BOX - Archief oktober 2006

* Gouden piramide eert particuliere ontwikkelaar

Mevrouw Hedy d'Ancona maakte op 28 oktober in het NAi bekend dat de jaarlijkse prijs voor 'inspirerend opdrachtgeverschap' de Gouden Piramide 2006 (gedoteerd met een bedrag van 50.000,- Euro) wordt toegekend aan de private projectontwikkelaar Edwin Oostmeijer uit Utrecht. De jury eert daarmee de niet aflatende inzet (van initiatief in 1996 tot en met oplevering in 2006) van Oostmeijer om op de plek van een voormalige bunker een bescheiden, maar kwalitatief hoogwaardig wooncomplex te realiseren. Dit zogenaamde Bolwerk-project werd ontworpen door Bob van Reeth van AWG Architecten uit Antwerpen.

De jury onder voorzitterschap van Rijksbouwmeester Mels Crouwel bestond dit jaar verder uit: Karin Laglas - directeur Rodamco Nederland, Astrid Sanson - directeur Stadsontwikkeling Rotterdam, de architecten Liesbeth van der Pol en Don Murphy, Paul Depla - wethouder in Nijmegen, Vincent van Rossem - architectuurhistoricus en Felix Rottenberg - programmamaker. De laatste trok zich terug vanwege zijn betrokkenheid bij een van de genomineerde projecten, het Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam. De andere voorgeselecteerde projecten waren het Scheepvaart- en Transportcollege in Rotterdam, het geluidscherm- en cockpitproject langs de A2 in Leidsche Rijn en tenslotte de renovatie van het Oogziekenhuis in Rotterdam.

[Zie ook de website's van de ontwikkelaar, van het project en van de architect.] - 31 oktober 2006 - BOX 1.222

* Nieuwe kansen voor gestapelde varkenshouderij

Het Parool meldde afgelopen woensdag dat er in het Westelijk Havengebied in Amsterdam plek is voor een reusachtige varkenshouderij, eventueel aangevuld met glastuinbouw, een viskwekerij en champignonteelt. Dat blijkt uit een onderzoek van Landbouw Universiteit Wageningen, dat mede in opdracht van het havenbedrijf is opgesteld. De varkensfabriek moet minstens twintig hectare groot worden en honderd- tot driehonderdduizend slachtvarkens huisvesten op diverse verdiepingen. Op ons netvlies staat natuurlijk nog het eerste spectaculaire voorbeeld onder de naam 'PigCity', een studie uit 2001 van de hand van MVRDV [zie foto hieronder].

Vijf tot zes grote Nederlandse varkenshouders overwegen in Agropark Amsterdam te investeren. Het gaat daarbij om tientallen miljoenen euro's. Ze hebben hun oog laten vallen op een terrein bij de Afrikahaven, pal naast Ruigoord. In meerdere studies van de Landbouw Universiteit werden plannen voor het zogenaamde Agropark getoond, onder meer met piramide-achtige gebouwen waarin de gestapelde stallen zijn ondergebracht [zie foto hieronder].

Volgens de varkenshouders is het Agropark de enige mogelijkheid om het welzijn van varkens te verbeteren, in vergelijking met de huidige varkensstallen. De stichting Varkens in Nood laat weten niet op voorhand tegen de plannen te zijn. Het Havenbedrijf meldt niet meer direct betrokken te zijn, maar betaalde overigens wel mee aan het onderzoek. Daarom wordt er nu ook gekeken naar het Hoogtij-terrein in de Westzanerpolder bij Zaanstad, pal aan de overkant van het Noordzeekanaal [zie foto onder]. Volgende week voert een wethouder daarover gesprekken met de plannenmakers.

[De andere studies betreffende het Agropark zijn te downloaden via www.agro.nl - vervolgens clicken op 'innovatienetwerk'.] - 27 oktober 2006 - BOX 1.221/Parool

* Architect Ben Kraaijvanger overleden

Met de onderstaande tekst eert het huidige Rotterdamse bureau Kraaijvanger Urbis zijn laatste naamgevende directeur:
"Op zondag 22 oktober is Ben Kraaijvanger, architect en oud-directeur van Kraaijvanger Urbis [destijds Bureau Kraaijvanger geheten] overleden. Van 1969 tot 1992 was hij directielid en heeft in die hoedanigheid een belangrijke bijdrage geleverd aan het succes van het bureau. Hij was al geruime tijd ziek. Ben Kraaijvanger was de zoon van Herman Kraaijvanger, die in 1927 met zijn broer Evert het bureau oprichtte. In 1966 kwam Ben Kraaijvanger in dienst bij het bureau en in 1969 trad hij toe tot de directie. In datzelfde jaar traden de oprichters terug. Tot 1992 is Ben Kraaijvanger directielid geweest en in die jaren heeft hij een groot aantal projecten op zijn naam geschreven waaronder de Doelen [zie foto boven] en andere theaters zoals het Casino Den Bosch, Theater Vrijthof Maastricht en Schouwburg de Kring te Roosendaal. Verder ABN kantoren in Eindhoven, Breda en Tilburg en Stadskantoren in Maassluis en Veghel. In Rotterdam kennen we het gebouw van Jungerhans, Monisima, uitbreiding HBV-Coolsingel en Blaak 333. Kraaijvanger Urbis betreurt het verlies van haar oud-directeur en zal zijn auteurschap bewaken. "

[De beelden laten het actuele Doelencomplex in Rotterdam zien: rechts op de overzichtsmaquette de oorspronkelijke grote zaal met links de extra zalen en het conservatorium die werden toegevoegd door Jan Hoogstad. Rechts het interieur van de grote zaal.] - 25 oktober 2006 - BOX 1.220

* 'Openbare ruimte' spreekt zelf bij Designprijzen

Afgelopen vrijdag werden in Eindhoven de Nederlandse Designprijzen 2006 uitgereikt. In aanwezigheid van Staatssecretaris van EZ Karien van Gennip, de burgemeester van Eindhoven en lijsttrekker Jan Marijnissen van de SP [in de categorie huisstijl won de huisstijl voor de SP naar ontwerp van Thonik] kregen de winnende ontwerpers vanuit de 14 categorieen hun welverdiende prijs.
De meer architectonische onderdelen tonen we hier, zoals de zoveelste prijs voor ONL [Kas Ooosterhuis en Ilona Lenard] voor het 'ontwerp van de openbare ruimte' met het Barrier-gebouw voor autobedrijf Hessing langs de A2 [zie foto boven] en in de categorie 'product voor de openbare ruimte' de prijs voor het prachtige HEKLUCHT - een oversized fietspomp gecombineerd met een roestvast stalen parkeerbeugel - van de hand van Jeroen Bruls en Krijn Christiaansen [ze vormen samen designstudio Hi Mom - zie foto's hieronder links en midden]. Eerder maakten ze van telefooncellen een etalageproject voor de producten van de kunstacademie in Groningen [zie foto rechtsonder].

Krijn Christiaansen sprak bij de ontvangst van zijn prijs geen eigen dankwoord uit, maar vertelde dat de 'Openbare Ruimte' via hem graag wat wilde zeggen tegen alle aanwezigen. Hier de letterlijke tekst van zijn roerende oproep:
"Vanmorgen zijn we gebeld door de openbare ruimte. Ze wil graag nog een woord richten tot de zaal. Ze wil zeggen dat ze het koud heeft, dat ze het idee heeft dat niemand haar meer wil gebruiken, kortom ze voelt zich afgeschreven. Ze wil al deze ontwerpers oproepen de armleuningen tegen slapende daklozen van haar bankjes te trekken zodat ze weer warme billen krijgt. En ze wil een vrijplaats voor hang- jongeren en ouderen, criminelen en vrijende paartjes zijn. Want ze houdt van u!..."
[De expositie van de designselectie, de nominaties en de prijswinnaars van de Nederlandse Design Prijzen 2006 is nog tot en met 29 oktober aanstaande te zien in het Klokgebouw in Strijp-S in Endhoven.] - 23 oktober 2006 - BOX 1.219

* Beelden van genomineerde projecten LAI Prijs

Kortgeleden ontvingen we het persbericht met de vijf genomineerden voor de Lensvelt de Architect Interieurprijs 2006. Omdat er geen beeldmateriaal bijgevoegd was, moesten we op het net zelf op zoek naar plaatjes bij de projecten en we vonden ze gelukkig alle vijf. Linksboven het interieur van de renovatie van het Brusselse Atomium door Conix Architecten en rechtsboven de Shoebaloo winkel in Rotterdam van Meyer en Van Schooten Architecten.
Vervolgens linksonder het interieur van popcentrum de Effenaar van de hand van Bob Copray en Anthony Kleinepier, links geheel onder het loftinterieur van de woning in Humbeek naar ontwerp van Luc Binst en rechtsonder de lifestyleshop Klooster Donum van Ontwerpatelier Bert Gebruers-Peter Jannes.

[De jury bestaat dit jaar uit Mels Crouwel, Richard Hutten, Dietmar Werner en Bob Witman. De LAI prijs is gedoteerd met 12.000 Euro en wordt op 23 november aanstaande uitgereikt. De winnaar werd de woning van Luc Binst. - Red. 231106.] - 19 oktober 2006 - BOX 1.218/de Architect

* BNA: Architect logische regisseur van bouwproces

Onder deze kop en met als ondertitel 'Fouten in bouwproces zijn vaak onnodig' bracht de Bond van Nederlandse Architecten [BNA] afgelopen week het onderstaande persbericht uit: "De BNA vindt dat de regie en controle van het complete bouwkundige deel van het proces in handen moet zijn van de architect. Opdrachtgever en architect hebben dezelfde belangen: een kwalitatief goed en veilig bouwwerk realiseren. De architect is daarmee de aangewezen persoon om de integrale kwaliteit te sturen en te bewaken. Dat stelt de BNA in reactie op de actuele discussie over het terugdringen van fouten in het bouwproces en het pleidooi voor de terugkeer van de hoofdconstructeur als eindverantwoordelijke.
BNA-voorzitter Jeroen van Schooten [zie foto] concludeert dat fouten in de bouw en de daarmee samenhangende faalkosten voor een groot deel zijn terug te voeren op gebrekkige communicatie. Omdat ontwikkelaars en opdrachtgevers hun diensten zo goedkoop mogelijk willen inkopen, zie je nu heel vaak dat een architect alleen wordt gevraagd voor het voorlopig en definitief ontwerp, een andere partij maakt de werktekeningen, en weer een ander de verkooptekeningen. Bij elke overdracht is er verlies van kennis en informatie en dus een grotere kans op falen. Als een architect van a tot z bij een project wordt betrokken is het risico daarop kleiner. De architect is de aangewezen regisseur van ontwerp tot realisatie.
De BNA vindt dat architecten als onafhankelijk adviseur van de opdrachtgever een controlerende rol moeten vervullen. Voor het waarborgen van de integrale kwaliteit van een project moet niet een hoofdconstructeur, maar de architect de verschillende partijen aansturen en controleren. Dan wordt voor de opdrachtgever een project gerealiseerd waarbij alle facetten van het ontwerp op een juiste manier geïntegreerd zijn. Van Schooten: Het gaat er niet om voor je opdrachtgever zoveel mogelijk vierkante meters voor de laagste prijs te maken. Als onafhankelijk adviseur moet de architect ervoor zorgen dat de optimale kwaliteit uit het budget wordt gehaald. Het moet in de architectuur niet gaan om winstmaximalisatie maar om de maximale kwaliteit."
- 16 oktober 2006 - BOX 1.217/BNA

* Bijzondere uitbreiding van woonhuis in Utrecht

Tussen de vele recent opgeleverde projecten kom je gelukkig nog wel eens een echt verrassend exemplaar tegen. Het betreft hier een kleine uitbreiding op de kop van een bestaande eengezinswoning in Utrecht [zie foto boven]. Het jonge bureau Emma Architecten uit Amsterdam heeft hier met eenvoudige middelen een prachtige compositie over twee etages - begane grond en eerste verdieping - gerealiseerd waarvan we u de beelden niet willen onthouden. Emma is opgericht door de architecten Jurg Hertog en Marten de Jong, beiden geboren in 1973. De Jong kreeg al eerder aandacht voor zijn afstudeerontwerp voor hergebruik van een silogebouw in de Amsterdamse haven.

Vooral de combinatie van het bijzondere ruimtelijke beeld en de eenvoud van de opbouw spreekt ons aan. Met horizontale gebogen lamellen en vertikale stroken glas [zie detailtekening hierboven] wordt een sprankelende en levendige buitenvorm samengesteld, die ook voor het interieur een verrassende ruimtelijkheid tot gevolg heeft.

We moesten natuurlijk ook direct denken aan de hedendaagse interesse voor modieuze en computergestuurde blob-achtige vormen, maar het gekke is dat dit project niet dat vervreemdende blob-effect heeft; de uitbreiding staat er juist volstrekt vanzelfsprekend te zijn...
Ze staat wat ons betreft rustig - maar eigenzinnig en expressief - te wachten op een bezoek van de jaarboekredactie.
[Zie ook het eerdere BOX-bericht uit 2001 over het afstudeerplan van Marten de Jong.] - 11 oktober 2006 - BOX 1.216

* Hout domineert het nieuwe Rotterdam Centraal

Kortgeleden vonden we de beelden van het nieuwe Centraal Station in Rotterdam. Ze zijn gedateerd 30 augustus 2006, werden in de loop van september op de website van het project geplaatst en betreffen het recent gereedgekomen Definitief Ontwerp van de hand van Team CS [een samenwerkingsverband van de architectenbureaus Benthem Crouwel, Meyer en Van Schooten en West 8].
We zien een overzichtelijk ontwerp dat voorzien is van veel glas voor de directe daglichttoetreding - op alle plaatsen in het complex - en vooral de toepassing van houten plafonds, zowel in de grote stationshal als boven de perrons. Opvallend is de asymmetrische hoofdentree aan het Kruisplein [zie impressie boven], waarbij we zelfs even moesten denken aan het zojuist opgeleverde Denver Art Museum van Daniel Libeskind, maar ook de prikkelende beelden van Zaha Hadid schoten door ons hoofd; het geeft aan dat deze oer-Hollandse architecten weldegelijk ook 'kinderen van hun eigen tijd' zijn...

Toch biedt vooral de draagconstructie van de perrondaken de meer bekende Corbusiaanse uitstraling: de steunpunten dragen het lamellendak zeer overtuigend als de 'getwiste' mannetjes met hun gespreide armen en benen [zie beelden hierboven].
De entree aan de Provenierszijde kent weer een wat klassieke glazen stationsgevel [zie beeld hieronder]; die slimme combinatie van heldere functionele uitgangspunten en bescheiden maar toch intrigerende beelden maken ons zeer nieuwsgierig naar het gebouwde eindresultaat.

[Zie ook het eerdere BOX-bericht over de overeenstemming bij de start van dit immense project dat rond een half miljard Euro zal gaan kosten.] - 09 oktober 2006 - BOX 1.215/Rotterdam Centraal

* Royal Gold Medal 2007 voor Herzog de Meuron

Gisteren werd in Londen bekendgemaakt dat de Zwitserse architecten Jacques Herzog en Pierre de Meuron de Royal Gold Medal - een van de belangrijkste archtiectuurprijzen ter wereld - krijgen uitgereikt. In 2001 ontvingen de architecten al de Amerikaanse Pritzker Prize.

De Royal Gold Medal for Architecture is al in 1884 ingesteld en wordt jaarlijks toegekend door een jury onder auspicien van het Royal Institute of British Architects [RIBA]. Dit jaar stond de jury onder voorzitterschap van Jack Pringle, de actuele RIBA President. Pringle zei gisteren onder meer: "I am delighted to announce Jacques Herzog and Pierre de Meuron as this year's recipients of the Royal Gold Medal. Their career has seen them move painlessly from being an experimental studio to a big practice without the work being diluted in any way. They reinvent everything with each new project and do it with such vigour. As teachers their influence on the current and future generations of architects is huge."
[De prijs wordt op 21 februari 2007 in Londen uitgereikt. Herzog de Meuron heeft nog geen eigen website. Het NAi maakte een bijzonder webdossier over het architectenbureau naar aanleiding van hun expositie. Foto: House in Leymen, Frankrijk.] - 05 oktober 2006 - BOX 1.214/RIBA

* Ervaringsdeskundige leidt afhandeling Bos en Lommer

Het was een bijzondere ervaring om gisterenavond tijdens de NoVa uitzending over de afhandeling van de schade aan het Bos en Lommerproject een bekend gezicht te zien. De heer Paul Smeets [zie foto] leidt namelijk - namens de drie verantwoordelijke partijen Fortis Vastgoed, Hillen en Roosen en Multi Vastgoed - de onderhandelingen over het herstel met bewoners, winkeliers en de gemeente Amsterdam. En we kennen Smeets nog als directeur van Smeets Bouw uit Maastricht, het bedrijf dat verantwoordelijk was voor de bouw van Patio Sevilla waar op 23 april 2003 twee doden vielen door afbrekende balkons. Na de financiele afhandeling daar trad hij terug als leider van het familiebedrijf en werd mediator en crisismanager bij slepende bouwconflicten. Hij studeerde trouwens bouwrecht in Tilburg voordat hij actief werd in de bouw.
Zijn rol bij Bos en Lommer is curieus omdat nu juist vandaag de eerste rechtszitting plaatsvindt over de schuldvraag van dat balkondrama: de betrokken bedrijven - waaronder Smeets Bouw - worden aangeklaagd wegens dood door schuld. Kennelijk is dat nu geen belemmering voor een vertrouwenwekkende afhandeling van de problemen bij het Bos en Lommerproject. Volgens de laatste berichten kunnen de bewoners daar voor de kerstdagen terug naar huis; de winkeliers een maand later.
[De foto is een still uit een persconferentie van Smeets, een onderdeel van de toenmalige uitzending van NoVa tv op die noodlottige dag in april 2003; op de achtergrond burgemeester Leers van Maastricht.] - 03 oktober 2006 - BOX 1.213/CoBouw

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.