreid te bevragen over het diepere nut van de architectuurkritiek. Zodoende kwam Samir Bantal als tweede inleider - als nog onervaren spreker had hij voor de veiliger interviewvorm gekozen - minder goed uit de verf in zijn poging om vanuit zijn ervaringen als projectontwikkelaar juist het handelen van de opdrachtgever naar aanleiding van de architectuurkritische noties te bespreken.
Uiteindelijk kwamen vanuit het publiek de meer ervaren beschouwers aan het woord. Christoph Grafe kon nog even kwijt dat hij het Vlaamse Jaarboek Architectuur veel degelijker en inhoudelijker vond dan het 'labbekakkerige' Nederlandse... En Maarten Kloos stelde dat werkelijke kennis van zaken, een zekere regelmaat en een vaste ondertekening met eigen naam onder de stukken, de lezers kon helpen met het ontwikkelen van hun eigen mening. Zelf kon ik nog roepen dat er wat mij betreft een groot gebrek is aan authenticiteit bij de architectuurcritici; ze praten elkaar voornamelijk en quasi-wetenschappelijk na, al of niet met gebruik van vele voetnoten.
In het daaropvolgende weekeinde bleek gelukkig dat ze weldegelijk nog bestaan, de (ook en vooral literair) waardevolle stukken over de belangrijke thema's in ons vak, zoals Abram de Swaan bewees in de zaterdagse opinierubriek van NRC Handelsblad. Hij beschreef zijn persoonlijke en onnavolgbare visie op het langdurige smaakdictaat van de modernisten. En bij hem zonder uitgebreid notenapparaat, want zijn tekst zal in de nabije toekomst - juist vanwege die authenticiteit - door de anderen worden geciteerd." /Kees van der Hoeven.
[Later bleek dat Piet Vollaard pas op het laatste moment gevraagd was om in te vallen als voorzitter... Zie ook het eigen verslag van Architectuur Lokaal. U kunt zich hier aanmelden voor de 4e Olifantenkooi op 17 december aanstaande.] - 09 december 2009 - BOX 1.486
* Bruggen Calatrava worden nu al gerenoveerd...
Van een oplettende collega ontvingen we het onderstaande aanbestedingsbericht dat wat ons betreft voor zichzelf spreekt [hoe is het in 's hemelsnaam mogelijk binnen 5 jaar na oplevering?]:
"De gemeente Haarlemmermeer is voornemens de Renovatie van Calatravabruggen
Europees aan te besteden. Het werk betreft in eerste instantie de
renovatie van 1 tuibrug (de Citer) met hellend stalen pyloon. De renovatie bestaat onder andere uit:
het demonteren van de stalen leuningen, verwijderen van de prefab betonnen randelementen, verwijderen asfalt van de looppaden, aanbrengen verankeringen, conserveren van delen van het stalen brugdek, aanbrengen betonnen ondervloer, plaatsen van nieuwe prefab betonnen randelementen, conserveren leuningen en herplaatsen, aanbrengen asfalt op de looppaden, plaatselijk schilderwerk, elektrotechnische installaties, diverse betonreparaties.[...] Conform artikel 6.2.1 lid e van het ARW 2005 kan de opdrachtgever de
hierna genoemde vervolgwerken via onderhandeling zonder voorafgaande bekendmaking tot inschrijving opdragen aan de opdrachtnemer van het basisproject: - renovatie van 1 tuibrug (de Harp), - renovatie van 1 tuibrug (de Luit)." [Inschrijven op het werk kan tot 06 januari 2010. Zie ook het eerdere BOX-bericht 1.048 uit 2004 over de opening door de koningin en tevens BOX-bericht 958 over de kostenverhogingen tijdens ontwerp en bouw uit 2003.] - 07 december 2009 - BOX 1.485
Nu in Zwitserland het verbod op het bouwen van minaretten in de grondwet wordt opgenomen en er vandaag een motie van de SGP - met een weliswaar iets bescheidener boodschap - in de Tweede Kamer in stemming wordt gebracht, herinneren we onze vaste lezers graag aan de zogenaamde icoonmotie die de Partij voor Nederlandse Architectuur [PvNA] indiende bij het debat over de regeringsverklaring in 2007. Of anders gezegd: Hoe een eenvoudig bericht van twee jaar terug ineens weer nieuws kan zijn... [Zie hier voor het toenmalige BOX-bericht 1.261 dat vervolgens werd overgenomen op 12 april 2007 door NRC Handelsblad en op 24 april 2007 door NRC Next.] - 01 december 2009 - BOX 1.484/PvNA
Berichten uit de voorgaande maanden en jaren in het
