Iedereen maakt het wel eens mee: pech onderweg. Je stopt op de vluchtstrook en stapt uit. Dan gebeurt het. Je voelt aan den lijve dat je in een volstrekt vervreemdende wereld bent terechtgekomen. Je ondergaat het oorverdovende lawaai van de aanstormende en passerende weggebruikers, je wankelt door de drukgolf die iedere auto voor zich uit duwt en je hersens maken extra adrelanine aan vanwege het voelbare en altijd dreigende gevaar voor ongelukken. Je voelt je indringer in een wereld waar je niet thuis hoort en waar communicatie met andere bestuurders vanwege het verschil in snelheid volstrekt onmogelijk is.
Je begrijpt dan pas goed waarom er in Nederland inmiddels meer dan 400 kilometer geluidsscherm staat en dat het milieubeleid van de overheid erop gericht is ons te beschermen tegen lawaai, vervuiling en vergiftiging door het zes miljoen tellende nationale wagenpark.
Een van die andere autorijders is Francine Houben, architect en buitengewoon hoogleraar aan de TU-Delft. Zij vindt die geluidsschermen maar niks en ze ergert zich aan de ruimtelijke ontwikkeling langs de nationale snelwegen. 'Verbunnekisering' noemt ze dat, doelend op de A12 tussen Utrecht en Arnhem waar die bierkratjes opgestapeld staan van de drankenindustrie die daar vanouds is gevestigd. Zelf heb ik altijd genoten van die indrukwekkende stapels, al mijmerend wat je daar allemaal mee kan bouwen. Atelier Kempe Thill heeft ons met hun reizende 'Lightbuilding' in 'de Parade' laten zien dat transparante kratten als bouwsteen zelfs prachtige resultaten kunnen opleveren.
Maar nee, Francine is tegen die wildgroei langs de snelweg en vindt dat het allemaal beter en mooier kan. En dat gaat ze 3 jaar lang onderzoeken in haar leerstoel 'Mobiliteits-esthetiek' [hoe kom je op zo'n woord?]. Natuurlijk kan intensieve aandacht van ontwerpers ook voor het uitzicht vanuit de auto verbetering opleveren, maar de bestuurdersblik als vertrekpunt nemen is behoorlijk elitair. Recente woonplannen langs de snelweg zijn al helemaal onzinnig.
Hoogleraar Houben drukt echter door. De overheid steunde haar visie op de autosnelweg A12 via een van de tien 'Grands Projets' en met de prijsvraag voor het ontwerp van een 'Snelweghuis'. Een werkgroep van V&W heeft zelfs uitgezocht welke VROM-regelgeving het bouwen van woningen langs de snelweg nu nog verbiedt en hoe die verbodsbepalingen zouden kunnen worden omzeild...
Francine zou eens een nachtje moeten gaan slapen langs de autobaan. Nadat een VROM-minister dat deed, werd bij Dordrecht razendsnel Hans van Heeswijk's mooiste geluidsscherm van Nederland gerealiseerd. Ik zou nog veel meer - maar dan natuurlijk mooi ontworpen - bedrijventerreinen langs de snelweg leggen; ze vormen de ideale geluidbuffer voor de achterliggende woonwijken en recreatiegebieden. Dan kunnen onze slaapkamerramen 's-nachts tenminste open blijven staan, zelfs als er een hooggeleerde architecte voorbij rijdt.