* Beweeglijk dak van Florian Idenburg in New York

Op de uiterst actuele en complete website dezeen vonden we de eerste berichten over de opening van het project 'Pole-dance' van de kersverse winnaar van een van de Charlotte Köhler Prijzen Florian Idenburg. Idenburg werkte gedurende een aantal jaren als ontwerper bij het beroemde architectenbureau SANAA, onder meer aan hun museumproject in New York.



Samen met zijn partner Jing Liu, met wie hij sinds 2007 een architectenbureau in de Amerikaanse hoofstad runt, presenteert hij nu een installatie op het buitenterrein van het kunstcentrum PS1. Een serie dunne witte kolommen [geplaatst op een grid van ongeveer 5 bij 5 meter] draagt een dak van netten, die via een elastisch koord met elkaar zijn verbonden. Door dit elastiek komen de kolommen en het dak in beweging; is het niet door aanraking van de bezoekers, dan wel door de wind. Een deel van de kolommen bevat sensoren die een geluidprogramma aansturen dat vervolgens in real time speciaal gecomponeerde geluiden ten gehore brengt.



Of het project tot de architectuur gerekend kan worden weten we niet, het is in ieder geval spectaculair en het zet Idenburg in één klap op de internationale wereldkaart.
[De Charlotte Köhler Prijzen worden op 06 juli uitgereikt in het Amsterdamse Concertgebouw. Zie ook de eigen website van het project en van de architecten. De twee laatste beelden zijn van fotograaf Iwan Baan.] - 28 juni 2010 - BOX 1.509/Dezeen

* Zelfgebouwde uitkijktoren te koop in Putten

Een prachtig bericht op de website van de Telegraaf vanmorgen... We noemen het omdat er een kleine video opstaat van een cirkelvormige betonnen uitkijktoren waar we zelf jaren naar op zoek zijn geweest. Het gaat om een belvedere in de bostuin van een villa die nu te koop staat in Putten.



In de jaren zeventig van de vorige eeuw lazen we een intrigerend interview met de toenmalige bewoner, de toen reeds bejaarde heer Norman van Walt van Praag die in zijn tuin eigenhandig een toren had gebouwd. Met een opgerolde golfplaat als bekisting voor de kolommen bouwde hij een meer dan 20 meter hoge cirkelvormige toren in zijn tuin. Met als doel om op het bovenste platform live piano te kunnen spelen en zo een 'kosmisch gevoel van albeleven' te ervaren. Het verhaal werd nog intrigerender toen hij in dat interview vertelde dat die eerste toren in een storm was omgewaaid en ingestort...
De man was echter voor geen kleintje vervaard en hij bouwde de toren gewoon opnieuw! Ditmaal met een dubbele betonnen ring en twee series kolommen. Die laatste versie staat er nu nog en zit in de koop van de villa met de 7.000 m2 bijbehorende grond. Voor globaal een miljoen euro is de villa met toren voor u.



[De villa wordt te koop aangeboden door Vinke Veluwe Makelaars - op de foto mevrouw Philippine Vinke. Als u toch in Putten bent, ga dan ook even langs bij de 40 meter hoge uitkijktoren van Bjarne Mastenbroek op het Landgoed Schovenhorst.] - 22 juni 2010 - BOX 1.508/Telegraaf

* Retrospectief van Tom Claassen in Amersfoort

Op dit moment is in Kunsthal Kade Amersfoort de eerste overzichts expositie van het werk van beeldhouwer Tom Claassen [Heerlen 1964] te zien met als titel Retrospectief, nadat er vorig jaar al een mooie monografie over hem verscheen. Collega Martin Groenesteijn ging op bezoek en doet verslag:



"Claassen is wel de bekendste onbekende beeldhouwer van Nederland genoemd. Bijna al zijn objecten staan in de openbare ruimte maar niemand weet wie ze gemaakt heeft. Zijn opus magnum is zonder meer de groep olifanten bij het snelwegknooppunt net boven Almere.
De eerste kennismaking met werk van Claassen had ik jaren geleden toen ik toevallig een aflevering van het kinderprogramma 'Klokhuis' zag. Daarin was een enorme 'platgeslagen' bruine rat te zien die vrijwel een hele galerieruimte in beslag nam. De rat 'Brigid' ligt ook in Amersfoort, wel jammer dat ze nu op een tafel ligt. Wat maakt dit nu een bijzonder object? Is het de geabstraheerde vorm, het monumentale, het materiaal [latex] of de situatie?
De plaats in de (openbare) ruimte is een belangrijke relatie van Claassens objecten met de omliggende architectuur en stedenbouw. De grootse beelden doen iets met de plek, bieden karakater en maken deze herkenbaar. Vaak is er een beest in te herkennen en zou je het werk figuratief kunnen noemen, maar ook andere meer abstracte vormen komen voor, zoals de drie auto's of het wormenveld in Kunsthal Kade. Ook de latexafdrukken van twee toiletten fascineren, de zogenaamde Lavatory Cubicles uit 1991. Het bonkige gietijzeren paard - dat normaal in Utrecht staat - verwelkomt je hier voor je de Kunsthal binnengaat [zie foto's].



Bij de expositie is er voor iedere bezoeker een gratis boekje met daarin een overzicht van de werken van Claassen in Nederland. Daartoe is er ook een iPhone App zodat je de plaatsen gemakkelijk kunt bezoeken. Opvallend genoeg is er boven Zwolle geen werk meer van Claassen te vinden... De beesten, en met name de herhaling ervan, kun je soms als een trucje opvatten, zelf heb ik dat gevoel met honden van Den Haag, Den Bosch en Tilburg. Misschien zijn ze dan ook niet bonkig of abstract genoeg?



Het werk van Claassen staat eigenlijk nooit op een sokkel, vaak staat het direct op de grond en vormt het mede de context. De sculptuur van zandleeuwen is een goed voorbeeld van hoe Claassen speelt met de conventies van de beeldhouwkunst. Ondanks dat hij in Schiedam met een identiek thema werkte levert het opnieuw een prachtig beeld op. In Kade is veel ander materiaal te zien dat je niet direct 'op straat' tegenkomt, drie verdiepingen vol beelden en installaties en nog tot 29 augustus te bezoeken."
Martin Groenesteijn.
[Kunsthal Kade in Amersfoort is gevestigd in het vorig jaar geopende gebouw van de Spaanse architect Baldeweg, waarin ook de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is gevestigd. Dit gebouw is een van de tien 'grand projets’ die ooit door voormalig rijksbouwmeester Jo Coenen werden geinitieerd.] - 16 juni 2010 - BOX 1.507

* Zeer ontspannen MAXXI Museum in Rome

De BOX was afgelopen weekeinde een paar dagen in de Italiaanse hoofdstad en ging - naast het steevaste bezoek aan het mooiste gebouw ter wereld, het Pantheon - op bezoek in het nieuwe MAXXI Museum van de hand van architecte Zaha Hadid. Rome hing vol met posters die het museum aan de man brachten met een wit hoofd waarin de plattegrond van het bijzondere gebouw zichtbaar is gemaakt. In het gebouw zelf was een van de wanden gewijd aan de totstandkoming via tekeningen en maquettes van de voorstudies van de architect.








Vanuit een bestaand rechthoekig en nu witgeschilderd gebouw waaiert het nieuwe museumgedeelte in (wonder-)schone beton naar achteren uit, waarbij de enorme gewichten van de opgetilde bouwvolumes worden gedragen door series zilvergrijs geschilderde stalen kolommen. De omhoog slingerende openbare ruimten eindigen uiteindelijk zichtbaar in de hoogstgelegen museumzaal met uitzicht op de aangrenzende, met beton en wit grind beklede buitenruimte.







Eenmaal binnen maakt de grote en in de lengterichting gekromde centrale hal indruk. Met zwarte stalen trappen en loopbruggen zijn de verschillende tentoonstellingsniveaus bereikbaar gemaakt. De aandacht van de architect heeft zich voornamelijk gericht op die openbare ruimte, die dan ook op elke plek een bijzonder en wisselend ruimtelijk beeld biedt. Het daglicht krijgt overal ruim de kans om binnen te komen via de vertikale betonnen lamellen in het plafond.







Dat plafond is zeer vernuftig samengesteld: de lamellen bevatten spanningsrails waarin op elke plaats lichtbronnen kunnen worden toegevoegd, terwijl direct naast de lamellen telkens een witgestucadoorde stroook met daarin opgenomen ventilatieleidingen is aangebracht.
Het museum is aan twee belangrijke onderwerpen gewijd: ten eerste de beeldende kunst van de 21e eeuw. Daartoe is een bescheiden vaste eigen collectie tentoongesteld en is er daarnaast telkens een aantal wisselende exposities.







Zoals nu een prachtig retrospectief van de Italiaanse kunstenaar Gino De Dominicis (1947-1998) - getiteld 'de onsterfelijkheid' - met hier twee voorbeelden van door hem gearrangeerde skeletten met telkens een balancerende messing staaf op de hand. Het kleine skelet ligt in de expositieruimte, het grote skelet ligt buiten naast de entree.





Rond diezelfde entree ligt op de etage nog een verbindingsgang die uit het gebouw komt, waardoor ook aan de buitenzijde interessante ruimtelijke effecten ontstaan tussen binnen en buiten.
Tenslotte bezochten we het tweede thema waaraan het museum is gewijd: de architectuur. Wat het NAi in ons land doet, doet het MAXXI in Italie: het bewaren en onstluiten van de archieven van belangrijke architecten.





In een grote gesloten zaal is daartoe op dit moment een rijk gedocumenteerd overzicht te zien van het werk van de moderne Italiaanse architect Luigi Moretti (1906-1973). Geheel in stijl met het werk van Hadid zijn de foto's van zijn gebouwen opgenomen in aan het plafond hangende en slingerende panelen.
Al met al bleek het een inspirerend bezoek; waar we vooraf een bijna onneembaar en ingewikkeld gebouw hadden verwacht, bood het nu reeds drukbezochte complex - naast een aantal uiterst interessante exposities - nieuwe en rijke ruimtelijke ervaringen, vooral in de openbare ruimtes en dat alles in een onverwacht ontspannen atmosfeer. Een aanrader dus.



[Het MAXXI Museum van architecte Zaha Hadid ligt aan de Via Guido Reni 4 te Rome en is open op dinsdag t/m/ zondag van 11.00 - 19.00 uur, donderdag t/m/ 22.00 uur.] - 08 juni 2010 - BOX 1.506

* Hoogste punt bereikt van nieuwe BOX-kantoor

Met het plaatsen van een bijzondere vlag vierden we afgelopen week het bereiken van het hoogste punt van de uitbreiding van ons gezamenlijke woon-werkhuis, tevens het nieuwe BOX-kantoor in Wassenaar [zie foto's hieronder, o.m. van de familie met aanhang]. Om de bouwkosten zo laag mogelijk te houden zijn we onze eigen aannemer geworden en bouwen we de houtskelet ruwbouw eigenhandig. Dat intensieve werk geeft tevens aan waarom we de afgelopen maanden maar zo weinig nieuwe BOX-berichten hebben geplaatst...





Op de plek waar we al meer dan 25 jaar wonen en werken bleek het mogelijk om het bestaande pand te kopen en de grond in erfpacht te verwerven. Na de ingewikkelde ontwerp- en vergunningfase [het bestemmingsplan eiste helaas een schuine kap op de etage] konden we met de sloop beginnen, die we vorig jaar juni al in de BOX konden melden.



Het ontwerp van de nieuwbouw is simpel maar bijzonder: van het bestaande gebouw [zie tekening hierboven] bewaren we de drie belangrijkste gemetselde wanden; aan de voorzijde maken we twee uitbouwen en de achterzijde breiden we over de volle lengte 2,5 meter vergunningsvrij uit.



Het bijzondere aspect is dat het nieuwe pand over de middenas bijna volledig in twee symmetrische onderdelen is gesplitst [zie tekening]. Zo bevat de begane grond twee entrees, twee hallen, twee bergingen, twee wc's, twee badkamers en twee woon-werkkamers [mijn vrouw Josette en ik gebruiken slechts de keuken en de slaapkamer aan de achterzijde gemeenschappelijk].



De verdieping kent een terras met aan weerszijden twee bibliotheken [zie tekening hierboven]. We hadden de halfronde boekenkasten willen gebruiken als einde van de ruimte, maar vanwege de eis van een kap op de etage hebben we de ruimte uiteindelijk afgedekt met driehoekige vlakke daken met aan weerszijden schuin aflopende gedeeltes [zie bovenaanzicht hieronder].



De eerste van die twee kappen is inmiddels gereed, vandaar dat we nu het hoogste punt konden vieren. De foto's hieronder laten de start van de bouw van de verdieping en die eerste kap in ruwbouw zien. De grijze multiplex platen aan de buitenzijde worden uiteindelijk bekleed met een zilvergrijs gemoffelde aluminiumgevel.





We besluiten met een drietal foto's van het terras op de etage in wording. Inmiddels zijn we doende met de tweede kap, die in juni klaar zal zijn.







[We proberen onze vaste lezers via de BOX op de hoogte te houden van de ontwikkelingen en hopen dat u begrijpt dat we in deze drukke bouwtijden dus wat minder online zijn...
Naast de eigenhandige ruwbouw besteden we uiteraard onderdelen van de bouw uit aan specialisten, die we hier graag vermelden vanwege hun grote professionaliteit: Het sloopwerk en de betonnen vloeren en fundering werden verzorgd door de firma Hogenhout & zonen uit Amsterdam Sloten, het aanvullende metselwerk is van de hand van Rob Brandt en Willem Pauw uit Leiden/Rijnsburg en het elektrawerk wordt uitgevoerd door de firma Breunesse uit Baarn. De meeste houten onderdelen worden geleverd door de Wassenaarse Houthandel, de gelamineerde houten liggers komen van Heko Spanten uit Ede, de kozijnen zijn vervaardigd door Timmerselekt Doornenbal uit Veenendaal en de overige bouwmaterialen komen via Bouwmaterialenhandel Omtzigt uit Katwijk.] - 31 mei 2010 - BOX 1.505

* De foute en de goede (of 'nieuwe') architect

De BOX is weer terug van een korte vakantiereis naar Istanbul. We waren er na 5 jaar voor de 2e keer en bezochten opnieuw de belangrijke historische gebouwen, zoals de bijna surrealistisch mooie Aya Sofia [zie foto].



Bij thuiskomst konden we via uitzending gemist nog kijken naar het uitgebreide verslag in het tv-programma Reporter van de escapades van de eerste architect die bij de vastgoedfraude betrokken blijkt te zijn. Het blijft onbegrijpelijk dat onze jaargenoot Rene Steevensz [PPKS Architects, Chicago] zich zo heeft laten verleiden...



Koffertjes met geld vervoeren en valse facturen zonder dat daar enig architectenwerk tegenover stond. Hij gaf zelf geen commentaar, maar de interviewers vonden architecten Erik Vreedenburgh en Carel Weeber wel bereid om hun licht over deze zaak te laten schijnen. Erik meende dat zijn vriend geen dader, maar slachtoffer was geworden. Een andere spreker besloot de documentaire echter met de droge constatering: "Slachtoffer? Maar dan wel van zijn eigen daden..." We konden ons herinneren dat hij ook aangesloten was bij de Bond van Nederlandse Architecten, maar bij navraag bleek dat hij al in 2001 als lid was geschrapt; hij had n.l. enkele jaren achtereen verzuimd zijn contributie te betalen.



Tenslotte volgden we de eerste reacties op het rapport 'De Nieuwe Architect', het verslag van een onderzoek naar de verslechterende opdrachtsituatie van Nederlandse architecten. Atelier Kempe Thill [zie foto van Andre Kempe] deed het onderzoek - met 15.000 euro gesteund door het Stimuleringsfonds voor de Architectuur - en publiceerde recent het interessante verslag. Zij stellen met name dat de architect meer verantwoordelijkheid moet nemen - en krijgen - in het ontwerp- en bouwproces. Terug naar de meer traditionele architectenrol dus, maar dan beter beslagen ten ijs en met meer kennis. Architectuur Lokaal reageerde kortgeleden zeer kritisch op de opzet en de uitkomsten van het onderzoek... Vanuit hun Steunpunt Ontwerpwedstrijden werd vooral Kempe Thill's kritiek op DFBMO-contracten tussen aanhalingstekens gezet en werd een beter onderzoek, bijvoorbeeld via de universiteiten aangeraden.
Wij hebben slechts één tip voor verbetering van de opdrachtsituatie van architecten: gewoon geen enkele onvolledige opdracht meer accepteren en/of uitvoeren. Als iedereen dat doet en volhoudt is het met de marginalisering van architecten binnen het bouwproces snel afgelopen.
[Naschrift: Dat een klassieke en vooral volledige architecten-opdracht tot goede resultaten kan leiden bewees Neutelings Riedijk bij het werk aan hun gebouw voor het Museum aan de Stroom in Antwerpen. Architectenweb citeert Neutelings vandaag: "De oplevering greep Neutelings aan om de 'bouwheer' van het gebouw, de gemeente Antwerpen, te bedanken voor het gestelde vertrouwen. Door consequent, transparant en rechtvaardig opdrachtgeverschap is het volgens Neutelings gelukt het gebouw binnen de planning en onder budget te bouwen. Het MAS is niet voor de begrote 35 miljoen euro gebouwd, maar voor 33.5 miljoen euro. Neutelings: “En dan zónder managementbureaus, zónder PPS, zónder bouwteam. De klassieke opdrachtsituatie werkt toch het beste." En zo is het; of zo kan het zijn als de opdrachtgever zijn deskundige architect het benodigde vertrouwen geeft.] - 17/18 mei 2010 - BOX 1.504

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.

*

© 1997-2010. Copyright ArchitectenWerk.