25-02-2002 BladNA [2002] 4 - Column van de voorzitter - Don Justo?

Twee dagen lang was ik toehoorder bij een seminar van meer dan 30 jonge Europese architecten in Antwerpen. In de prachtige voormalige provinciale vergaderzaal aldaar had het organiserende bureau van de Vlaamse Rijksbouwmeester niets aan het toeval overgelaten: er waren zelfs vier tolken voor simultaanvertaling van lezingen en discussies. De ochtendsessies bevatten inleidingen over initiatieven ter promotie van jonge architecten en de middagen waren voor debat over hun feitelijke problemen. 's-Avonds lieten de jongeren hun architectonische werk zien.

De woensdagochtend begon met een inleiding van Vedran Mimica van het Berlage Instituut waarna ik iets vertelde over eigen initiatieven zoals het JA Atelier en de JA Prijs. Daarna een Franse lezing over de beroemde 'Albums des jeunes architectes' en een verhaal van Architectuur Lokaal over de integrale Nederlandse situatie. Een bijna 'Hollands' ochtendje dus, hetgeen een Engelse deelnemer deed verzuchten: 'It seems to be O.K. in Holland, but everywhere else it sucks...'
Na de lunch overleg in kleine groepjes met plenaire rapportage onder leiding van docent Pieter Uyttenhove en Janny Rodermond. De eerste teksten verschenen: een pakkend manifest, een lijst met aan te vatten onderwerpen en voorstellen voor mogelijke continuiteit. Het concept-manifest eindigde met het krachtige verzoek: 'Give us Money!'

Een dergelijke afhankelijke opstelling leidt bij mij vaak tot een nauwelijks te onderdrukken woede...; maar eenmaal bedaard vertelde ik de toehoorders als voorbeeld het verhaal van Don Justo Gallego Martin uit Spanje. Meer dan vijfendertig jaar geleden begon deze ooit uitgestoten kloosterleerling op een stukje grond dat hij van zijn ouders had geerfd aan het bouwen van een heuse kathedraal. Inmiddels is in het stadje Mejorada del Campo - gelegen onder de aanvliegroute van het Madrileense vliegveld Barajas - een enorm gebouwencomplex verrezen dat hij geheel met eigen handen tot stand heeft gebracht. Zonder geld en met gebruikmaking van tweedehands en afgekeurd bouwmateriaal is hij er zo in geslaagd een welhaast onmenselijke bouwprestatie te leveren. En het dak zit er sinds vorig jaar op.

Ik reis een paar keer per jaar naar Spanje en ga altijd even in Mejorada kijken hoe het er bij staat. Als je Don Justo dan vraagt wanneer de kathedraal klaar is, zegt-ie steevast: 'Sorry, daar houd ik me niet bezig, hij staat er toch?' Na een recente hersenbloeding is hij helaas wat stiller geworden. Inmiddels geven de talrijke bezoekers wat geld voor bouwhulp maar zelf werkt hij nog elke dag mee. Hij laat ons zo zien waartoe een enkel mens gedurende zijn leven in staat is [in ons eigen land levert Louis le Roy met zijn eigenhandig gestapelde Ecokathedraal trouwens een vergelijkbare prestatie]. Tenslotte gaf ik de jonge collega's in Antwerpen het advies: Geef voortaan net als Don Justo al je energie aan datgene waarin je werkelijk gelooft, dan volgt immer resultaat en ervaar je als vanzelf het nutteloze van een afhankelijke opstelling!
25-02-2002