Stedelijk schuim - goed of mooi?
Dag lieve Har (3),
Naar aanleiding van een NRC-interview met de beroemde Duitse filosoof Peter Sloterdijk kwamen de beelden van jouw bellenfilms weer binnen.
Het was je gelukt om met een 8-mm filmcamera de beweging van schuimbellen in een glas bier in macroformaat op te nemen. Bij latere vertoning vertelde je dat we beelden te zien kregen van het stedelijk transportsysteem in het jaar 3000. En als dan iemand vroeg: "Meneer Oudejans, waarom zo ver in de tijd gekeken?" antwoordde je steevast: "Anders nemen ze me niet serieus, meneer..."
Schuimen is Sloterdijk's laatste boek en hij analyseert daarin onze globaliserende maatschappij aan de hand van de bellenstructuur: "Organische cellensystemen [...] beantwoorden aan strenge geometrische regels. Een jonger schuim is chaotischer dan een ouder schuim, in het oudere schuim zijn vele kleine bellen geknapt en is een typische, honingraatachtige geometrie ontstaan. De moderne samenlevingen kunnen het beste vergeleken worden met het oude schuim, ze zijn zeer fragiel maar in die fragiliteit relatief stabiel."
Schuim biedt volgens Sloterdijk weerstand tegen elke vorm van totalitarisme en zelfs tegen terroristische aanslagen. "Schuim is niet kwetsbaar, het heeft een grote elasticiteit. Omdat er geen totaliteit is, is de catastrofe van het deeltje niet de catastrofe van het geheel. Toch is het terrorisme relatief gevaarlijk voor moderne maatschappijen. Ze kunnen terrorisme negeren als ze dat willen, ze zouden eigenlijk volkomen immuun moeten zijn, maar het probleem is dat ze een grote hoeveelheid stress produceren, een overreactie op het knappen van enkele bellen in de schuimarchitectuur."
Jouw ideeën over de wereld als bellenstructuur postuum filosofisch verklaard!
Zelfs in Amsterdam heeft de stress nu toegeslagen: na acht jaar werk wordt Alvaro Siza bedankt als architect van het Stedelijk Museum. Nadat Fuchs met pensioen is, moet het allemaal anders en komt er onder leiding van Hans van Beers wéér een nieuwe Europese aanbesteding, haha. Je zou zeggen, laten ze het dit keer zo organiseren, dat ook Nederlandse en jonge architecten mee kunnen dingen; was Van Beers niet ook de bouwpastoor van MVRDV's Vpro-Villa? Gelukkig wordt de collectie straks tijdelijk getoond in het Stationspostgebouw, dat jij nota bene bij Elling nog hebt getekend!
Siza moest uit de krant vernemen dat ze zijn gebouw niet goed (of mooi?) genoeg vonden. Die relatie tussen 'goed' en 'mooi' besprak jij meestal aan de hand van het luikje met de vier schroeven: als het luikje 'goed' is vastgeschroefd (via eenzelfde krachtsmoment) staat de groef van elke schroef schijnbaar willekeurig gericht. Het luikje kan ook 'mooi' worden vastgezet, door de vier schroefgroeven alsnog eenzelfde richting te geven.
Na die getekende schroefjes sloot je af met de uitspraak:
"Mooi
gaat vrijwel altijd
ten koste van iets (goeds)."