BOX - Archief juni 2006

* Afrika te bezoeken in twee nieuwe musea

Het bestaande 'Nederlandse' Afrika Museum in Berg en Dal bij Nijmegen is fors uitgebreid. De nieuwbouw naar ontwerp van architect Henk de Haan - werkzaam bij het Atelier Rijksbouwmeester - omvat 2400 m2 en daarmee is het museum ruim twee keer zo groot geworden. Op 27 mei heeft minister Van der Hoeven het museum opnieuw geopend. De gerenoveerde oudere bouwdelen bieden ruimte aan uitgebreide semi-permanente tentoonstellingen over Afrika. De nieuwe tentoonstellingszaal wordt gebruikt voor thematentoonstellingen. Tot het einde van dit jaar is er de expositie te zien 'Hedendaagse kunst uit Afrika en de Afrikaanse diaspora. '

Het nieuwe gedeelte bestaat uit een ruime, volledig geconditioneerde tentoonstellingruimte, een auditorium met 150 zitplaatsen, een nieuwe entree met museumwinkel, een royaal multifunctioneel atrium, kantoorruimte met een vergaderzaal, een werkplaats en een ontvangstdepot. In het gerenoveerde gedeelte is door herschikking van functies ruimte ontstaan, onder andere voor een restauratieatelier. Zie foto's van Christiaan de Bruijne.

In Parijs is eveneens een museum met Afrika als onderwerp geopend. Het betreft in dit geval het Musee du Quai Branly van de hand van architect Jean Nouvel, dat tot stand kwam op persoonlijk initiatief van president (en oud burgemeester van Parijs) Jacques Chirac.

Het 40.000 m2 grote gebouw - zie foto's boven - ligt in de directe omgeving van de Eiffeltoren en kostte 260 miljoen Euro. Het bevat een collectie van 300.000 objecten die in de Franse koloniale tijd zijn bijeengebracht. Dat laatste leidde direct tot protesten omdat de tegenstanders vinden dat die collectie terug zou moeten naar de landen van oorsprong.
[Zie ook de eigen websites van het Nederlandse Afrikamuseum, het Musee du Quai Branly en het Atelier Jean Nouvel.] - 26 juni 2006 - BOX 1.188/Rbm

* Vijf ontwerpen voor nieuwe windturbines

In opdracht van de Rijksbouwmeester zijn vijf vernieuwende ontwerpen voor windturbines gemaakt. Het betreft plannen van landschapsarchitect Paul van Beek, Pieter Bannenberg van NL Architects, Ton Matton van MattonOffice, kunstenaar Hans van Houwelingen en Winy Maas van MVRDV. Ze worden vanmiddag vanaf 14.00 uur gepresenteerd op een bescheiden symposium in Club 11, het restaurant van het tijdelijke Stedelijk Museum in het voormalige Stationspostgebouw van Amsterdam. Na de presentaties zal de discussie over de toekomst van windturbines in het Nederlandse landschap worden geleid door Dirk Sijmons, Rijksadviseur voor het Landschap.

NRC Handelsblad had gisteren de beeldprimeur in de krant: de illustratie laat een 'boom' of een 'tros' turbines zien van de hand van NL Architects.
[Het symposium wordt georganiseerd door SenterNovem in samenwerking met de Rijksgebouwendienst.] - 21 juni 2006 - BOX 1.187/NRC

* ArchiPrix 2006 gaat naar Academie Arnhem

Gisterenmiddag had in Hilversum de traditionele ArchiPrix-uitreiking plaats. De jury bestaande uit Jan Benthem, Hilde de Boer, Jacob van Rijs, Marieke Timmermans en Pieter van Wesemael koos het afstudeerplan 'de Zolder van Duitsland' van Seth de Rooij als winnaar. Hij transformeerde een in de twintiger jaren van de vorige eeuw gebouwd pakhuis in Dresden [zie foto - de inzet laat zien wat er recent in werkelijkheid van het bijzondere gebouw gemaakt is: een banaal hotel met driehonderdzoveel kamers].
Het is goed om te zien dat een van de 'kleinste' opleidingen in ons land - de Academie van Bouwkunst in Arnhem - dit keer in de prijzen is gevallen. Het laat zien dat het voor architectuurstudenten niet direct nodig is om in het inmiddels bijna overvolle 'centrum' van de vaderlandse architectonische 'macht' in Delft of Amsterdam les te nemen. De relatieve rust gecombineerd met de persoonlijke aandacht in Arnhem leiden immers ook tot bijzondere resultaten.

De jury was in zijn rapport dit jaar overdreven kritisch. Met zinsnedes als "meer aandacht voor het verleden [...], maar geen diepgaande kennis van de geschiedenis" of "opvallend afwezig zijn grensverleggende toekomstvisies" tot zelfs "een voorbode van een 'crisis' in de architectuur" biedt de jury wat ons betreft weinig inzicht en plaatst ze zichzelf eerder naast dan middenin de ontwikkeling van de nieuwe generatie in ons vak.
[Het boek met alle ingezonden plannen van 2006 is voor € 24,50 verkrijgbaar bij Uitgeverij 010.] - 18 juni 2006 - BOX 1.186/ArchiPrix

* Charlotte Koehler Prijs voor Korth Tielens uit A'dam

De Charlotte Koehler Prijzen zijn bij testament ingesteld door de actrice Charlotte Koehler ter bekroning van het werk van veelbelovende jonge kunstenaars. De prijzen worden sinds 1988 jaarlijks uitgereikt - sinds 2005 in de oneven jaren op het gebied van theater, in de even jaren op het gebied van beeldende kunst, vormgeving en architectuur.
Dit jaar kende de jury de prijs voor architectuur toe aan Korth Tielens Architecten uit Amsterdam [bestaande uit de architecten Mike Korth/geboren in Bremen in 1970 - en Gus Tielens/geboren in Amsterdam in 1971]. Op de foto's de uitbreiding van een bedrijfsgebouw in Duitsland; meer werk van hen wordt onder andere getoond in DAX Magazine 6 waarbij zij de rol van gasthoofdredacteur vervulden.

Uit het juryrapport: "Het werk van Korth Tielens Architecten komt voort uit de koppeling van vakmanschap aan een contextuele ontwerpbenadering die tot een opvallend ingehouden architectonisch handschrift leidt. De jury waardeert hun ingehouden ontwerpmentaliteit, een kwaliteit waarvan zij bewezen hebben die ook in meer complexe projecten te kunnen inzetten." De jury bestond uit Frederique Bergholtz, Pascale Gatzen, Karel Martens, Michelle Provoost, Lisette Smits en Jan Peter Wingender.
[De volledige juryrapporten worden tijdens de uitreiking op 04 juli aanstaande bekendgemaakt. Eerdere winnaars van de prijs waren onder meer Heren 5 Architecten, Snelder Architecten, Arons en Gelauff en Maurer United Architects.] - 14 juni 2006 - BOX 1.185/PBCF

* Architect fulmineert openlijk tegen opdrachtgever

Door de warmte en het wereldvoetbalgeweld wat weinig nieuws in architectenland; we wachten met spanning op de komende uitslag van ArchiPrix en de Prix de Rome en op de aftrap van de Dag van de Architectuur in Hilversum...

Daarom na ons eerdere bezoek aan de WK-stadions van het Nederlands elftal [zie BOX-bericht 1.180 hieronder] maar even terug naar Duitsland. Want daar gebeurde toch iets opmerkelijks: de architect van het zojuist geopende en spectaculaire Berlijnse Hauptbahnhof [zie foto's] deed in een vlammend ingezonden betoog in de Sueddeutsche Zeitung en onder de kop 'Banale Circusdecoratie' een onthullend boekje open over zijn opdrachtgever.
Scherpere kritiek werd in het openbaar zelden vertoond en het is dan ook opvallend dat alleen de redactie van CoBouw het stuk signaleerde.

De tekst van architect Meinhard von Gerkan - medeoprichter van GMP Architekten, een van de grootste architectenbureaus van Duitsland - concentreert zich op de wat hem betreft ongeoorloofde architectonische inmenging van zijn opdrachtgever. Von Gerkan: "[...] De stationschef doet alsof hij alles eigenhandig uit zijn hoge hoed heeft getoverd. [...] De twee ergste verminkingen zijn voldoende bekend: de inkorting van de overkapping en de banale verlichting van het interieur. [...]"
De als bezuiniging afgedwongen inkorting met enkele tientallen meters leverde volgens de architect juist 40 miljoen meerkosten op en de binnenverlichting werd stiekum via een andere architect gerealiseerd. Tot in de hoogste kringen heeft Von Gerkan die verkorting proberen tegen te houden. Toenmalig Bondskanselier Schroeder voegde hem echter toe: "Mensch, Gerkan, die Wurst is lang genug; ich sehe sie jeden Tag." Maar bij zijn afscheid van het kanselierschap draaide hij bij: "Der Architekt hat Recht, die Wurst ist abgebissen - vorne und hinten." En even verderop doet de teleurgestelde architect een klemmend beroep op de huidige premier Angela Merkel om de aantastingen alsnog ongedaan te maken.
Zijn kritiek werd hem trouwens niet in dank afgenomen: ondanks dat hij de enige persoon was die de 14 jaar die het project in beslag nam compleet meemaakte, werd hij niet eens uitgenodigd voor de opening.
[Zie hier de tekst van het volledige artikel. Zie voor meer info de eigen website van het station en de website van het architectenbureau Von Gerkan, Marg und Partner.] - 12 juni 2006 - BOX 1.184/CoBouw

* Rudi van de Wint (1942-2006)

Afgelopen dinsdag overleed in Den Helder een groot kunstenaar. Hij maakte onder meer monumentale wandschilderingen in het kader van de percentageregeling beeldende kunst, zoals de prachtige vervagende cirkels in het Amsterdamse gerechtsgebouw en de panelen aan de korte zijde van de vergaderzaal van de Tweede Kamer [zie foto onder]. Sinds 1980 werkte hij aan zijn grote en integrale kunstproject 'De Nollen' in de duinen bij zijn woonplaats. Hij transformeerde daar een binnenduingebied met verspreide bunkers tot een nieuwe belevingswereld, waar hij experimenteerde met licht, ruimte, schaal en maat. Hij realiseerde er verschillende eigen bouwsels in cortenstaal en riet, zoals op de onderstaande foto het 'Eidilon', een zeven meter hoge stalen kelk. Het project verwierf internationale bekendheid en Van de Wint ontving een grote Europese subsidie voor een ongestoorde voortgang.

Ter nagedachtenis schrijft oud staatssecretaris van Cultuur Aad Nuis in NRC Handelsblad: "[...] Hij was een jongen uit Huisduinen, onder Den Helder. Daar lag zijn landschap. Hij had er gezworven door het duin, langs de zee, hij had er gespeeld in de bunkers en tunnels die de oorlog had achtergelaten. Er lag een groot, verwaarloosd stuk binnenduin, de Nollen, een niemandslandje vol bunkertjes en vuilstort. Dat nam hij in beslag als zijn openbare atelier. En het nam hem in beslag, voor de rest van zijn leven.
De Nollen werd een titanenproject. Het vuil moest weg, de natuurlijke begroeiing kwam terug. Hij bouwde er zijn eigen stalen tunnels en kamers en zalen, onder de grond en erboven. Sculpturen in het landschap, schilderingen in het inwendige. Heel de kracht van zijn expansieve, paradoxale, middelpuntvliedende talent werd er samengebald tot één groot kunstwerk, waarin elk onderdeel samenhangt met elk ander, en met de omringende natuur. De verbeelding van het kind werd door de man weergaloos concreet gemaakt. Vijfentwintig jaar lang.
Wie er rondloopt, ervaart hoezeer kunst een spel is - een grandioos spel dat de grootste ernst van een leven kan uitmaken. Rudi van de Wint blijft er naast je lopen. Haren in de wind, ogen aandachtig, stem vol passie en vrolijkheid. Hij gaat nooit meer weg van die plek. Hij heeft daar alles voor over gehad. Het is hem gelukt. Nu moet er goed worden gezorgd voor wat hij heeft nagelaten. De Nollen is een tuin die moet worden onderhouden en opengesteld, met het respect dat bij een waardevol museum past. Want hoewel Van de Wint steeds in alle openbaarheid heeft gewerkt, is zijn tuin in zekere zin altijd een geheim gebleven. [...]"

[Zie voor het Nollenproject de eigen website.] - 03 juni 2006 - BOX 1.183/NHD/NRC

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.