Ruimte zonder wanden
De architectonische ruimte wordt bepaald door zijn grenzen, leerde ik. Die ruimtelijke grenzen bestaan meestal uit wanden van steenachtig materiaal. Aan de bovenzijde bekroond door het plafond. Ruimte en materiaal zijn zo onlosmakelijk aan elkaar verbonden: verwijder je het materiaal, dan verdwijnt direct ook de ruimte. Behalve in de vieringruimte van een kerk met kruisvormige plattegrond. Op de kruising van de twee beukrichtingen ontstaat een ruimte zonder wanden, slechts aangegeven door de buitenhoeken van de beukmuren, of later in de Gotiek door slechts vier kolommen.
De parlementaire enquete Bouwnijverheid is voorbij, het nieuwe kabinet moet de aanbevelingen gaan uitvoeren. Ik volgde het debat met de commissie live op Internet. Voorzitter Marijke Vos deed het uitstekend en professioneel; terecht onderstreepte CDA-woordvoerder Atsma de kamerbrede waardering in een door alle woordvoerders ondertekende motie. Weg dus met alle 'vuile' wanden! Maar laat de kolommen staan, zodat bouwers in een transparante ruimte weer 'schoon werk' kunnen leveren.
Dat nog lang niet iedereen doordrongen is van de ernst van de zaak bleek tijdens een discussie met bestuurders van grote bouwondernemingen op een TU-congres over nieuwe contractvormen in Eindhoven. Krachttermen ontbraken niet: "De commissie heeft niet aan waarheidsvinding gedaan, maar aan bevestiging van de eigen perceptie" zei er een en een ander vergeleek de impact van de ramp van 11/9 met die van 9/11 voor de bouw. Alsof het sterven van 3000 onschuldigen in bezwijkende gebouwen te vergelijken valt met de ontmoeting van de eigen rotzooi met de Zembla-ventilator...
Diezelfde week het AVBB-congres in de wonderschone, transparante Van Nellefabriek in Rotterdam. De honderden deelnemers zaten op vier tribunes met zicht op een verlicht middendeel tussen vier kolommen - een prachtige ruimte zonder wanden. Voorzitter Elco Brinkman besloot de dag met een lange congresrede. Weer ging hij voor de bouw door het stof vanwege alle pijnlijke feiten, maar hij schetste daarna het noodzakelijke herstel van vertrouwen via gedragsregels, cultuuromslag en verhoging van kwaliteit. De ruimte zonder wanden kreeg zelfs een sacrale betekenis toen Brinkman kort maar geemotioneerd verwees naar de problemen met zijn nu gelukkig herstelde gezondheid: "Het woord crisis staat niet alleen voor een ernstige stoornis, maar kan tevens het keerpunt betekenen, ook nu in de bouwwereld."
Plotseling schoot het toekomstbeeld bij me binnen: stond hier misschien een minister uit het nieuwe CDA/PvdA-kabinet? Gepokt en gemazeld in Den Haag en na zeven jaar AVBB gedragen door de meeste bouwers? Is hij niet juist diegene die - samen met een PvdA-er uit de commissie - de brug kan slaan van bouw naar overheid en andersom? Ik zag het voor me - Eureka!
Brinkman en Duijvestein, de nieuwe 'architecten' van VROM.
