Matthias Sauerbruch gaf op 8 maart een lezing in de Brakke Grond te Amsterdam in een vrijwel uitverkochte zaal. De lezing maakt deel uit van een reeks van 5 lezingen onder de noemer 'Architecture in the Theatre' [Herman Hertzberger en Wiel Arets zijn al geweest, Winy Maas en Will Alsop komen nog]. Maarten Kloos van Arcam motiveerde Arcams keuze voor Matthias Sauerbruch door de grote waardering die hij kreeg voor het GSW-gebouw van Sauerbruch Hutton Architects tijdens een ArCAm-bezoek aan Berlijn. Zelf heb ik eenzelfde waardering voor het gebouw dat ik toevallig ontdekte tijdens een wandeling door de Duitse hoofdstad. Dit vormde de aanleiding voor me om meer te willen weten over de betreffende architecten en zo tot het bezoeken van de lezing.

Hoofdkwartier GSW in Berlijn

In zijn introductie ging Sauerbruch in op de stedebouwkundige situatie in Berlijn en de discussie die ontstond na het vallen van de Muur. Sauerbruch Hutton Architects had tot dan toe voornamelijk gewerkt aan kleinschalige, particuliere opdrachten in Londen, waar zij een deel van hun opleiding genoten aan de Architectural Association. De nieuwe omstandigheden in Berlijn leidden ertoe zich vanaf 1991vooral te concentreren op de vragen en mogelijkheden aldaar. Sauerbruch nam een kritische houding aan ten opzichte van de gekozen reconstructie van de stad Berlijn op basis van stedebouwkundige historische lijnen en de 19e eeuwse gebouwtypologie in de geest van bijvoorbeeld Aldo Rossi en Robert Krier. De relatief korte historie van Berljn als 'Grossstad' en de enorme impact van de recente geschiedenis van de stad vormden in zijn opinie onvoldoende grondslag voor een dergelijke historiserende aanpak. Deze zou slechts leiden tot een [te] dunne laag 'veneer of history'. Hij propageerde daarentegen een meer op de actuele werkelijkheid gebaseerde aanpak waarin met name de rol van de [auto-]mobilitieit en de gewijzigde programma's een wezenlijker rol zou moeten spelen.
Na deze algemene en hooggestemde introductie presenteerde Sauerbruch een aantal meer of minder boeiende eigen projecten. Kenmerkend daarin is de in het algemeen forse schaal en de nadruk op mobiliteit en ecologie. Op een uitzondering voor een museum in Sydney Australie na, zijn de projecten alle in Duitsland gesitueerd. Naarmate ik meer projecten zag, begon het aanvankelijk enthousiasme voor het werk langzamerhand plaats te maken voor kritiek. Alle plannen blijken op vergelijkbare - overigens zeer aantrekkelijke en grafische - wijze gepresenteerd te worden en de thema's blijven immer dezelfde zonder zich werkelijk te verdiepen of te vernieuwen. Als de schaal van de projecten groter wordt, veranderen de ingezette architectonische middelen echter niet mede. Sauerbruch Hutton Architects passen zonder uitzondering een conventionele 'streng-modernistische' ruimtelijke en programmatische oplossing toe, gelardeerd met vaak prachtige kleurvlakken in gevels en/of plafonds.

Experimentele fabriek in Magdeburg

In de verantwoording voor de fraaie - veelal 'dubbele huid' - gevels spelen technische en ecologische motieven een belangrijke rol. Die motieven lijken me zeer oprecht, maar ik vond het hinderlijk dat ze gebracht werden als uniek en specifiek voor Sauerbach Hutton Architects. Elk van de toegepaste technieken [nachtkoeling, inzet van thermische massa, op externe omstandigheden reagerende gevels, gebruik van delta-temperatuur voor ventilatielucht etc.] is reeds bekend en beproefd door anderen.
Het eind van de presentatie bestond uit enkele korte en weinig informatie biedende computerfilmpjes van het project voor Sydney en het TV-World Amusement Park in Hamburg. Zoals vooraf reeds door Maarten Kloos aangekondigd en door Sauerbruch uitdrukkelijk benadrukt bestond er geen mogelijkheid voor discussie. Uit angst voor kritiek of onbeantwoorde vragen? Wat beklijft is de herinnering aan een lezing van een knappe architect met een groot grafisch vermogen en een bewonderingswaardige 'Engelse' vocale presentietechniek; de beweerde inhoud en de snelle roem van het werk werden echter niet geheel waar gemaakt.
De website van Sauerbruch Hutton Architects [www.sauerbruchhutton.de] biedt trouwens een goede indruk van de gepresenteerde projecten zodat ieder zijn eigen mening kan vormen.

Jan van de Voort - Attika Architecten Amsterdam.

Ga terug naar het nieuws.

© 1997 - 2002 Copyright ArchitectenWerk .