BOX - Archief maart 2007

* Eerste PvNA-debat a.s. zondag: Architect en Mode

De eerder dit jaar opgerichte Partij voor Nederlandse Architectuur [PvNA] organiseert aanstaande zondag vanaf 17.00 uur in Cafe Dudok in Den Haag haar eerste openbare debat. Architect Sjoerd Soeters en modeontwerper Mart Visser zullen de degens kruisen over het onderwerp 'Architect en Mode'. Dit naar aanleiding van het recente persbericht van de PvNA waarin gepleit wordt voor herinvoering van de vlinderdas en de Corbusierbril als standaardkleding voor de gehele beroepsgroep. Dit vooral om de burger in de gelegenheid te stellen om de architecten - ook op straat - weer direct aan te kunnen spreken op de kwaliteit van hun gerealiseerde werk.
De reacties zijn tot nu toe zeer positief; zo meldde de Architectuurpolitie bij monde van woordvoerder Flip ten Cate [ook Federatie Welstand] zeer enthousiast te zijn over de PvNA-oproep: "Eindelijk kan de discussie over schoonheid ook op de openbare weg plaatsvinden!" Alleen de Nederlandse Mededingingsautoriteit plaatst vraagtekens bij deze centraal georganiseerde afspraken. "Ze kunnen concurrentie beperkend gaan werken", stelde het hoofd voorlichting van de NMa, maar zij moest toch ook erkennen dat als architecten straks nadere afspraken maken, die gesprekken - juist vanwege de grotere herkenbaarheid van de deelnemers - "in ieder geval niet meer in het verborgene kunnen plaatsvinden." De NMa wacht daarom de resultaten van het debat van zondag af, alvorens een definitief oordeel uit te spreken.

[De foto toont 'oer'-architect Le Corbusier met de door hem geintroduceerde bril en uiteraard de welbekende vlinderdas. Inzet boven: Sjoerd Soeters met de 'blonde'-uitvoering van de Corbu-bril en inzet onder: Mart Visser met de bovenste boordknoopjes open. Het debat tussen Soeters en Visser vindt aanstaande zondag plaats in Cafe Dudok op de hoek van de Hofweg en het Buitenhof in Den Haag. Aanvang 17.00 uur, toegang gratis.] - 30 maart 2007 - BOX 1.272/PvNA

* Pritzker Prize 2007 voor Richard Rogers

9 jaar na Renzo Piano [zat dit jaar in de jury] , 8 jaar na Norman Foster... eindelijk heeft nu ook Richard Rogers de Pritzker Prize toegekend gekregen voor zijn gehele oeuvre. De jury bestond dit jaar uit Lord Palumbo, Shigeru Ban, Balkrishna Vithaldis Doshi, Rolf Fehlbaum, Carlos Jimenez, Victoria Newhouse, Renzo Piano en Karen Stein. Op 4 juni 2007 worden in Londen de bronzen medaille en het geldbedrag van 100.000 dollar aan hem uitgereikt. Eerder al werd de nu 73-jarige Rogers net als Foster geridderd en later door premier Tony Blair ook nog benoemd tot 'Lord Rogers of Riverside'. Hij speelt in eigen land tevens een belangrijke politieke rol als het gaat om het ruimtelijk beleid, vooral voor zijn eigen stad Londen.
[De foto laat Rogers zien als spreker op een congres van de RIBA in 2003 in Rotterdam; op het scherm achter hem zijn zijn belangrijkste functies van dat moment te lezen.] - 29 maart 2007 - BOX 1.271/Pritzker Prize

* Independent Minds: cultuur (en auto's) op de RAI

Vanmorgen waren we aanwezig bij een bijzondere presentatie op de persdag van de AutoRai. Readershouse/Hearst nam samen met autoabrikant Saab het initiatief voor een nieuw internetportal genaamd 'Independent Minds' [IM] dat zich richt op de onafhankelijke geesten in ons land. De doelgroep is geinteresseerd in cultuur, business en creativiteit en koopt hopelijk ook wel eens een auto - en dan natuurlijk liefst een Saab... Op de stand de eerste Saab uit 1947 en de meest recente innovatieve conceptcar met 400 pk Biopower motor [zie foto's boven]. Na korte inleidingen van de Saab-directie en de nieuwe hoofdredacteur van IM, kwam designer Pieke Bergmans [zie foto hieronder] aan het woord die iets vertelde over haar ontwerpmethode en de zogenaamde 'Design Virus' resultaten, waarover ze op de nieuwe internetsite werd geinterviewd.

Het nieuwe portal werd professioneel opgezet en kent een vijfkoppige redactie, met voor elk thema een eigen redacteur. Zo ga je via 'Business Minds' en 'Creative Minds' naar de 'Culture Minds' en 'Digital Minds' en voor de auto-liefhebber tenslotte de 'Moving Minds' [zie foto hieronder]. We zijn benieuwd in hoeverre de website zal aanslaan bij het grote publiek; we dragen er met een column over architectuur zelf een steentje aan bij...

Na afloop van de bijeenkomst was er uiteraard nog gelegenheid om de auto-expositie uitgebreider te bekijken en we schoten vooral wat beelden van de gepresenteerde concept-cars. Zo zijn onderstaand de futuristische modellen van de Franse merken Citroen, Peugeot en Renault te zien. Ze lijken zo verschillend vanuit de eigen beeldtradities, maar blijken toch ook overeenkomsten te hebben; ze zijn bijvoorbeeld alle drie enorm van maat.

Tenslotte een MPV-toekomstbeeld van Suzuki, waarin een van de trends in autoland - het zogenaamde 'nieuwe instappen' bijzonder is vormgegeven door toepassing van een dubbele schuifdeur.

[De gepresenteerde website is vanaf vandaag online en te bereiken via www.independentminds.nl. De redactie wordt gevormd door Hans Verstraaten, Gert Elzinga, Ben Kuiken, Marcus Polman en Marie-Jose Klaver.] - 27 maart 2007 - BOX 1.270

* BNA: debat en werkmap voor EU aanbestedingen

Te hoge drempels, onduidelijke of zelfs 'valse' selectiecriteria, een te grote juridificering, het zijn maar enkele kritische noten rond de Europese aanbestedingspraktijk in Nederland. Ze kwamen aan de orde in een debat dat door de BNA in Delft werd georganiseerd ter gelegenheid van de presentatie van een nieuwe 'Werkmap' die is bedoeld om opdrachtgevers te helpen bij de organisatie van hun Europese architectenselecties.
Uiteraard kwamen de meest prominente voorbeelden uit de recente praktijk aan de orde, zoals de mislukte selectie voor het station/stadhuis in Delft en het meer eenduidig verlopen keuzeproces voor het nieuwe Groninger Forum. Het werd een 'keurig' debatje: de bekende standpunten passeerden de revue, er viel geen onvertogen woord, de deelnemers reageerden beleefd en soms deskundig maar we hoorden geen nieuwe of verfrissende argumenten. Twee opmerkingen bleven nog even hangen; architect Jan van Iersel maakte nog eens glashelder duidelijk dat het in de EU regelgeving vooral gaat om de selectie van een architect en dus niet van een plan, terwijl dat laatste steeds vaker wordt gevraagd. En Dirk Jan Postel waarschuwde voor de waanzinnig korte termijnen waarin die plannen dan vervolgens worden gemaakt. In soms slechts twee weken moet een visie voor de komende 50 jaar worden getekend en na de keuze voor een van die visies kan kun je er - zelfs als de inzichten onderweg wezenlijk veranderen - ook nooit meer vanaf...
Aansluitend presenteerde BNA voorzitter Jeroen van Schooten de vrij omvangrijke werkmap en reikte het eerste exemplaar uit aan een vriendelijke en jonge opdrachtgevende ambtenaar van het Ingenieursbureau van de gemeente Amsterdam. De map bestaat uit drie delen: een beschrijving van het proces van ambitiedocument tot en met beoordeling en gunning, een serie uitgewerkte modellen en een uitgebreide juridische bijlage mede gelardeerd met voorbeelden uit de betreffende jurisprudentie. Het streven naar volledigheid gaat hier uiteindelijk ten koste van de zo gewenste eenvoud en helderheid, vooral ten behoeve van de minder deskundige opdrachtgever. De werkmap is in zijn geheel in pdf-formaat te downloaden via de website van de BNA: ga eerst naar www.bna.nl, vervolgens naar 'nieuws' en dan naar 'dossiers'.
[Op de foto van links naar rechts: debatvoorzitter Willem Smink - oud-wethouder Groningen, Bert Slagmolen - lid bewonerspanel Delft, Dirk Jan Postel - architect Kraaijvanger Urbis, Jan Brouwer - rijksadviseur spoor- en snelwegen, Jeroen van Schooten - architect en voorzitter BNA, Fokke van der Veer - projectleider Groninger Forum.] - 24 maart 2007 - BOX 1.269

* 220 favoriete titels in nieuwe Voorjaarskrant 010

"Architecten lezen niet, is het cliché, op zijn best bekijken ze de plaatjes." Zo begint pagina 5 van de nieuwe Voorjaarskrant van Uitgeverij 010 - onder redactie van Arjen Oosterman en Ester Martens - die gisteren in de bus rolde. En met dat leesgebrek valt het heus wel mee, getuige de rest van pagina 5 en volgende [zie onderstaande foto van een gedeelte].

Nu weten onze vaste lezertjes dat wij groot liefhebber zijn van 'lijstjes' en daarom willen we u vandaag niet onthouden welke 22 Nederlandse architecten in de Voorjaarskrant hun favoriete 10 boeken hebben genoemd en beschreven [wie niet in de lijst voorkomt, moet zich wel eens achter de oren gaan krabben..., net als wijzelf trouwens]. Het is al met al een indrukwekkend overzicht geworden van wat verschillende generaties architecten al lezend bezighoudt, niet alleen in het vak, maar vooral ook daarbuiten. Nadere bestudering van de individuele keuzes laat vaak op bijzondere wijze zien wat 'de mens achter de architect' nu werkelijk interesseert... Hier de complete lijst op alfabetische volgorde: Floris Alkemade - Stefan Bendriks - Kees Christiaanse - Felix Claus - Mels Crouwel - Peter Drijver - Adriaan Geuze [ontroerende lijst, van de BosAtlas tot Macbeth van Shakespeare] - LaurensJan ten Kate - Annette Marx - Bjarne Mastenbroek - Maurice Nio - Kas Oosterhuis - Jan Pesman - Liesbeth van der Pol - Michiel Riedijk - Hans Ruijssenaars - Lars Spuybroek [geeft iedereen die langer dan een jaar bij hem werkte 'The man who took his wife for a hat' van Oliver Sacks cadeau] - Ady Steketee - Mechtild Stuhlmacher - Wilfried van Winden - Jan Peter Wingender en tenslotte Herman Zeinstra.
[010 blijft overigens geintereseerd in uw keuze: stuur dus de eigen voorkeurslijst met 10 boeken en motivering naar office@010publishers.nl. De Voorjaarskrant 2007 is hier in zijn geheel te downloaden.] - 22 maart 2007 - BOX 1.268/010

* Woongebouw Aquartis krijgt nu al nieuwe gevel

Succes en mislukking liggen klaarblijkelijk dicht bij elkaar... Na de feestelijke berichten over de fusie [zie BOX-bericht hieronder] is Atelier Zeinstra Van der Pol nu minder positief in het nieuws. Afgelopen zaterdag berichtte het Parool dat de complete zuidgevel van het in 2001 opgeleverde, prestigieuze woonproject Aquartis in Amsterdam door bouwer Heijmans zal worden vervangen. Het herstel kost 3 tot 6 miljoen euro en was na alle claims en rechtzaken onvermijdelijk geworden. De gevel bleek zo lek als een mandje. Over de oorzaken bericht het artikel: "Oorzaak van de lekkages is de combinatie van het ontwerp en het gebruik van verschillende houtsoorten, die bij veranderend weer op elkaar inwerken. De mogelijkheid van complicaties werd in een vroeg stadium, nog voor de bouw, onderkend. De omvang echter heeft alle partijen verrast." De oplossing wordt kennelijk gevonden in een ander basismateriaal: "Heijmans brengt momenteel bij elk appartement aan de gevel een opblaasbaar rubberframe aan, waarna de deels houten voorpui weggehaald kan worden. Daarna wordt er een nieuwe gevel van aluminium ingezet. Voor de sier komt er ook weer een houten kozijn. "
[Zie hier het complete artikel en bekijk voor meer info ook de website van de vereniging van eigenaren van het wooncomplex.] - 19 maart 2007 - BOX 1.267/Parool

* Steeds vaker fusie tussen 'groot' en 'jong'

Het feestelijke bericht van de fusie tussen Atelier Zeinstra Van der Pol en het jonge architectenbureau Blue Architects bevestigt een stevige trend in NL Architectenland. Was het vroeger gebruikelijk om de opvolging met name binnen de eigen gelederen te rekruteren [met natuurlijk het risico dat de acquisitie kwaliteiten van de nieuwe partner zouden kunnen tegenvallen...], tegenwoordig zie je steeds vaker dat nieuwe partners worden gekozen die reeds hebben bewezen in eigen bureau zowel artistiek als commercieel succesvol te zijn.
Sporadisch kwam een dergelijke stap al wel voor, zoals de opname als partner van de lang zelfstandig opererende Ronald Knappers bij VVKH in Leiden of de toenmalige overstap van 'oudere jongere' Wytze Patijn naar Kuiper Compagnons. De laatste jaren zien we deze invulling steeds vaker: Aldo Vos en Siebold Nijenhuis van SAAS Architecten stapten over naar Broekbakema, John Bosch van Bosch Architects fuseerde met Van den Oever Zaaijer en Partners [OZ-P] en nu dan Gianni Cito en Ludo Grooteman als partner bij Zeinstra Van der Pol; in hetzelfde bericht toch ook nog 'ouderwets' iemand uit de eigen gelederen: architect Martin Fredriks werd eveneens opgenomen in de directie.
[Op de foto van de hand van Blue Architects het recent opgeleverde woongebouw met 19 appartementen in Alkmaar.] - 14 maart 2007 - BOX 1.266/Architectuur.Org

* Verstild monument voor slachtoffers terreur 11/3

Naast het station Atocha [van Raphael Moneo] in Madrid is gisteren tijdens een sobere plechtigheid in aanwezigheid van de Spaanse koning en koningin het monument voor de 191 slachtoffers van de bomaanslagen op 11 maart 2004 onthuld. Het bestaat uit een 11 meter hoge, cirkelvormige constructie van glazen bouwstenen, boven een ondergronds stiltecentrum, dat bereikbaar is vanuit het station. Aan de binnenzijde van de glazen cilinder zijn teksten opgenomen uit de geschreven hartekreten die op de dagen na de aanslagen bij het station op briefjes zijn achtergelaten. Op de foto links een bovenaanzicht van het monument, rechts het koninklijke gezelschap in de stilteruimte, linksonder een blik vanuit de stilteruimte naar boven, rechtsonder een exemplaar van de speciale glazen bouwsteen waaruit de cilinder is opgebouwd.

Het monument is een ontwerp van de hand van het jonge architectenbureau Estudio FAM ['Fascinante Aroma a Manzana' - vrij vertaald 'de boeiende geur van appels'] uit Madrid. Het werd gekozen uit de 289 inzendingen bij de voorafgaande ontwerpprijsvraag.

[Het Madrileense architectenbureau Estudio FAM bestaat uit vijf jonge architecten: Esau Acosta Perez, Raquel Buj Garcia, Pedro Colon de Carvajal Salis, Mauro Gil-Fournier Esquerra en Miquel Jeanicke Fontao.] - 12 maart 2007 - BOX 1.265/El Pais

* Winkelcentrum Babylon wordt ingepakt en 'NEW'

Het bekende Haagse winkel- en kantorencentrum Babylon, ooit ontworpen door architecten Lucas en Ellerman [nu ELV in Rijswijk], wordt in de komende jaren fors uitgebreid met een ring aan nieuwe kantoorbebouwing en met op twee van de vier hoeken gecombineerde woontorens van 100 en 140 meter hoogte. Het bestaande hotel wordt zelfs overbouwd met een aantal nieuwe verdiepingen. Het ontwerp van deze ingenieuze, maar enigszins traditioneel ogende nieuwbouw is van Meyer en Van Schooten architecten uit Amsterdam. Het is hun tweede grote project in Den Haag, na het enorme PPS project voor het bestaande gebouw van het ministerie van Financien.

Het winkelcentrum, dat het tot nu toe bijna zonder daglicht moet stellen, zal worden voorzien van een nieuw glazen dak, zodat de huidige vrij sombere sfeer sterk zal verbeteren. Het enige negatieve aspect aan de verbouwing is de schaamteloze nieuwe naam: 'New' Babylon... Dat de reclamejongens de nieuwe ruimtes snel moeten verhuren of verkopen is begrijpelijk, maar dat ze letterlijk de titel van het beroemde kunstproject van Constant overnemen is bijkans belachelijk. Zeker in relatie tot de kritische inhoud van het toenmalige project; daarom een klein citaat uit een lezing die Constant nog in 1980 gaf aan de TU Delft: "[...] De materiele voorwaarden voor New Babylon zijn aanwezig, al kunnen ze niet voldoende ontplooid worden doordat ze onverzoenbaar zijn met het bestaande economische mechanisme. Men kan stellen dat de ineenstorting van deze economie, de revolutie, voorwaarde is voor het ontstaan van een wereld die vergelijkbaar is met New Babylon, dat New Babylon dus nog ver in het verschiet ligt en misschien voorafgegaan zal worden door een periode van grootscheepse vernietiging. Daarmee wordt New Babylon echter nog niet utopisch en het heeft zeker zin dat we ons, ook nu, reeds verdiepen in een alternatief voor dit sombere toekomstbeeld. [...]"
[Zie ook de actuele discussie die Piet Vollaard startte op ArchiNed. Het bouwproject kreeg een eigen website. Zie hier voor meer informatie over Constant's New Babylon en lees hier zijn complete voordracht uit 1980.] - 09 maart 2007 - BOX 1.264/AD

* Jonge Maaskantprijs voor landschapsduo ZUS

Gisteren maakte NRC Handelsblad bekend dat de tweejaarlijkse Maaskantprijs voor jonge architecten 2007 is toegekend aan Elma van Boxel en Kristian Koreman, de oprichters van bureau ZUS [Zones Urbaines Sensibles] uit Rotterdam. Beide ontwerpers zijn opgeleid als landschapsarchitect, maar in hun werk bestrijken ze de volledige breedte van puur design tot en met ruimtelijk onderzoek.

Een van hun bekendere projecten is de herinrichting van het landgoed Grand Bigard in Brussel, dat vanaf 2001 met 1 miljoen bloembollen weer tot leven werd gewekt.

De prijs - een geldbedrag van 5.000 euro en een publicatie ter waarde van maximaal 35.000 euro - zal op 26 oktober in het Rotterdamse stadhuis worden uitgereikt. De vorige Maaskantprijs voor jonge architecten werd in 2005 toegekend aan architect Oliver Thill.
[De zwart-wit foto toont de beide ontwerpers, de kleurenfoto's van Denis Guzzo laten het Grand Bigard project zien. Naschrift 09 maart: De jury voor de Rotterdam-Maaskantprijs voor jonge architecten 2007 bestond uit Bert Dirrix - architect en architectuurdocent, Liesbeth Melis - Stichting Kleur in de Openbare Ruimte, architect en Lucas Verweij - directeur Academie van Bouwkunst Rotterdam, alwaar Elma van Boxel nu studeert. Zie verder het persbericht van de Stichting Rotterdam Maaskant dat vandaag verscheen op ArchiNed.] - 07 maart 2007 - BOX 1.263/NRC

* Blauw kampement valt precies op dak in R'dam

Wegvallen tegen een strakblauwe hemel doet het in Nederland in elk geval niet, het daktafereel van MVRDV aan de Beatrijsstraat te Rotterdam. Met een glaasje gluehwein en een handvol chips kon het grote publiek er - mede door AIR georganiseerd - afgelopen woensdag een kijkje komen nemen. Onze reporter Alex Jager [van Jager Janssen] doet verslag:
Een drietal archetypische slaaphuisjes staat schijnbaar lukraak op het dak, een halfhoge muur er omheen. Twee picknicktafels maken het tafereel compleet: we hebben hier met een of ander kampement van doen. Alleen is hier alles blauw: de huisjes, de vloer, de picknicktafels, de vazen en zelfs de gieter. Alles blauw.

Hierdoor verstilt het daktafereel. Het krijgt samenhang en abstractie, mede door de sobere detaillering. Of liever gezegd de afwezigheid van detail. Het geheel lijkt een hoekig ruimteschip dat door een uiterst groot toeval precies op het dak van de familie Didden terecht is gekomen en zich met twee grote schroeven in de woonverdieping vastpriemt.
In werkelijkheid echter zijn deze twee schroeven drie wenteltrappen, één voor de ouders en twee kunstig tot één schroef samengevlochten wenteltrappen voor de kinders. Ze ontsluiten elk één blauw slaaphuisje. De familie wurmt zich 's avonds door deze trappen naar boven alvorens de nacht te kunnen aanvaarden.

Tevreden verlieten we na twee glaasjes dit fraaie daktafereel, dat zich met de invallende schemering nog trots tegen de Rotterdamse lucht aftekende. Slaap lekker, familie Didden, het zij u gegund.
[Zie hier voor meer weblog en eigen werk van JagerJanssen.] - 05 maart 2007 - BOX 1.262

* Debat regeringsverklaring: PvNA dient Icoon-motie in

De kersverse Partij voor Nederlandse Architectuur [PvNA] heeft besloten om vandaag - in het kader van de opgeklopte commotie rond de dubbele nationaliteit van enkele bewindslieden - tijdens het debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring van het vierde kabinet Balkenende onderstaande motie in te dienen:
"De Kamer, gehoord de beraadslaging,
van mening dat de voorgevel van de Ridderzaal op het Haagse Binnenhof in de afgelopen eeuwen is uitgegroeid tot het nationale symbool van de Nederlandse democratie; [...]." Lees hier verder >>
- 01 maart 2007 - BOX 1.261/PvNA

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.