BOX - Archief december 2007

* Banksy's kerstgedachte nu in Bethlehem zelf

Net als vorig jaar in een kraakpand in hartje Londen, heeft de Britse grafitti-artiest Banksy ook nu weer een Santa's Ghetto georganiseerd. Dit keer in het hart van Bethlehem zelf - de plaats waar Christus zou zijn geboren - gelegen op de bezette Westoever in Palestina. Samen met een aantal bevriende Europese en Palestijnse kunstenaars worden kunstwerken aan de man gebracht waarvan de opbrengst geheel naar het goede doel gaat, in dit geval het welzijn van de kinderen van de Westoever.

Ook Bethlehem ligt in het gebied dat geheel wordt omzoomd door de nu al meer dan 600 kilometer lange muur die de Israeli's op de grens hebben gebouwd. Hoewel velen Banksy steunen in deze bijzondere kerstgedachte, hebben enkele van zijn beelden al de woede opgewekt van de plaatselijke bevolking. Zo zijn de katapulterende rat en de ezel die door een soldaat naar zijn identiteitspapieren wordt gevraagd inmiddels overgeschilderd met zwarte verf. De ironie van de politieke protestgrafitti ging helaas aan hen voorbij: "We willen niet met dieren worden vergeleken, dat wordt in onze cultuur als beledigend ervaren..."

[Naschrift 0401: de genoemde website van Santa's Ghetto is gesloten - Banksy's werk is zeer populair en dus kostbaar. Voor een stuk muur met grafitti is door een Amerikaan inmiddels 150.000 dollar geboden en ook de ezel was volgens Banksy's woordvoerder enkele tienduizenden dollars waard... Zie ook het eerdere BOX-bericht over Santa's Ghetto 2006 en het actuele bronartikel in de Engelse Guardian.] - 24 december 2007 - BOX 1.341/Guardian

* West 8 wint enorme opdracht in New York

Een park van 40 hectare met een budget van 400 miljoen dollar dat in 2012 klaar moet zijn. Het is de enorme en eervolle opdracht die West 8 [samen met Diller Scofidio & Renfro, Rogers Marvel Architects, Quennell Rothschild & Partners en SMWM] heeft verworven in New York USA. Het plan voor de helft van het oppervlak van Governors Island dat de competitie won van vier andere teams maakt een rijk klimaat met water, kunstmatige heuvels en zelfs een serie vrijgevormde gebouwen die dit nieuwe landschap mede kunnen financieren.

Tevens introduceert West 8 hier het witte fietsenplan dat we al kennen uit ons eigen park de Hoge Veluwe; ze ontwierpen er zelfs een nieuw type houten fiets voor. De bijzondere bijkomstigheid van een Nederlandse winnaar werd bij de presentatie nog speciaal gememoreerd omdat het Nederlanders waren die in de 17e eeuw als eerste op Governors Island neerstreken.

[Zie ook het bronartikel in de New York Times. De beelden tonen van boven naar beneden een overview van het winnende plan vanuit het zuiden, een beeld van de houten fietsen, en Governors Island in de huidige toestand vanuit het noorden met op de achtergrond het Vrijheidsbeeld.] - 20 december 2007 - BOX 1.340/NYTimes

* Meest productieve architecten in PropertyNL TOP25

We werden gevraagd om voor het Property NL Magazine van de maand december een top-25 samen te stellen van meest productieve architecten in het jaar 2007. En dan voor wat betreft het commercieel onrorend goed, te weten kantoren en winkelcentra. Vorig jaar begon Property NL met een eerste lijst, die gebaseerd was op interviews met de architectenbureaus. Dit keer werden de lijsten van opgeleverde projecten in 2006 en 2007 gebruikt die onder meer door de Neprom worden samengesteld.
De top-25 laat dit jaar maar een beperkt aantal verrassingen zien. Uiteraard komen we een aantal buitenlandse bureaus tegen: het Engelse Foster, de Portzamparc uit Frankrijk, Bonell uit Spanje, het Vlaamse AWG en de Amerikanen PPKS en Rietveld Architects. Aan die laatste twee zit weer een Hollands tintje omdat de daar voor Nederland ontwerpende partners René Steevensz en Rijk Rietveld hier geboren zijn en in Delft werden opgeleid. Van de ongeveer vijftien vaderlandse architecten die behoren tot de Europese architectuurtop zijn er slechts drie in deze lijst terechtgekomen: Wiel Arets, Jo Coenen en Mecanoo, dat wordt geleid door Francine Houben. De nationale top (totaal ongeveer vijftig bureaus) is eveneens matig vertegenwoordigd en hier vooral afkomstig uit de Randstad. Uit de hoofdstad de ArchitektenCie, Cees Dam & Partners en Zwarts-Jansma en uit Rotterdam EGM en Kraaijvanger Urbis. Vanzelfsprekend maken de meer 'corporate architects' substantieel onderdeel uit van de lijst: winnaar AGS en Engelman uit Limburg; JHK uit Utrecht; Van den Oever Zaaijer Partners en ZZDP uit Amsterdam en VVKH, KOW en Harry Nefkens uit Zuid-Holland. Ook INBO, met meer dan 350 medewerkers en zeven kantoren het grootste bureau in ons land, is dit jaar weer opgenomen. Tot slot in de lijst twee architecten van wie we het werk nog niet kenden: het Rotterdamse Studio Acht en Knevel Architecten uit Amsterdam; deze laatste bleek verantwoordelijk voor de twee nieuwe IKEA vestigingen in Amersfoort en Delft.
[Op de foto rechts het ROC in Nijmegen van de hand van AGS Architecten. De lijsten van opgeleverde projecten zijn terug te vinden in de boeken 'Nieuw Commercieel Onroerend Goed in feiten en cijfers' - versie 2006 en 2007 - samengesteld en uitgegeven door de Neprom in samenwerking met PropertyNL. Zie hier voor de complete lijst met toelichting op de architectenbureaus.] - 18 december 2007 - BOX 1.339/PropertyNL

* Op bezoek in het Kolumba museum van Peter Zumthor

Onze reizende reporter Martin Groenesteijn was onderweg in Duitsland en kwam onder meer terug met het navolgende verslag van zijn bezoek aan Keulen:
"Onlangs is in het centrum van Keulen het Kolumba museum geopend, het kunstmuseum van het aartsbisdom aldaar. Het gebouw is ontworpen door de Zwitserse architect Peter Zumthor die tien jaar geleden de prijsvraag voor het ontwerp van dit gebouw won. In de vakpers is het complex enthousiast ontvangen met omschrijvingen als 'één van de interessantere recente museumscheppingen' [Detail 2007-11] en 'een engelachtige conversatie tussen oud en nieuw' [Architectural Review 2007-11].

Zumthor wilde het tegendeel van het Bilbao-effect bereiken met dit gebouw en dat blijkt goed gelukt te zijn. Het forse gebouw plooit zich in de bestaande stad met gevelmateriaal dat nauwelijks lijkt op te vallen. De entree ligt in een onbeduidend straatje [zie bovenste beeld]. Bij nader inzien blijkt het gevelmateriaal - metselwerk - toch wel bijzonder te zijn, een speciaal gemaakte dunne zandkleurige baksteen, eigelijk meer een tegel, 36mm dik maar uitzonderlijk lang [de lengte varieert overigens]. De wanden zijn opgebouwd uit 6o cm [!] dik en massief dragend metselwerk geïnspireerd op Romaanse muren [zie beeld hierboven rechts].

De locatie is de plek waar voorheen een kerk heeft gestaan. Deze is in de oorlog verloren gegaan. Op die plaats is vervolgens een kleine achthoekige kapel van Gotfried Böhm gebouwd [zie beeld hierboven]. Rond de kapel zijn bij opgravingen verschillende gebouwresten gevonden, daterend vanaf de Romaanse tijd.
Zumthor's plan bestaat eigenlijk uit twee delen. Het eerste deel is een elf meter hoge hal die over bestaande opgravingen en kapel heen staat. Om hier licht toe te laten zijn in het gevelmetselwerk, die op de oude funderingen staan, kleine sparingen gemaakt waardoor een soort transparant metselwerk ontstaat. Over de opgraving is een rood houten zigzag-pad gemaakt hetgeen een beetje gekunsteld oogt. De naoorlogse kapel met het opvallende gebrandschilderde glas trekt hierbij de aandacht.

Boven deze hal is het eigenlijke museum gesitueerd. De collectie beslaat tien eeuwen maar de nadruk ligt op modern werk waaronder een serie bijzondere Warhols en Chillida's. De route door het gebouw slingert omhoog met af en toe een kolossaal verdiepinghoog raam, dat eigenlijk nooit een rechtstreeks uitzicht heeft.

Onderweg zijn allerlei ruimtes gesitueerd, van intiem tot groot, waaronder de bijzondere leeskamer, een geheel houten ruimte die qua sfeer nogal verschilt met de rest van het museum. De route eindigt vervolgens min of meer bij het enige raam met uitzicht, in dit geval op de wereldberoemde Keulse Dom [zie beeld hierboven].
Het gebouw is zoals bij Zumhor te verwachten ook van binnen met een grote precisie gemaakt. Gepleisterde wanden - niet wit geschilderd, maar naturel en met een zekere glans erin - terrazzo vloeren en betonnen plafonds.

Het complex doet daarom in vele opzichten denken aan eerder werk van Zumthor, zoals het bekende thermaalbad [en architecten bedevaartsoord] in het Zwitserse Vals maar ook aan de opgravingsgebouwen in Chur aldaar. Voor de liefhebbers is Kolumba daarom een absolute aanrader en vooral veel dichterbij!"
Martin Groenesteijn.
[Zie voor meer info ook www.kolumba.de. Voor de wintersporters is er nog tot 20 januari 2008 een expositie van Zumthor's werk in 'zijn' Kunsthaus Bregenz in Oostenrijk te zien.] - 13 december 2007 - BOX 1.338

* Prijsvraag: nieuw meubilair voor het Vondelpark

In het Amsterdamse stadsdeel Oud-Zuid ligt één van de bekendste stadsparken van Nederland, het Vondelpark. Het is zeer geliefd bij bezoekers (circa 10 miljoen per jaar) en één van de visitekaartjes van Amsterdam. Het Vondelpark is in 1996 aangewezen als rijksmonument, waarmee de grote nationale betekenis van het park wordt bevestigd. Het park als geheel en de verschillende elementen in het bijzonder genieten bescherming in het kader van de Monumentenwet 1988.
Door het hoge aantal bezoekers per jaar en problemen met de waterhuishouding kampt dit 140 jaar oude park met veel slijtage. Sinds 1999 is de gemeente Amsterdam, Stadsdeel Oud-Zuid, daarom bezig met een grootscheepse renovatie. Daarnaast wordt het park verfraaid en beter geschikt gemaakt voor het toekomstige gebruik. Voor de ontwerpvisie van het repetitief meubilair van het Vondelpark (onderdeel van de renovatie) wordt een ideeënprijsvraag uitgeschreven.

Aan de deelnemers wordt gevraagd een ontwerpvisie te ontwikkelen voor de zogenoemde repetitieve meubels in het Vondelpark, waarmee een samenhangend beeld wordt gecreëerd tussen de verschillende elementen die essentieel zijn voor de identiteit en het functioneren van het Vondelpark. Het ontwerp dient recht te doen aan de eisen van de toekomst en het unieke cultuurhistorische karakter van het park. Dit handschrift moet specifiek worden uitgewerkt in een schetsontwerp op drie onderdelen: zitplaatsen, verlichting en toiletvoorzieningen/kiosken.
[De jury bestaat uit Fons Asselbergs (voorzitter), Jo Coenen, Jord den Hollander, Michael van Gessel (supervisor Vondelpark) en Liesbeth van der Pol. Inschrijven: vanaf zaterdag 1 december 2007 - Sluiten inzendingen: vrijdag 28 maart 2008 - Jurering: april 2008 - Uitslag en juryrapport: mei 2008 - Zie voor meer info, het programma van eisen en alle benodigde (inschrijf-)documenten in pdf de website van het Stadsdeel Oud-Zuid.] - 10 december 2007 - BOX 1.337

* Brad Pitt en MVRDV: steun voor New Orleans

Onder de titel 'Make it Right' [MIR] is acteur Brad Pitt - zie foto boven - vorig jaar een project gestart om de slachtoffers van hurricane Katrina in New Orleans te helpen. Samen met een team onder leiding van architect William McDonough probeert hij geld bijeen te krijgen voor de bouw van 150 goedkope vrijstaande huizen in Lower Ninth Ward, een van de zwaarst getroffen wijken. Hij vroeg 13 nationale [zoals Morphosis, zie foto geheel onder] en internationale architectenbureaus [zoals Adjaye Associates, Pugh and Scarpa Architecture en Shigeru Ban Architects] mee te denken over de ontwerpen. Ze dienden heldere en eenvoudige plannen in die op poten staan of kunnen drijven bij wateroverlast. Gisteren werden de ontwerpen in New Orleans gepresenteerd en inmiddels zijn er genoeg donaties binnen om al zeven van de 150 woningen te kunnen realiseren.

Ons 'eigen' MVRDV werd eveneens gevraagd mee te doen; ook hier doen ze hun innovatieve en soms dwarse reputatie weer eer aan met een sterk afwijkend ontwerp: het leverde een vreemde - en symbolisch? - geknikte woning met interne niveauverschillen op [zie beelden hierboven].

Boven de architecten bijeen met linksonder Winy Maas. Hieronder het drijvende plan van Morphosis.

[Zie voor meer info de website van het MIR-project. Verder is ook het PINK-project te zien dat Pitt samen met architectenbureau Graft voor New Orleans initieerde.] - 04 december 2007 - BOX 1.336/NYTimes

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.