* Leren van het gereedschap van de vakman

In afwachting van de nominaties voor de Architect van het Jaar Prijs 2010 vandaag een bericht over gereedschap. Onze vaste lezertjes weten al wel dat we op dit moment ons huis en kantoor eigenhandig uitbreiden. En omdat we daarbij twee interessante [en deels nog onbekende] stukken gereedschap tegen kwamen, hieronder een korte toelichting.





De houten kozijnen voor de uitbreiding kwamen op het werk aan inclusief de reeds geplaatste deuren. Na plaatsing kregen we die deuren niet direct open, ze waren namelijk afgesloten via de tegenwoordig vereiste driepuntssluitingen... Dus een belletje naar de fabriek, waar ons werd gezegd: "Je moet bij de ijzerhandel gewoon even een passepartoutje kopen." Wij hadden er nog niet eerder van gehoord, maar we vonden hem [of haar] en met dit bijzondere gereedschap konden we de deuren al snel en adequaat ontsluiten.



Hieronder een foto van de passepartout: van beneden naar boven bevat deze een zeskantig uiteinde - denkelijk nodig voor bepaalde typen sloten - een taps toelopende vierkante stift voor het openen van de loopschoot in de deur, en daarboven het slotgevormde ronde gedeelte waarmee de driepuntssluiting kan worden ontgrendeld als het slot nog geen feitelijke cilinder bevat. Tenslotte aan de bovenzijde nog een drietal vierkante holtes waarmede vierkante stiften van drie verschillende groottes kunnen worden bediend [denk aan de treinconducteur die altijd eerst een kastje opent voordat hij de laatste buitendeuren met de hand kan sluiten].



We waren echter vooral gebiologeerd door de totaaluitdrukking van het ding; we kregen er direct religieuze gedachten bij, zoals te zien op onderstaande referentie naar het zogenaamde Keltische kruis... De ronde vorm aan de bovenzijde dient echter een veel banaler doel: je kunt er je bierflesje mee openen, haha. Want bouwers drinken bier, nietwaar?



Het tweede stuk gereedschap dat we leerden kennen is het onderstaande plamuurmes van de glaszetter. Je denkt op het oog: bijzonder? dat is toch een gewoon plamuurmes? Echter toen we vroegen hoe de glaszetter zo'n prachtig klein randje kit naast het kozijn op het glas kon achterlaten, liet hij zijn - overigens ter bescherming in een doek gewikkelde en speciaal door hemzelf aangepaste - plamuurmes van dichterbij zien [zie foto's]. Door het mes aan één zijde nog meer haaks te slijpen en daarna een heel klein stukje af te schuinen, lukte het hem nu om bij het verwijderen van de overgeschoten kit [het zogenaamde 'messen' van de kit], dat subtiele kitrandje op het glas zodanig achter te laten dat de schilder bij het aflakken dat kleine laagje kit [goed te zien links op de foto van het deurslot hierboven] kan gebruiken voor het zogenaamde 'besnijden'; het aflakken wordt zo dus sterk vergemakkelijkt. Kortom, na 35 jaar in het architectenvak leren we nog dagelijks, vooral van de echte vakman in de bouw.





[Zie ook het eerdere BOX-bericht over het bereiken van het hoogste punt van ons nieuwe kantoor/woonhuis. De houten kozijnen en deuren werden geleverd door TimmerSelekt Doornenbal uit Veenendaal en het glas voor de ramen en erkers werd geleverd en geplaatst door Glashandel van Aken uit Voorschoten.] - 25 oktober 2010 - BOX 1.531

* Sjoerd Soeters betwist auteursrecht helemaal niet

De website van 'de Architect' meldt vandaag de reactie van architect Wilfried van Winden op de gisteren ontstane commotie omtrent het Inntel hotel in Zaanstad. Van Winden vertelt daar omstandig dat het gedeelde auteursrecht op het ontwerp van het hotel bij hem en bij zijn voormalige bureau Molenaar & Van Winden ligt. Tevens stelt hij daar dat hij en zijn opdrachtgever de door Soeters gepubliceerde tekening uit 2004 nooit hebben gezien... Wie spreekt er hier nu de waarheid? En wat is er dan wél getoond en besproken bij de eerste contacten over de hotelopdracht?



De gerezen ophef lijkt echter helemaal niet nodig, want Soeters betwist in zijn open brief geenszins het auteursrecht van Van Winden op het hotelgebouw. Hij stelt slechts dat - omdat er in de publicatie 'Fusion' geen enkele verwijzing staat naar de totstandkoming van de opdracht [op zijn voorstel en onder zijn supervisie] - je dát nu juist een vorm van plagiaat zou kunnen noemen. En inderdaad is er in Fusion geen enkele referentie naar Soeters' rol in deze opgenomen.
Aan het einde van de publicatie worden zes mensen en een instantie door Van Winden bedankt. Wij hadden ons kunnen voorstellen dat Sjoerd daar wellicht ook zou hebben kunnen worden opgenomen. Niet alleen als dank voor deze bijzondere opdracht, maar misschien ook als dank voor al die eerdere opdrachten in stedebouwkundige plannen van Soeters Van Eldonk, waaraan Van Winden toch een substantieel deel van zijn gebouwde oeuvre te danken heeft...



[Beeld: een bizar toeval wil dat de nieuwe premier Mark Rutte het iconische beeld van het hotel op zijn persoonlijke internetpagina gebruikt ter ondersteuning van zijn beleid bij het onderwerp: 'Dit is waar ik voor sta'.] - 19 oktober 2010 - BOX 1.530/de Architect

* Soeters: CONFUSION rond boek van Van Winden

Vandaag op Architectenweb de start van een heuse rel in architectenland... Sjoerd Soeters, ontwerper en supervisor van het Zaanse stedebouwkundig plan 'Inverdan' publiceerde een open brief aan architect Wilfried van Winden [WAM Architecten te Delft]. De aanleiding is diens recente publicatie onder de titel 'FUSION'. Soeters constateert dat nergens in die publicatie wordt gerefereerd aan de toenmalige totstandkoming van de opdracht voor het hotel aan Molenaar & Van Winden architecten. Bij die eerste gesprekken werd door Soeters aan Van Winden een schets voor het hotel getoond [uit 2004, zie beeld hieronder] waarin het principe van de stapeling van Zaanse huisjes alreeds door hem was bedacht. So far so good...



Geen enkel probleem volgens Soeters dat je als supervisor ziet dat de bouwend architect precies doet wat jij suggereert, maar het wordt ingewikkelder als je nadien in een mooi uitgegeven en door het culturele veld gesponsorde publicatie geen enkele verwijzing naar de oorsprong van het idee terug kunt vinden. Niet in een noot, maar zelfs niet - en wat ons betreft misschien nog wel erger - in het afsluitende dankwoord. Soeters benoemt dat daarom - vanwege die ontbrekende bronvermelding - als een feitelijke vorm van plagiaat. En hij beschrijft op snijdende wijze dat Van Winden's handelen daarom minimaal als 'CONFUSION' betiteld zou kunnen worden.
[Beeld: tekening van SoetersVanEldonk, vandaag gepubliceerd op architectenweb.nl. Via de website van Soeters Van Eldonk is de open brief aan Van Winden te downloaden; wij raden iedereen aan om van de volledige tekst kennis te nemen. Al is het maar vanwege de literaire kwaliteit zoals het verhaal over 'Indisch stelen' en last but not least het anagram dat zijn kater in de afsluitende zin bijna onhoorbaar uitspreekt: 'maw'.] - 18 oktober 2010 - BOX 1.529/Architectenweb

* Amerikaanse pleitbezorgers verstaan de kunst

Het was een bizar toeval: op de dinsdag dat het nieuwe rechtse kabinet groen licht kreeg, organiseerde de Boekmanstichting een congres over het publieke belang en de professionele promotie van de kunsten. De BOX was erbij en doet kort verslag van het goedbezochte evenement in de Kleine zaal van het Amsterdamse Concertgebouw.



Eregasten waren Robert Lynch en Randy Cohen, respectievelijk president en een van de vicepresidenten van de particuliere orgasatie 'Americans for the Art'. Lynch liet in zijn lezing zien op welke wijze de professionele promotie van het belang van kunst integraal werd aangepakt. Het was indrukwekkend om te horen hoe zij hun gebundelde energie zo doeltreffend richten dat geen enkele beslisser meer om ze heen kan. Van lokale bestuurders, via het bestuur van de 52 staten tot en met Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. En dat alles gesteund door leiderschapsprogramma's, brede fondsenwerving, lokale acties en gerichte programma's voor het onderwijs. De club groeide onder leiding van Lynch uit tot een breed gedragen organisatie van formaat, die op dit moment meer dan 50 keer groter is dan toen ze startten in 1985. Vooral hun investeringen in het onderwijs bleken vruchten af te werpen.



De Amerikaanse aanpak van kunstpromotie en -werving leek deels wel vergelijkbaar met een goed geoliede en bedrijfsmatige reclamecampagne, maar dat beeld werd vakkundig verfijnd in de bijdrage van Randy Cohen. In een diepgaande studie van meer dan vijf jaar waren ze er onder zijn leiding in geslaagd om een heuse 'kunst'-index [vergelijkbaar met de DowJones-index] te genereren door uit 72 verschillende soorten landelijke en regionale data [overal vandaan, maar door hen bewerkt] op allerlei gebied op wetenschappelijke wijze te bundelen. Beslissers kon nu bijvoorbeeld aan de hand van de verschuivingen in die 'art-index' objectief worden getoond wat de invloed is van de financiele crisis op de kunsten of welke maatregelen hun economische betekenis zouden kunnen vergroten. Na afloop van zijn wervende en indrukwekkende lezing werd hij bevraagd door een Nederlandse statistica van het CBS, die nog eens duidelijk maakte hoe jaloers zij was op de geleverde prestaties; het zou ons jaren kosten om tot een datamethode van vergelijkbare kwaliteit te komen...



[Tussen haakjes waren wij van de BOX stiekum wel een beetje trots op de dataverzamelingen die we in de afgelopen 15 jaar zelf hebben aangelegd... een Amerikaanse bevestiging van het belang van actuele en complete data doet ons sterken daar in ieder geval mee door te gaan. Denk aan de jaarlijkse ArchitectenWerk TOP40 - we lopen helaas nu een jaartje achter, de jaarlijkse PropertyNL Top25 van meest productieve architecten, het promoten van de professionaliteit van de architectenbranche via de Architect van het Jaar Prijs, de extra informatie bij ons overzicht van vaderlandse architecten, nu ook gebundeld in de eerste NL Architectengids 2008>09 en de nieuwe is alweer in de maak...]



In het aflsuitende debat kwamen - naast een zojuist gestarte overkoepelende Europese aanpak - vooral een aantal Nederlandse particuliere fondsen en initiatieven aan bod. Het advies van de Amerikanen was echter volstrekt duidelijk: blijf niet zitten op je eigen eilandjes, maar bundel alle krachten, vooral in deze tijd van de te verwachten grote staatsbezuinigingen op kunst.
Het bleek een onverwacht boeiende en inspirerende dag, niet in de laatste plaats door de professionele leiding en het uitmuntende gastheerschap van de Boekmanstichting en het Concertgebouw, beide ook en vooral in de persoon van hun respectievelijke directeuren. Kortom: bundel alle aanwezige [data]informatie, dan gaan wij intussen stapsgewijs op zoek naar een eerste 'Architectuur-index'...
[Zie voor meer info de website van Americans for the Arts: www.artsusa.org en van de Boekmanstichting. Op de foto's van boven naar beneden: 1. de directeur van het Concertgebouw Simon Reinink in gesprek met keynote speaker Robert Lynch; 2. de andere keynote speaker Randy Cohen; 3. een blik in de kleine zaal van het Concertgebouw terwijl deze weer volloopt voor het middagprogramma; 4. het afsluitende debat met van links naar rechts: staand Ilona Kish van Culture Action Europee en Cas Smithuijsen, directeur van de Boekmanstichting, zittend: Robert Lynch, Adriana Esmeijer van het Prins Bernhard Cultuurfonds, Marieke van Schaik van de BankGiro Loterij, Huub Blankenberg van de Vereniging Rembrandt en Margot Generé van het UitBuro.] - 12 oktober 2010 - BOX 1.528

* Delftse leerstoel opdrachtgeverschap in de maak

De BOX zat gisteren aan bij het interessante congres 'Opdrachtgever zoekt architect' op de Delftse bouwkunde faculteit. In een serie lezingen kwam de problematiek rond Europese aanbestedingen van architectendiensten uitgebreid aan de orde. Het voert te ver om alle ins en outs van de middag hier te verslaan, daarom een korte impressie en enkele heuse nieuwtjes van de dag.
Na een enkel welkomstwoord van dagvoorzitter hoogleraar Hans Wamelink en decaan Wytze Patijn bood Cilly Jansen van Architectuur Lokaal een overzicht van de aanbestedingen van de afgelopen vijf jaar; een onderzoek dat op 14 oktober verschijnt. Het opvallendste bericht daaruit was dat vanwege de enorme hoeveelheid eisen de animo voor het deelnemen in architectenland tot een minimum is gedaald: minder dan 20 inschrijvingen is geen uitzondering meer en sommige bestedingen worden bij gebrek aan belangstelling zelfs afgelast...



Vervolgens spraken twee uitschrijvers; als eerste de wethouder van de gemeente Almelo die uitgebreid uit de doeken deed hoe goed en professioneel zij de aanbesteding voor het nieuwe stadhuis ter plaatse wel niet hadden georganiseerd. Hij had de dag ervoor echter de winnende architecten Meyer en Van Schooten moeten vertellen dat de nieuwbouw vanwege de crisis - ook in de gemeentefinancien aldaar - helaas niet doorging. En voor de renovatie van het bestaande stadskantoor van architect Oud uit 1973 kwamen zij weer niet automatisch in aanmerking. Denkelijk dus weer een nieuwe aanbesteding voor die renovatie...
De vastgoed directeur van de universiteit van Utrecht verhaalde vooral over de meer of minder professionele manier waarop architecten deelnamen aan zijn selecties. Hij vergeleek het met een voetbalwedstrijd, maar vergat daarbij tussen neus en lippen dat de ene partij [de architecten] toch met een andere rol op het voetbalveld staat dan de andere [de uitschrijvers]. Want die laatstgenoemde partij is formeel tevens de scheidsrechter, haha; even los gezien van alle expert-teams en jury's die vanzelfsprekend bij dit soort selecties adviseren.



Na de pauze deed de zojuist gepromoveerde Leentje Volker haar uitgebreide onderzoek van de materie uit de doeken. Ze liet daarbij zien dat de harde en minder harde toetsingscriteria moeilijk met elkaar te vergelijken en/of te verbinden zijn [hoe waardeer je de 'click' die een opdrachtgever nu eenmaal voelt of wil voelen bij de ene of de andere architect?]. En ze gaf aanbevelingen om daar in een meer heldere procesopzet toch goede oplossingen voor te vinden.
In het afsluitende debat onder leiding van hoogleraar Hans de Jonge kwamen weinig nieuwe argumenten aan de orde: hoogleraar bouwrecht Monika Chao-Duijvis betoogde dat aanbestedingen niet meer weg te denken zijn ['gelukkig geen vriendjespolitiek meer mogelijk'] en dat architecten beslist meer zouden moeten procederen tegen onprofessioneel georganiseerde bestedingen, de mevrouw van de Rijksgebouwendienst vertelde dat de Rgd bijna nog alleen met geintegreerde contracten werkt [waarin de rol van de architecten helaas nog veel diffuser is], en BNA-voorzitter Bjarne Mastenbroek bracht het architectenstandpunt professioneel naar voren: dus minder rompslomp, lagere drempels en meer heldere randvoorwaarden. De wethouder van Alphen aan den Rijn was een roepende in de gemeentewoestijn door te stellen dat de procedures inderdaad veel slimmer en eenvoudiger konden als gemeenten maar zouden durven...
Op de vraag uit de zaal hoe het onderwijs nu bijdraagt aan de kennis en vaardigheden voor goed opdrachtgeverschap liet Hans de Jonge zich ontglippen dat via het zogenaamde forum van de tien grootste Nederlandse opdrachtgevers een heuse nieuwe leerstoel 'Professioneel Opdrachtgeverschap' in voorbereiding is.
Kortom een onderhoudende middag, vooral dankzij de kersverse doctor en toch nieuwswaardig vanwege de berichten over Almelo en de nieuwe leerstoel van de opdrachtgevers. Nu nog een leerstoel 'architectenberoepspraktijk' onder auspicien van de BNA!
[Het bedoelde proefschrift van Leentje Volker is hier te downloaden.] - 01 oktober 2010 - BOX 1.527

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.

*

© 1997-2010. Copyright ArchitectenWerk.