Dames en heren,

Het gaat fantastisch met de architectuur en dus met de architecten en dat is goed te zien op een dag als vandaag, ook hier in Den Haag. We vieren gedurende dit weekeinde al weer de 17e landelijke Dag van de Architectuur waarop een publiek van honderdduizenden deel kan nemen aan meer dan tachtig evenementen verdeeld over meer dan dertig steden in het hele land. Gistermiddag hebben we de landelijke aftrap mogen verrichten samen met de speciaal uit New York overgevlogen architect Hani Rashid in zijn prachtige Hydra Paviljoen op de Floriade. Op een tentoonstelling in het raadhuis van Haarlemmermeer was de groeiende aandacht voor ons vak goed te zien, vooral aan hun architectenkeuze.

Voor extra belangrijke projecten kiezen ze wereldberoemde buitenlanders zoals Santiago Calatrava, Steven Holl, Toyo Ito en Mario Botta, voor de belangrijke projecten selecteren ze 'Hollandse meesters' zoals Winy Maas van MVRDV en er is zelfs een hele wijk gereserveerd voor jonge architecten, voornamelijk prijswinnaars van Europan en Archiprix. Ook presenteerde een groep van meer dan 20 lokale architecten daar een drietal toekomstvisies op de ruimtelijke ontwikkeling van de Haarlemmermeerpolder als resultaat van een ontwerpworkshop die alweer voor de vierde achtereenvolgende keer werd georganiseerd door de BNA-kring Kennemerland.

Het thema van deze jaarlijkse dag is dit keer 'De Tijd Vliegt, ofwel de veranderende aanblik van Nederland' en dat thema biedt een prima gelegenheid om eens kritisch terug te blikken op de wijze waarop we de laatste decennia met onze gebouwde omgeving zijn omgegaan. Werden vroeger de grote plannen voor verandering in de stad vooral vanuit de overheid geinitieerd en gefinancierd, nu heeft de markt het initiatief stevig overgenomen. Architectuur is daarmee tevens steeds vaker gewoon 'handel' geworden waarmee veel geld wordt verdiend. De lijst van rijkste Nederlanders in de Quote 500 van dit jaar laat niet voor niets zien dat meer dan 30 procent daarvan zijn kapitaal vergaarde via onroerend goed. Met een ondergrens van 75 miljoen gulden vermogen blijken 140 personen uit die lijst afkomstig uit de projectontwikkeling, de makelaardij, de aannemerij en de toeleverende bouwindustrie. Op de lijst kwam trouwens maar één architect voor.

Al dat private geld heeft natuurlijk veel goeds gebracht, ook in een stad als Den Haag. Maar als je een moment stilstaat bij het thema van vandaag - de vliegende tijd - komen ook veel vragen op. Natuurlijk is het onvermijdelijk dat een stad continu verandert en zich aanpast aan de wijzigende omstandigheden, maar gaan die veranderingen niet te snel? Hoe consistent zijn die over elkaar heen buitelende investeringsplannen? En hoe is de samenhang gewaarborgd? Hoe bewaren we het noodzakelijke evenwicht tussen de bestaande stad en de nieuwe toevoegingen? En is de omloopsnelheid van architectonische beelden niet veel te groot geworden? NAI-directeur Aaron Betsky wil de recente nieuwbouw van de Tweede Kamer zelfs nu al opblazen... En hoe is het gesteld met de culturele kwaliteit en de toekomstwaarde van wat we nu bouwen? Wanneer moeten die gebouwen weer weg? En tot slot, hoe bewaken we vooral het collectieve beeld dat Hagenaars zoals u en ik van hun stad hebben en wat is dan eigenlijk dat specifiek 'Haagse'? Kortom, nemen we wel genoeg tijd voor reflectie?

Dit soort vragen heeft ongetwijfeld een belangrijke rol gespeeld bij de voorbereiding van het nu volgende programma-onderdeel, de film die hier straks in premiere gaat. Het bestuur van de springlevende BNA-kring Haaglanden heeft dit keer de antwoorden bewust niet gezocht bij buitenlandse top-architecten en ook niet bij de zogenaamde Hollandse meesters. Initiatiefnemer Terry van der Heide heeft deze thema's zelfs niet voorgelegd aan de jongere garde, maar juist aan drie Hagenaars van boven de tachtig. Twee lokale architecten - Sjoerd Schamhart en Hans van den Berg - die vanuit hun professie ieder meer dan vijftig jaar Haagse bouwgeschiedenis kunnen overzien en aan een echte Haagse dame die de liefde voor haar stad al tientallen jaren niet onder stoelen of banken steekt: mevrouw Hermance Schaepman.