* Op bezoek bij schooluitbreiding in A'dam West

Eind januari was er een open dag bij basisschool De Kans in Amsterdam-West. De school met zeventien klassen is gevestigd in een bestaand gebouw, dat grondig werd verbouwd en werd uitgebreid naar een ontwerp van Rowin Petersma van Inbo. Architect Martin Groenesteijn ging kijken en doet verslag:



De school ligt aan de Thomas van Aquinostraat op de overgang van een woonbuurt naar het Sloterpark. De bestaande school is van het zogenaamde H-type, ook wel de 'burgemeesterschool' genoemd. Deze typologie is in de jaren vijftig vaker gebruikt in de westelijke tuinsteden. Feitelijk bestaat deze uit twee vrij smalle bouwstroken van twee verdiepingen die zijn afgedekt met een flauw zadeldak. De stroken hebben de breedte van een klaslokaal. Stedelijk-ruimtelijk gesproken toont dit type opvallende overeenkomsten met de omliggende woningbouw in de vorm van rijtjeswoningen. Tussen beide stroken bevinden zich vrij lange glazen corridors van één laag hoog en zo vormt de plattegrond een H [in dit geval samen met de nieuwbouw twee geschakelde H's]. De kwaliteit van dit schooltype zit hem vooral in de zo gevormde, prachtige buitenruimtes.



De ingrepen in de oudbouw hebben vooral betrekking op het interieur; de belangrijkste architectonische interventie is het toevoegen van de derde bouwstrook. Deze strook is enigszins korter dan de al bestaande, maar biedt stedenbouwkundig toch een belangrijke toevoeging. Zowel vanwege de aansluiting op de buurt, als vanwege het gebruik van de schoolpleinen. De nieuwe bouwstrook is eveneens met een glazen corridor verbonden met het oude gebouw en deze gang vormt tevens de nieuwe hoofdentree. Maat en schaal van de nieuwbouw zijn verwant aan het bestaande, maar de architectuurtaal wijkt af en is meer eigentijds. De nieuwbouw straalt overigens hetzelfde optimisme uit als waarmee de Westelijke tuinsteden ooit tot stand kwamen: een rotsvast vertrouwen in de toekomst.



De nieuwe plattegrond is compact en efficient georganiseerd. Binnen de nieuwbouw valt vooral de riante trap op, zeker in vergelijking met de bestaande smalle trappen in de oudbouw. Deze trap werkt als een echt ruimtelijk scharnierpunt. In de lokalen valt het ruime gebruik van glas op: van vloer tot plafond. Ook de buitenruimte is aangepakt en op vakkundige wijze heringericht. Zo heeft deze school op intelligente en duurzame wijze een tweede leven gekregen. Het moet uiterst plezierig zijn om hier les te krijgen! > Martin Groenesteijn.



[foto's: Kees Hummel.] - 28 februari 2011 - BOX 1.550

* Interview Winy Maas over MVRDV's Balancing Barn

Vorig jaar werd de door MVRDV in opdracht van Alain de Botton ontworpen vakantiewoning in het Engelse Suffolk opgeleverd. De spectaculaire balans op de rand van de heuvel (met daaronder het beroemde meisje op de schommel) leidde bij ons al eerder tot de vergelijking met een wip... zie link naar bericht hieronder.
Het Britse blog dezeen.com bezocht Winy Maas en wist hem te verleiden tot een kort interview met uitleg over de opzet van de vakantiewoning, die overigens gewoon te huur is.
[Zie ook het eerdere BOX-bericht uit 2009 over deze vakantiewoning in Suffolk.] - 22 februari 2011 - BOX 1.549/dezeen

* Dubbele aandacht voor ornament in de architectuur

De aandacht voor architectuur in de landelijke dagbladen neemt af [hoewel het nieuwe katern 'Wonen' in de Volkskrant op woensdag onder redactie van Marc van den Erenbeemt veel goed maakt...]. We lezen per dag meestal wel twee kranten en zo kwam het dat we afgelopen vrijdag in de Volkskrant een uitgebreid artikel van de hand van Kirsten Hannema tegenkwamen onder de titel 'De nieuwe ambachtelijkheid' en in het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad van diezelfde dag een stuk van Bernard Hulsman met als kop 'Ornament doet leven'. Twee teksten over dezelfde ontwikkeling en toch geheel anders van toon en uitgangspunt...



Kirsten Hannema ziet de start van de nieuwe ambachtelijkheid en de hernieuwde aandacht voor materialisering en het maken vanuit de negentiger jaren komen; rechtsstreeks vanuit het werk van het bekende Zwitserse bureau Herzog de Meuron. Ze interviewt de architecten Robert Winkel ['Je moet als het ware zelf dat materiaal worden...'], Jean Marc Sauer [verantwoordelijk voor veel innovaties binnen het bureau HvdN] en Marlies Rohmer en laat hun ornamentrijke gevels en producten zien. Tevens noemt ze de publicatie 'Architecture as a craft' van Michiel Riedijk die ook vanuit het onderwijs die grotere aandacht voor het maken laat zien.



Bernard Hulsman bespreekt de groeiende aandacht voor het ornament vanuit de komende versoepeling van de regels in de monumentenzorg en de actuele kritiek daarop [architectuur wordt zo versimpeld tot facade-architectuur]. Hij stelt vervolgens dat onze vaderlandse gevels in het verleden altijd al rijk gedetailleerd waren: 'Tot die tijd [1920 - red.] was het onder architecten algemeen gebruik om van de façade het pronkstuk van een gebouw te maken.' En hij haakt aan bij het beroemde boek van Robert Venturi 'Learning from Las Vegas' en de daaruit afkomstige beroemde termen als 'decorated shed' en 'ugly duck'. Een duck is een gebouw waarvan de vorm samenvalt met de functie en een decorated shed is een simpele hoofdvorm, die later, vooral met de voorgevel is opgeleukt en extra aangekleed, onder meer met ornamenten. Hij stelt daarbij als voorbeeld het nieuwe stadhuis van Zaanstad van de hand van Sjoerd Soeters.
We voelen zelf meer affiniteit met de historisch geannoteerde aanpak van Hulsman, hoewel we ons verbazen dat geen van beide auteurs nog verwijst naar het beroemde artikel 'Ornament und verbrechen' van Adolf Loos... Als het stadhuis van Zaanstad inderdaad kan worden beschouwd als een decorated shed kunnen wij ons voorstellen dat het nog uitbundiger Inntel Hotel in Zaanstad naar ontwerp van Wilfried van Winden in het licht van Venturi kan worden beschouwd als de eerste 'simple shed, now completely decorated with ducks'. Kortom, vrijdag 11 februari was een architectonisch rijke leesdag in dagbladland.
[Zie hier in pdf het NRC-artikel en download op de website van Mei Architecten de pdf van het Volkskrant-artikel.] - 14 februari 2011 - BOX 1.548/Volkskrant/NRC

* Waarschuwing voor prijsvraag van Bohemen

"Tegenover fascinaties staan zaken waaraan je een grondige hekel hebt of die je mateloos vervelen. Er zijn personen en dingen die behoren tot je waakzame leven omdat je er niets mee te maken wilt hebben. Je moet er voortdurend op bedacht zijn dat ze je leven niet binnendringen, want ze zijn door hun aanmatigend karakter moeilijk te verwijderen.[...]"
Het is vast geen toeval, want juist nadat we deze tekst van psycholoog en hoogleraar Jaap van Heerden tot ons hadden genomen, kwam een persbericht van de Haagse projectontwikkelaar Bohemen binnen waarin met veel bombarie een ontwerpwedstrijd voor een utilitair gebouw aan de A4 bij Leiderdorp wordt gepresenteerd.



Nu zijn we niet tegen prijsvragen, maar in dit geval spannen de bijkomende voorwaarden werkelijk de kroon...lees ze zelf maar na op de website van de competitie. De regels staan bol van de mitsen en maren, de jury wordt pas bekend gemaakt na sluiting van de inlevering en de inzenders moeten een verklaring ondertekenen waarin ze afzien van hun auteursrechten! Kortom alles waar we als architecten tegen zijn, nu opgenomen in een regelement waarmee men architecten juist wil lokken om kans te maken op een ontwerpopdracht.



We herinneren ons nog de oorspronkelijke oprichter, de oude heer Van Bohemen. Inderdaad een vrij harde ontwikkelaar, maar wel met visie - denk aan het tunnelproject Sijtwende in Leidschendam - en met een zeker respect voor architecten en hun vak. Helaas blijken zijn opvolgers dat laatste stukje respect te hebben laten vallen. Wat ons betreft 'A View - not 4 us' en we roepen architecten dan ook op om deze competitie te boycotten, althans tot de regels daarvan zijn aangepast, bijvoorbeeld aan het 'Kompas bij Prijsvragen' van Architectuur Lokaal.
Naschrift maandag 07 februari: Vandaag ontvingen wij onderstaande reactie van adjunct-directeur Alec van der Voort van ontwikkelaar Bohemen: "[...] Bohemen heeft deze ontwerpwedstrijd uitgeschreven omdat zij op zoek is naar ideeen voor een bijzonder gebouw(concept). Hierbij passen architecten die niet de gebaande paden bewandelen, maar hiervan durven af te wijken. Nieuwe ideeen vereisen immers een nieuwe aanpak. De strikte voorwaarden van bijvoorbeeld KOMPAS bieden hier te weinig ruimte voor, net als de veelal gevraagde omzeteisen of andere specifieke voorwaarden die worden toegepast om één bepaalde doelgroep te bereiken. Onze voorwaarden zijn in dat opzicht geenszins abominabel, voor wie de kans ziet. Indien de kans niet wordt gezien door studenten of architecten(bureaus) staat het een ieder uiteraard vrij om niet aan de ontwerpwedstrijd deel te nemen.
Evenals de naamgever van ons bedrijf, de heer Van Bohemen, ontwikkelen wij nog altijd vooruitstrevende gebouwen. Overigens is de heer Van Bohemen niet meer aan ons bedrijf verbonden, maar heeft zijn eigen bedrijf in Voorburg.[...]"
Tja, wat moeten we van deze reactie vinden... Wij moesten denken aan Albert Heijn, van welk bedrijf de naamgever jaren later over het handelen van zijn opvolger zou melden: 'Ik voel me gewoon verneukt.'
[De twee gebruikte beelden zijn afkomstig van de website van genoemde prijsvraag. Begincitaat uit het essay 'Sla elke dag iemand zijn kop in' van Jaap van Heerden uit zijn recente boek 'Fascinaties' in 2010 uitgegeven door Prometheus Amsterdam.] - 06 februari 2011 - BOX 1.547

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.

*

© 1997-2010. Copyright ArchitectenWerk.