* Bescheiden debat en presentaties in ArCAm



Elke drie/vier jaar presenteren de nieuwe BNA-leden van de kring Amsterdam [nu aangevuld met Kennemerland] hun bureau en werk in een kleine expositie in het Amsterdamse architectuurcentrum ArCAm. Gisterenavond werd de actuele 'Nieuwe Oogst' tentoonstelling geopend met daaraan voorafgaand een klein debat onder leiding van Maarten Kloos [zie foto boven].
De organisatie had de deelnemende architecten ditmaal gevraagd om in hun bijdrage ook iets te vertellen over hoe zij hun positie zien in het licht van de huidige en sterk krimpende bouwpraktijk. En inderdaad kwamen we in de 19 bescheiden presentaties heldere statements tegen, zoals hieronder op het paneel van M3H Architecten. Veruit de meeste architecten toonden echter gewoon hun gerealiseerde werk, hier en daar aangevuld met een pakkende tekst. Zoals in de bijdrage van Arons en Gelauff Architecten, die bij een paneelgrote foto van een mooi woongebouw voor ouderen van hun hand stelden: "Satisfaction! - The babyboomers are retiring, they will not settle for less."



De discussie tussen en met de nieuwe architect-leden van de BNA concentreerde zich zoals gebruikelijk op vragen als: Wat kan de BNA nu voor jou betekenen en andersom? En waarom ben je dan juist nu lid geworden? En zoals gewoonlijk werden de kritische noten gebundeld in de richting van de bestuurders van de architectenbond. De eveneens met zijn bureau SeARCH aan de expo deelnemende en nieuwe BNA-voorzitter Bjarne Mastenbroek pareerde op rustige wijze de meeste vragen en memoreerde enkele geplande kernpunten van zijn termijn: verbetering van alle randvoorwaarden voor de uitoefening van het architectenvak, van europese aanbestedingen tot en met de aanpassing en versterking van de contractpositie.



Opvallend ditmaal bleek echter de stille bewondering voor de wijze waarop de andere partners in de bouwkolom hun belangen behartigen...Met name de bouwers [verenigd in Bouwend Nederland onder leiding van Elco Brinkman] oogsten tegenwoordig - naast veel kritiek op de manier waarop ze met architecten omgaan - kennelijk veel bewondering voor hun succesvolle lobby in Den Haag; waar verbouwingen nu tijdelijk onder het lage btw-tarief zijn gebracht, hebben de architecten weer het nakijken... De ook aanwezige Vrom-directeur Henk Ovink gaf zelfs een kijkje in eigen keuken door te melden dat hij zijn overheidsjuristen een redeneertrant had laten opstellen om architectendiensten eveneens onder dat lagere btw-regime te brengen; achteraf gezien trouwens ook tevergeefs.
Gelukkig kwamen er ook nog enkele positieve zaken en nieuwe kansen aan de orde. Zoals het thema 'Total engineering' - de architect selecteert, contracteert en stuurt alle adviseurs onder zijn verantwoordelijkheid - het ontwikkelen van BIM-modellen voor de programma van eisen fase, het inrichten van nieuwe netwerken met andere disciplines tot en met het door architecten zelf ontwikkelen van projecten en de groeiende kansen in het buitenland.



Misschien rest de aanwezige architecten nog een schrale troost; omdat zij aan de voorkant van het proces zitten, is in de architectenbranche wellicht inmiddels het dieptepunt bereikt [nu reeds min 40% aan werknemers], terwijl de echte klappen in de uitvoerende bouw nog moeten komen. Wat architecten niet tekenen wordt immers ook niet gebouwd...
[De expositie is nog tot 15 januari 2011 in ArCAm te zien. De 19 deelnemers zijn: ABBINK X DE HAAS architectures, ANA architecten, architoop, arons en gelauff architecten, BLAUW architecten bv, DUS architecten, ENZO architecten, Dick van Gameren architecten, Geusebroek Stefanova architectenbureau, KoningEllis architecten, M3H Architecten, Mens als Maat, Mulders vandenBerk Architecten, Harvey Otten, Rowin Petersma/Inbo, SeARCH, STAD architecten, Studio Klink en Zeinstra van Gelderen architecten.] - 26 november 2010 - BOX 1.537

* Karin Laglas nieuwe decaan Bouwkunde Delft

De belangrijkste en wellicht mooiste baan in het architectuuronderwijs is vanaf 01 janauari 2011 voor een vrouw: Ir Karin Laglas [1959]. Opgeleid als civiel ingenieur werkte ze lange tijd bij ontwikkelaar MAB en later voor kortere periodes bij belegger Rodamco, ontwikkelaar OVG en de Bond van Nederlandse Architecten BNA [als directeur ad interim].



Naast haar werkkring vervult ze een aantal commissariaten, onder meer bij Twijnstra Gudde en de Development Company Greenport Venlo en is ze lid van de Raden van Toezicht van het Nederlands Architectuurinstituut en het Westfries Gasthuis in Hoorn. We wensen Laglas vanzelfsprekend een goede tijd toe bij de grootste architectuur faculteit in ons land en hopen dat ze in deze barre financiele tijden aan de actuele problemen in onderwijs en onderzoek mede het hoofd kan bieden. Tot slot zijn we natuurlijk zeer benieuwd naar het vakgebied waarin zij tot hoogleraar zal worden benoemd...
[De vertrekkende decaan Wytze Patijn is vanaf januari aanstaande benoemd tot supervisor van de ontwikkeling van de TUD Campus.] - 24 november 2010 - BOX 1.536/Bk-TUD

* Beeldende uitreiking BNA Kubus 2010 in Rotterdam



"Als je op een doordeweekse dag wordt gebeld en een stem vertelt je dat jou een staatsprijs is toegekend, komt dat hard aan. Het is een grote eer, dat besef je wel, maar wat is dat eigenlijk: een grote eer? Wat voor gezicht moet je daarbij trekken? 'Mijn God,' denk je, 'Ik ben gezien, ze hebben me in de gaten.'
Je krijgt het gevoel een instituut te worden binnengetrokken, een donker gebouw waarvan niemand weet waar het staat. Je wordt er een paar dagen verwend, daarna wordt je huid grauw en er komt niets meer uit je handen. [...] Nu, vele maanden na dat telefoontje, is het donkere gebouw waarin ik mij zag opgesloten vervaagd en sta ik hier, oprecht vereerd met deze prijs, verlost van alle demonen. Bijna alles waar ik vandaag voor geëerd wordt is mede dankzij overheidsgeld tot stand gekomen. Dat het gezegd is, want er waait de laatste tijd een kleingeestige wind over ons land waaruit steeds luider rancuneuze stemmen opklinken tegen de kunsten.[...]"
Zo begon Alex van Warmerdam zijn dankwoord nadat hij de Johannes Vermeerprijs vorige week in het Delftse Prinsenhof ontving uit handen van de nieuwe staatssecretaris voor Cultuur Halbe Zijlstra.



We moesten er aan denken bij de uitreiking van de BNA Kubus 2010 aan de architecten Willem-Jan Neutelings en Michiel Riedijk, gistermiddag in het door hen ontworpen Scheepvaart en Transportcollege in Rotterdam. Na de gebruikelijke plichtplegingen - lovende openingswoorden van de opdrachtgever aldaar, een laudatio van onze 'eigen' Amerikaan Aaron Betsky [tevens opdrachtgever van Neutelings Riedijk bij de uitbreiding van het Cincinnati Art Museum, zie bovenste foto], de voorlezing van het juryrapport door voorzitter Jeanne Dekkers - en een intermezzo van videokunstenaar Jaap Drupsteen, werd het kristallen kubus-kleinood aan hen uitgereikt door BNA-voozitter Bjarne Mastenbroek, uiteraard met gebruikmaking van de traditionele witte handschoentjes. Zie de enigszins bewogen foto hieronder.



Natuurlijk had Aaron wel zijn best gedaan op zijn lofprijzing en je kon aan zijn Nederlands trouwens horen datie al weer even weg is uit ons land. Met gebruikmaking van vele beeldende slierten trachtte hij ons in taal duidelijk te maken wat de betekenis van het Neutelings Riedijk-oeuvre is of zou kunnen zijn: 'pakkend maar toch ongrijpbaar', 'meesterlijk, maar niet direct duidelijk', 'iets terugbrengen dat weg was', 'barokke burgerlijkheid' of 'gladheid met terugwerkende kracht'... en ook hij sprak net als Van Warmerdam en passant nog zijn afschuw uit over de komende bezuinigingen op cultuur: 'Als Wilders hier de baas wordt - net als denkelijk straks Sarah Palin in de USA - kom ik hier nooit meer terug!'.
Echter, het dankwoord van de architecten zelf - ditmaal door het 'trekken van het kortste strootje' uitgesproken door Michiel Riedijk - maakte toch de meeste indruk. Hij bedankte allereerst een ieder die had bijgedragen aan het gerealiseerde werk - ruim 160 projecten waarvan zo'n 35 gebouwd - en deed dat in naar buiten uitwaaierende concentrische cirkels, naar analogie met het wereldbeeld van de oude Griek Ptolomeus. Naast de directe medewerkers bedankte hij de aannemers voor de bouw, de houtvesters, de steenhouwers en de fabrieksarbeiders voor de bouwmaterialen, de vrachtwagenchauffeurs en de schippers voor het vervoer, tot en met de postbodes zonder wie de opdrachtbrieven niet zouden zijn aangekomen...



En waar Van Warmerdam verwees naar een gebouw, besloot Riedijk in zijn dank, met name naar de opdrachtgevers met de verwijzing naar een schilderij, dat van het echtpaar Arnolfini van de hand van de Vlaamse schilder Jan van Eijck uit de 15e eeuw [zie uitsnede hierboven]. Zoals in het beeld van Ptolemeus - met als kern natuurlijk in dit geval de architecten zelf - is in dit prachtige middeleeuwse schilderij de schilder zelf nog net te zien in de bolle spiegel op de achtergrond. Als voorbeeld dat de maker juist en vooral in zijn werk immer zichtbaar blijft... Zijn laatste woorden waren dan ook gericht aan die opdrachtgevers voor het in hen als architect gestelde vertrouwen: "Zonder vertrouwen geen gesprek, en zonder gesprek geen architectuur!'
[Een interessante bijkomstigheid blijkt na bestudering van het beeld in de spiegel van Van Eijck: daar staan naast het betreffende echtpaar namelijk niet één - dus niet alleen de schilder zelf - maar twee extra personen afgebeeld. Wat ons betreft dus inderdaad een terecht gekozen voorbode van dit illustere architectenduo; daarom ook vanuit De BOX een rechthartelijke felicitatie aan Willem-Jan Neutelings en Michiel Riedijk voor deze zuurverdiende BNA-Kubus voor hun gehele oeuvre!] - 20 november 2010 - BOX 1.535

* Het mooiste architectuurboek van het jaar...

Architect Martin Groenesteijn uit Baarn schrijft over de recente publicatie van architect Jeroen Geurst over de begraafplaatsen van de Eerste Wereldoorlog:



"Architectuur heeft een lange relatie met de dood. Denk aan grote monumenten zoals de piramiden in het oude Egypte of de hunebedden in West-Europa. Onlangs verscheen een boek waarnaar lange tijd door mij is uitgekeken, Cemetries of the Great War by Sir Edward Lutyens, geschreven door Jeroen Geurst.
Een paar jaar geleden kwam ik, min of meer toevallig, in aanraking met de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog, specifiek door een bezoek aan de Amerikaanse begraafplaats in Romange, niet ver van Verdun in Frankrijk. Op een serene plek in een heuvelachtig, parkachtig landschap liggen ruim veertienduizend (!) gesneuvelde Amerikaanse militairen begraven. Ontelbare rijen witte grafstenen. Hier wordt de waanzin van het menselijk handelen tastbaar, vooral de onbegrijpelijke aantallen - tevens bekend uit de boeken als Geert Mak's In Europa - worden zichtbaar. Ook de omgeving is bezaaid met monumenten en militaire begraafplaatsen, en ze zijn geordend naar nationaliteit: Amerikaans, Duits, Engels, Belgisch en Frans. Opvallend is de zorgvuldige vormgeving van de begraafplaatsen die nog immer keurig worden onderhouden. Het westelijke front in de Eerste Wereldoorlog liep grofweg van Belgie tot aan de Zwitserse grens.



Het boek van Geurst heeft betrekking op de Engelse begraafplaatsen. Die bevinden zich vooral aan de westelijke zijde van het front, in Vlaanderen en in het gebied rond Arras (slag om de Somme). Er zijn er ongeveer duizend, waarvan 140 ontworpen door of onder supervisie van de Britse architect Lutyens. Een architect die vooral bekend is vanwege zijn romantische landhuizen voor de 'nouveau riche' in Zuid Engeland en zijn stedenbouwkundig plan voor New Delhi in India. Lutyens blijkt vanaf 1917 bij het ontwerpen van de begraafplaatsen betrokken te zijn. De studie van Geurst valt in twee delen uiteen:
Een uitgebreide beschrijving van de ontwerp-principes, de inpassing in het landschap, het groen, de vaste elementen als de 'war stone', het kruis, de entree en monumenten. Het tweede deel is een alfabetische catalogus van de 140 begraafplaatsen, aangevuld met kaarten, heldere analysetekeningen en met prachtige fotografie. Een studieboek maar ook een reisgids over (landschaps)architectuur en -geschiedenis, zeer toegankelijk opgeschreven en mooi vormgegeven.
Hoe kunnen de vreselijke slachtpartijen, met al het leed wat daarbij hoort, nu bijna een eeuw geleden zulke mooie en ingetogen plaatsen van contemplatie opleveren? Die vraag blijft mij bezighouden. Dat doet echter niets af aan het prachtige boek van Geurst die in bijna 500 bladzijden een schat aan informatie blootlegt. Wat mij betreft het beste architectuurboek van het jaar!"



[Tekst en foto's van Martin Groenesteijn. Jeroen Geurst - Cemetries of the Great War by Sir Edward Lutyens - 472 pp - 240 x 170 mm - hardcover - price € 39.50 - ISBN 978 90 6450 715 1 - 010 Publishers Rotterdam.] - 15 november 2010 - BOX 1.534

* Ook Koen van Velsen is nu online te zien

Het heeft ruim vijftien jaar geduurd... Nadat alle NL architectenbureaus zich inmiddels op internet presenteren, heeft nu ook architect Koen van Velsen een bescheiden website [www.koenvanvelsen.com] ingericht. Hij deed er tot nu toe niet aan mee: 'Als ze me nodig hebben weten ze me heus wel te vinden' was het korte antwoord dat hij gaf op vragen naar zijn nog afwezige internetsite.



De presentatie beperkt zich nu nog tot de vermelding van zijn naw-gegevens plus een fotografisch overzicht van zijn recent opgeleverde en prijswinnende meesterwerk in Arnhem.
[Op de foto - fotograaf wordt op de website nog niet vermeld - het revalidatiecentrum Groot Klimmendaal in Arnhem.] - 09 november 2010 - BOX 1.533

* Vijf nominaties voor Architect van het Jaar 2010

De jury van de Architect van het Jaar Prijs 2010 - bestaande uit Hans Ibelings, Machiel Spaan, Bjarne Mastenbroek en Uda Visser [SeARCH, de winnaar van 2009] - heeft vijf architectenbureaus genomineerd voor de tweede ronde. Het betreft Faro architecten en hvdn architecten in de categorie large, LEVS architecten en onix in de categorie medium en moriko kira architect in de categorie small.



De tweede ronde van de prijs bestaat uit een presentatie aan en discussie met de jury aan de hand van het jaarthema 'de Opdracht', waarna de jury de categoriewinnaars en de uiteindelijke winnaar kiest. Aan de hoofdprijs is een bedrag van € 5.000,- verbonden ter beschikking gesteld door hoofdsponsor Alcoa Architectuursystemen. Tevens zal in de eindfase een publieksprijs worden georganiseerd in samenwerking met onze collega's van Architectenweb. Deze publieksprijs bestaat uit een checque van € 2.500,- die besteed kan worden in het nieuwe Materia Inspiration Centre in IJburg.
[Zie voor alle nadere info de website van de prijs. Op de foto's van links naar rechts en van boven naar beneden: Faro - Coen Kampstra, Jurgen van der Ploeg, Hugo de Clercq, Pieter Weijnen; Onix - Alex van de Beld, Haiko Meijer; hvdn - Alex Herder, Arie van der Neut; LEVS - Jurriaan van Stigt, Marianne Loof, Adriaan Mout; morika kira - tijdens een masterclass.] - 04 november 2010 - BOX 1.532/AvhJ

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.

*

© 1997-2010. Copyright ArchitectenWerk.