* Patijn: 'Een goede trap brengt je naar boven...'

Tijdens een geanimeerde en goed bezochte bijeenkomst in de grote serre van Bk City in Delft werden afgelopen donderdag zowel de BNA-voorzitterswissel als de winnaar van het BNA Gebouw van het Jaar 2010 gevierd.





De middag werd geopend door gastheer Wytze Patijn, decaan van de Bouwkunde faculteit [zie foto hieronder]. Hij sprak een kort welkomstwoord dat eindigde met een persoonlijke terugblik op zijn onfortuinlijke ziekte in het afgelopen jaar. Hij liep buiten zijn schuld een besmetting op die hem zelfs langdurig in coma had gebracht. Uit het intensieve herstelproces memoreerde hij een enkel voorbeeld. Hij moest opnieuw leren lopen en besefte dat - als hij de eerste traptrede weer zou kunnen nemen - hij naar huis zou kunnen om verder aan te sterken. De relatie met het architectenvak en architectuur kon eigenlijk niet beter worden verwoord dan in zijn uitspraak: "Een goede trap brengt je naar boven..." Hij bracht ons zo weer terug bij de basis van het leven en natuurlijk bij de grote oranje tribune naar ontwerp van MVRDV.



Vervolgens keken we naar een film van de hand van Jord den Hollander waarin op vrolijke wijze werd teruggeblikt op het vierjarige pontificaat van BNA voorzitter Jeroen van Schooten. Zijn bureaupartner Roberto Meyer speelde luchtgitaar bij een nummer van Golden Earing [zie foto hieronder] - daarmee subtiel verwijzend naar de bekende Grolsch-reclame van hem en Barry Hay. "Jeroen, we hadden toch afgesproken dat ik de ster zou worden?" repliceerde Meyer in Van Schootens richting, want die laatste was natuurlijk vele malen meer in de belangstelling geweest dan hij, getuige de vele televisiefragmenten zoals uit het NOS Journaal.





De vertrekkende voorzitter gebruikte zijn spreektijd onder meer om iedereen die hem had gesteund en met wie hij zo plezierig had samengewerkt - we zagen in de zaal ook Elco Brinkman als voorman van de bouwers - hartelijk te bedanken en zette daarbij en passant ook zijn voorganger nog even in het zonnetje... Tenslotte wenste hij de vereniging veel geluk met een nieuwe BNA-voorzitter van formaat: Bjarne Mastenbroek.



Mastenbroek nam ons vervolgens mee langs de inspriratiebronnen voor zijn keuze om architect te worden. Hij toonde onder meer het huis waar hij was opgegroeid - ontworpen door zijn nu overleden oom Arne Mastenbroek [in leven o.a. mede-architect van het ministerie van Onderwijs in Zoetermeer] - en eindigde met zijn bezoek aan het bescheiden maar inspirerende Brick-house in Londen van Caruso St.John Architects.
De middag sloot af met de BNA Gebouw van het Jaar Prijs 2010. De vele juryoverwegingen en de wat knullige interviews met de vijf genomineerden [er was een speciale presentatrice ingehuurd vanuit regionaal televisieland] duurden eigenlijk te lang, maar het werd de opmaat tot de prijsuitreiking aan de architect die dit jaar ruim boven al zijn collega's uitstak: Koen van Velsen. Terecht werd hem de prijs uitgreikt voor zijn onnavolgbare zorgcentrum Groot Klimmendaal in Arnhem [zie foto onder]. De jury maakte bij de toekenning zelfs vergelijkingen met het wereldberoemde Zonnestraal van Duiker...





Het was al met al een mooie middag met veel herinneringen, spontane ontmoetingen met gewaardeerde collega's en met de lichte ontroering die Patijn ons wist te ontlokken. Dat in tegenstelling tot de op momenten tenenkrommende aanspreektoon van onze lieftallige presentatrice; die sloot af met de woorden: "En mooie dingen maken hè, doeg...!"
Was Wytze Patijn maar iets langer gebleven, hij had deze middag ongetwijfeld beter geleid.
[Zie voor het juryrapport en alle inzendingen de eigen website van de BNA Gebouw van het Jaar Prijs.] - 24 april 2010 - BOX 1.503

* BNA extra actief in crisistijd

De Bond van Nederlandse Architecten [BNA] concentreert in de maand april een groot aantal activiteiten. Zo is de nieuwe voorzitter Bjarne Mastenbroek de hele maand onderweg om samen met interim directeur Karin Laglas de leden vertrouwelijk [alleen de directeuren van architectenbureaus hebben toegang] te informeren over de laatste stand van zaken aangaande de crisis. Die blijkt onverminderd door te zetten met dezelfde kracht als het afgelopen jaar 2009.



Wij volgden de bijeenkomst in Rotterdam van anderhalve week geleden [zie foto] en waren onder de indruk van de professionele aanpak. Heldere uiteenzettingen, duidelijke verslagen van een krachtige lobby en een rustige, verstandige en vooral goed 'gebekte' Mastenbroek. Vanwege het deels blijvende karakter van de krimp wil hij voor de architectenbranche inzetten op meer kwaliteit, meer duurzaamheid en minder partijen aan tafel; zijn korte eindstatement: "Dus meer aandacht per m2" sprak ons zeer aan.
Verder presenteerde de BNA deze maand de resultaten van de verkiezing van de 24 leden die de nieuwe ledenraad zullen gaan vormen en worden op 21 april aanstaande in Amsterdam de resultaten van de Jonge Architecten Prijsvraag en op 22 april in Delft de einduitslag van Het BNA-Gebouw van het Jaar bekendgemaakt.
- 19 april 2010 - BOX 1.502/BNA

* Architectenbureau draait de rollen om...

Ronday Winkelaar Architecten uit Amsterdam presenteert vandaag een aardige gedachte om de crisis te lijf te gaan. Ze bedachten eerder het concept 'Watergaten' en dagen nu gemeenten uit om mee te doen aan een door hen georganiseerde prijsvraag. De winnende gemeente - die een passende locatie met mogelijkheden moet reserveren - krijgt vervolgens een door het bureau te maken schetsplan voor een waterwoonwijk cadeau.



Uit het persbericht: "Watergaten.nl is een nieuwe visie op het drijvend wonen. Het concept is een betonnen bak die het water wegdrukt. Hierdoor wordt er een nieuwe ruimte gecreëerd om in te bouwen. Er ontstaat een 'watergat'! In dit watergat wordt een los volume geplaatst waardoor de restruimte in deze bak als buitenruimte wordt gebruikt.[...] Voor gemeenten in Nederland is dit de ultieme kans om zich te presenteren als milieubewust, innovatief, vooruitstrevend en creatief. Watergaten.nl is een uniek concept binnen het waterbouwkundige wonen en deze prijsvraag is daarom een kans voor gemeente om een bijzonder waterwoonplan te winnen."



[Zie voor alle info op watergaten.nl - 12 april 2010 - BOX 1.501/Ronday Winkelaar Architecten

* Over ronde vormen bij Kousbroek en Nouvel

Ondanks ons alweer 1.500-ste Box-bericht vandaag, toch enigszins bedroefd vanwege het overlijden van meesteressayist Rudy Kousbroek afgelopen zondag. We hadden zojuist zijn recent gepubliceerde briefwisseling met W.F.Hermans met als titel 'Machines en emoties' tot ons genomen, waarin onder meer hun gemeenschappelijke liefde voor de techniek - met speciale aandacht voor typemachines en auto's - zo prominent naar voren komt.
In een brief aan Hermans, gedateerd 07 augustus 1965 [reeds 45 jaar geleden dus], schrijft Kousbroek enthousiast dat hij op zoek is naar plaatjes van auto's als illustratie bij een boek over machines dat ze gezamenlijk voorbereidden.



In het kader van de onderbouwing van hun argumentatie [' "inpakking" om minderwaardige machinebouw te verbergen'] bespreekt Kousbroek twee ontwerpen van het automerk Voisin; de zogenaamde Voisin Laboratoire uit 1923 en de Voisin Aerosport uit 1937.
Hij zegt over de eerste: "[...] de sportauto die Voisin het jaar daarop maakte, de Laboratoire, was veel minder een poging om de stroomlijn door te zetten, die er dan ook grotendeels weer in verdwenen is, als wel om de zelfdragende carrosserie verder te ontwikkelen. Dat is het model waarover jij schrijft dat het zo weinig gestroomlijnd is, en daar doe je mij dus geen verdriet mee.[...] Wel steken ook daar de voorwielen er uit. Dat is in de moderne aerodynamica nog steeds een geoorloofde oplossing, die je bv op alle Formule 1. machines nog steeds zal aantreffen. Maar de achterwielen waren al ingebouwd. Bedenk verder vooral dat je moet kijken met de ogen van 1923 en met enige kennis van hoe toen een niet-gestroomlijnde auto er uit zag. [...]". Zie foto's hieronder - red.





De beschrijving wordt werkelijk wonderschoon als Kousbroek overstapt van de Voisin met enkelgekromde beplating naar die uit 1937 met dubbelgekromde vormen [zie foto's hieronder - overigens van een exemplaar uit 1936, dus we weten niet helemaal zeker of dit 'm is..]:
"Toen Voisin de tweede maal aan een stroomlijn offensief begon, was de zelfdragende carrosserie al aanvaard. Dat was dus al een obstakel minder, maar de hoofdzaak blijft in mijn oog toch die bends kwestie. (Ik weet niet goed hoe dat in het Nederlands uit te drukken. Met simple bend wordt bedoeld bv. een stuk van de mantel van een cilinder of van een kegel, d.w.z. één kromte-as. Met compound bend bv. het oppervlak van een bol, ellipsoide, torusruimte en wat dies meer zij, d.w.z. meer dan één kromte-as.) In Voisins tweede stroomlijnpoging past hij compound bends toe. Die werden wel geaccepteerd. [...] en die jij misschien daarom zo mooi vond. [...] Ik vind het ook wel mooi, daar niet van, maar wees je er wel van bewust dat het tegelijk gezien kan worden als het begin van datgene waartegen wij tekeer gaan als je niet heel goed op de verschillen blijft letten. De heroische poging blijft voor mij de eerste, gestorven aan de simple bends."
[denk hier ook aan de bijna al verdwenen blobs in ons vak - red.]





Kousbroek gaat verder: "Simple bends komen in de natuur niet voor. Alle dierlijke vormen bestaan uit compound bends, om maar niets te zeggen van delicatesses als de vrouwelijke borst, en dus verder niet in te gaan op de vraag waarom die compound bends nu zoveel geruststellender zijn dan simple bends. [...] Aan de andere kant werpt het nog wel een verder licht op de karakteristieke vervorming van geometrische vormen in onze tijd: of zij opgepompt waren. Dat opgepompt zijn, heb ik zitten bedenken, is misschien een karakteristiek die tegelijkertijd met 'ingepaktheid' en 'stroomlijning' genoemd zou moeten worden. Het is namelijk minder als gevolg van stroomlijning als wel van oppomping dat een rechthoekig parallellopipedum (de grondvorm van de inpakking) die karakteristieke gezwollen vorm aanneemt die jij zo knap hebt weten te identificeren als die van een stuk toiletzeep, een betere vergelijking is niet te bedenken. Dat oppompen van geometrische vormen leidt ook op een heel natuurlijke wijze tot de erotische implicaties waarom het eigenlijk gaat, de suggestie van onderhuidse spanning, tonus, tumescentie, vol zitten met melk, enzovoorts. Aan de andere kant is het een begrip dat vrij duidelijk suggereert dat de opgepompte vorm steviger is dan de niet-opgepompte, een argument dat in pricipe hout snijdt en dan ook dadelijk als tegenargument gebruikt zou worden door iemand die de huidige vormen zou willen verdedigen. [...]
De auto is in al die opzichten het meest verwarrende onderwerp. Aan de ene kant omdat zowel de inpakking als stroomlijning en oppomping er werkelijk zin bij hebben, aan de andere kant omdat er moeilijk een machine denkbaar is die zo met irrationaliteit en erotisatie omgeven is in onze cultuur." aldus Kousbroek.





Dit alles schoot ons door het hoofd toen we - enigszins verlaat - het artikel in de zaterdagse Volkskrant lazen over het nieuwe ontwerp van Jean Nouvel voor het nationale museum van Qatar [zie maquettefoto's]. Vreemd overigens dat het de overname betrof van een beschouwing van Nicolai Ouroussoff, de architectuurcriticus van de New York Times. We wisten al wel dat er geen vaste architectuurschrijver bij de Volkskrant meer was, artikelen worden nog afwisselend door freelancers Hilde de Haan en Kirsten Hannema geschreven, maar zo gemakkelijk was het nog niet eerder gegaan... De kunstredactie vertelde op de radio nog trots dat ze in het tabloid-formaat nu een extra pagina mochten vullen, maar betekent dat nu simpelweg uit andere kranten overnemen?





Het betreffende artikel uit de New York Times kenden we al, evenals de eerdere beschrijving door de Parijse correspondent Alan Riding van de in hoofdvorm vergelijkbare dependance van het Louvre in Abu Dhabi, eveneens van de hand van Nouvel [zie foto's hierboven]. De 'opgepompte' ronde vormen doen niet meteen denken aan de vrouwenborsten van Kousbroek, hoewel de beschermende koepel van het nieuwe Louvre daar nog eigszins aanleiding toe geeft, maar beelden als het afgeslagen 'kapje' van een ei of een afgesneden stuk van de aardbol zelf komen wel boven. Volgens Ouroussoff verwijzen de verrassende ontwerpen echter naar de oorspronkelijke huisvesting in de woestijn, namelijk de tenten van bedoeïnen. Het nieuwe gebouw in Qatar is dan ook mede bedoeld om die woestijngeschiedenis te vertellen.
[Zie ook de herdenkingstekst over Kousbroek van Arjen Fortuin in NRC Handelsblad. Het betreffende boek 'Machines en emoties' met de briefwisseling tussen Kousbroek en Hermans werd bezorgd door Willem Otterspeer en uitgegeven bij De Bezige Bij te Amsterdam - ISBN 978 90 234 4092 5]. - 05/06 april 2010 - BOX 1.500/o.m. Volkskrant

* Presentatie nieuwe Jaarboek 2009>10 in de Hermitage

Op 20 april aanstaande wordt het nieuwe 'Jaarboek Architectuur in Nederland 2009>10 in de Amsterdamse Hermitage gepresenteerd. Om 15.00 uur heet Eelco van Welie [directeur NAi Uitgevers] u van harte welkom. Namens de redactie belicht JaapJan Berg de keuze van de projecten, de essays en totstandkoming van het jaarboek. Vervolgens zal Hans van Heeswijk, verantwoordelijk voor het ontwerp van de Hermitage, kort spreken over de totstandkoming van dit markante project.



Het eerste exemplaar van het Jaarboek 2009/10 zal worden uitgereikt aan de nieuwe BNA-voorzitter Bjarne Mastenbroek; tevens wordt dan bekend welk gebouw ditmaal het omslag siert. In aansluiting op zijn bijdrage volgt, aan de hand van een aantal stellingen, een kort debat over de manieren waarop architecten de crisis het hoofd bieden en de nabije toekomst zien. Na afloop is er traditiegetrouw de Jaarboekborrel. Tijdens de borrel is er gelegenheid deel te nemen aan korte rondleidingen door de Hermitage, verzorgd door Hans van Heeswijk architecten.



In het boek zijn dit jaar projecten opgenomen van: 2012 Architecten [foto rechts onder], Wiel Arets, BK City Five, Bo.2/vH, Claus en Kaan, Doepel Strijkers/Lex-Architecten, Döll, Erick van Egeraat [foto midden boven], Dick van Gameren, Grosfeld van der Velde/DHV, Güller Güller/Christian Müller, Hans van Heeswijk architecten [foto rechtsboven], Van den Heuvel, Jelle de Jong, KCAP, Kempe Thill [foto midden onder], Jonkman Klinkhamer, Ira Koers, Kühne & Co [foto linksboven], Mecanoo, NL Architects, OAK, Rocha Tombal, SeARCH, Snelder Architecten, TWA, Koen van Velsen, VMX [foto links onder] en René van Zuuk.
[Het aantal plaatsen is beperkt. Graag reserveren voor 15 april via info@naipublishers.nl.] - 29 maart 2010 - BOX 1.499/NAi Publishers

* Nominaties BNA Gebouw van het Jaar 2010

Gisterenmiddag zijn de 23 nominaties voor het Gebouw van het Jaar door de BNA bekendgemaakt. We lopen ze even door en we hebben van onze favoriet per regio een foto geplaatst.



In de regio Noord kozen we voor het nieuwe Natuurmuseum op Ameland van de hand van TWA Architecten, naar een oorspronkelijk ontwerp van Gunnar Daan. Verder werden daar genomineerd: School voor Praktijkonderwijs in Assen van Onix en Stal Arcadia in Vledder van Cor Kalfsbeek.



In de regio Noordwest-Centrum is volgens ons de gerenoveerde Utrechts Universiteits bibliotheek van Grosfeld Van der Velde zwaar favoriet. We waren er op een zondag en je kon een speld horen vallen terwijl alle 350 werkplekken gewoon bezet waren... Andere nominaties zijn: Speelgebouw Anansi in Utrecht van Mulders vandenBerk Architecten, Elicium Amsterdam RAI van Benthem Crouwel, de Hermitage van Hans van Heeswijk, Schoolgebouw Panta Rhei in Amstelveen van Snelder Architecten, Pieter Wijnens woning op het Steigereiland van FARO architekten en tenslotte de nieuwe Vlakke Vloerzaal in de Stadsschouwburg Amsterdam van Jonkman Klinkhamer.



In de regio Delta vinden wij de verbouwing van een ambulancegarage tot woning de beste keuze. Het plan Parksite in Rotterdam is gemaakt door Lex-Architecten en Doepel Strijkers Architects. Andere nominees: Hoofdkantoor van Van der Zwan & Zonen op Scheveningen van Meyer en Van Schooten, The Red Apple in Rotterdam van KCAP Architects & Planners en Woningen aan het Minervaplein in Rotterdam van De Zwarte Hond.



In Zuid kozen wij voor het eerste grote sportcentrum met architectonische en ruimtelijk kwaliteit van de hand van BO2 Architecten, het project T-Kwadraat in Tilburg. Verder koos de regionale jury voor de 36 Bospatiowoningen in Goirle van Architectenburo JMW, het Kantoorgebouw aan de Groenstraat in Eindhoven van WillemsenU, de Portiersloge van de Research Campus Chemelo in Geleen van Broekbakema, 13 Startersappartementen in Gilze van luijten smeulders architecten en het Woonhuis KvD in Teteringen van [wederom, zie Utrecht] Grosfeld van der Velde.



De grote kanshebber voor de eindprijs en wat ons betreft dus ook de beste keuze uit de regio Oost is het revalidatiecentrum Groot Klimmendaal in Arnhem van Koen van Velsen; hij werd pas recent lid van de BNA, misschien wel om met dit schitterende gebouw meteen deze prijs mede te nemen... Andere genomineerden in Oost zijn: het Gemeentehuis in Bronckhorst van Atelier PRO en opnieuw Benthem Crouwel met het Pop- en Cultuurpodium Metropool in Hengelo.
[Foto's: de BOX. Zie ook de website van de prijs. Begin april worden de regiowinnaars bekendgemaakt en op 22 april krijgt de overall winnaar zijn de prijs uitgreikt in Bk City in Delft.
Leestip voor het weekeinde: het prachtige interview van Coen Verbraak met Ben van Berkel in het Volkskrant Magazine. - 20 maart 2010 - BOX 1.498/BNA

* Oud-minister Plasterk nu ook zelf kunstenaar?

Het Volkskrant Magazine had afgelopen zaterdag een mooie fotoreportage. Voormalig minister van Onderwijs [en Cultuur] Ronald Plasterk heeft zijn duizend foto's gedeeld met het dagblad en via dat medium dus nu ook met ons.



Het geheel zag er uit als een nieuw kunstproject onder de titel "Met wie spreekt een minster van Cultuur nu eigenlijk?" De openingsfoto toont de minister zelfs op de knieën voor zijn schitterende verzameling... Elke bezoeker in de afgelopen drie jaar werd namelijk door Ronald op de foto gezet via zijn Hasselblad camera en er heeft er maar eentje geweigerd om deel te worden van deze kunstige serie.



In veel gevallen moet het een genante vertoning zijn geweest; kom je op bezoek om je afschuw uit te spreken over een gemiste of afgewezen subsidie, moet je eerst op de gevoelige plaat vastgelegd worden. Maar nee, het ijs werd vaker gebroken, juist door die onverwachte handeling, meende de minister zelf.



Wij waren natuurlijk benieuwd naar de architect-bezoekers van Plasterk en inderdaad ze waren er bij... Zo zagen we linksonder in deze foto Mels Crouwel en Dirk Sijmons en natuurlijk kon ook Rem Koolhaas niet ontbreken ["Je kon zien dat hij gewend is om te poseren" merkte Plasterk nog op in zijn begeleidende tekst]. Zeer waarschijnlijk noemde hijzelve ook nog de namen bij de beelden, want bij de stralende foto van Rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol stond de naam van Francine Houben vermeld, haha. Maar goed, na duizend verbeelde gasten is het immers moeilijk om je iedereen ook weer snel en correct te herinneren...
Nog een tip voor de nieuwe cultuurminister: fotografie is ouderwets, video heeft de toekomst. Dus gooi al je gasten meteen op YouTube!





- 15 maart 2010 - BOX 1.497/Volkskrant

* Ontwerp een beursstand voor 'de Architect'

In tijden van crisis bieden prijsvragen interessante mogelijkheden voor architecten om hun creatieve energie in te steken. Zeker als het winnende ontwerp wordt gerealiseerd. Zo kwamen we kortgeleden een leuke prijsvraag tegen voor het ontwerp van een beursstand voor het tijdschrift 'de Architect'.



Het gaat om een kleine maar interessante opgave. Hoe profileer ik twee uitgaven van SDU uitgevers - naast de Architect ook voor het blad Vastgoedmarkt - in een ruimtelijke setting tijdens de vastgoedbeurs Provada 2010 die in de maand juni in de RAI in Amsterdam wordt gehouden. In de jury onder voorzitterschap van Nina Nannini - uitgeefmanager, zitten verder Hans Luisman - marketing Vastgoedmarkt & de Architect, Harm Tilman - hoofdredacteur de Architect, Ruud de Wit - hoofdredacteur Vastgoedmarkt en Robert Kortekaas - ontwerper Maqutos Standbouwers [die het winnende ontwerp ook gaan bouwen]. De periode nog te gaan is kort: aanmelden voor 15 maart via e-mail architect@sdu.nl en ontwerp inleveren per post voor 01 april aanstaande.
[Foto: beursstand voor het ministerie van Binnenlandse Zaken, een eerder voorbeeld gebouwd door Maqutos. Naschrift: zie hier voor foto's en een plattegrond van de betreffende locatie. - 08 maart 2010 - BOX 1.496/de Architect

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.

*

© 1997-2010. Copyright ArchitectenWerk.