Vogels en kogels
"Het leven is als een vogel die op een koude winternacht een schuur binnenvliegt en door de schuur door een ander raam weer naar buiten vliegt." Toen Marcel Möring deze zin geschreven had, dacht hij: zo wil ik dat al mijn boeken zijn. Zijn tekst past wonderwel bij het thema [De Tijd Vliegt] van de Dag van de Architectuur die we dit weekeinde weer vieren, want bij het ontwerp van die schuur was vanzelfsprekend een architect betrokken...
De DvdA-aftrap is dit jaar op de Floriade in het Hydra-paviljoen van de Amerikaanse architect Hani Rashid. De vliegende tijdgeest is er goed zichtbaar. Vanuit de computer gegenereerd en veel dubbelgekromd. Met een actueel snelheidsbeeld dat doet denken aan de 'swoosh' van Nike of aan een vliegtuigvleugel. Volgens Rashid dan ook optimaal te beleven vanuit een op Schiphol landend vliegtuig. Dat bouwtechniek nog sterk achterloopt bij ontwerpmogelijkheden bleek toen Karel Vollers humoristisch verhaalde over de bijna stuntelige manier waarop hij Hani's dubbelgekromde alu-platen een voor een via explosietechniek in hun unieke betonnen mal moest drukken.
De tijd vliegt ook voor wat betreft de omloopsnelheid van architectonische beelden. De Haagse jackblock-gebouwen van Lucas en de Madonna van Carel 'kunnen' al niet meer vandaag de dag en worden straks vervangen door vijf modische torens van Richard Meier. Zelfs het Utrechtse Muziekcentrum van Hertzberger lag door een 'leefbaar' referendum onder vuur. Dit klinkende gebouw verdient in alle opzichten ons respect en gelukkig hebben we kunnen meehelpen om die destructieve actie te voorkomen.
Als vogels veranderen in vliegtuigen en schuren in kantoorgebouwen, zijn we terug in NY op 11 september: de vogels vlogen daar niet door een raam naar buiten, maar veranderden gebouwen in moordmachines. Horizontaalkracht omgezet in een progressive collapse die zijn weerga in de tijd niet kent.
Als vogels veranderen in kogels zijn we terug op 6 mei in eigen land: vijf kleine projectielen vlogen vanuit het wapen van een gek naar hoofd en hart van een prominente landgenoot. Steeds vaker overmeestert de tijd ons met verbijstering en onmacht.
Alleen kunst en muziek bieden dan nog hoop. De installatie Schuss van de Zwitser Roman Signer in Bonnefanten: op de vloer een cirkelvormige roestvast-stalen buis met een klein gleufje aan de binnenzijde. Luidsprekers versterken het schurende geluid van de door de gleuf afgevuurde en vervolgens langzaam tot stilstand komende geweerkogel. Vernietiging gestopt. Elke drie minuten opnieuw.
Of het magistrale Requiem van Fauré, uitgevoerd in de grote zaal van Vredenburg. Overmand door ontroering. Geen last van ooit beschreven gebrek aan beenruimte. En dan ineens zie ik het: in de dubbeldikke multiplex ballustrade voor me is ter hoogte van de vloer een kleine gleuf uitgespaard; ruimte voor mijn schoenen.
Dat is nou architectuur.
