* Veelkleurig Jaarboek met een 'Pas op de plaats'

Als vervolg op ons vorige BOX-bericht [zie hieronder] hier de nieuwe en veelkleurige cover van het nieuwe Jaarboek Architectuur in Nederland 2010/11 met een detailopname van het Inntel hotel in Zaanstad (de redactie karakteriseert dit gebouw onder meer als "[...] om met Robert Venturi te spreken: a simple shed, now completely decorated with ducks"). Het boek werd afgelopen donderdag in een ontspannen setting in de nieuwe bibliotheek van Almere gepresenteerd.



De redactie bestaande uit Samir Bantal, JaapJan Berg, Anne Luijten en Kees van der Hoeven typeert het afgelopen architectuurjaar in haar voorwoord als een 'Pas op de plaats'. Een jaar van bezinning na de ingrijpende crisis waarin de branche werd gehalveerd. Met een omslag naar meer bescheiden opgaven, meer hergebruik en mogelijk ook weer een nieuw elan via innovatieve en slimme nieuwe oplossingen onderweg naar 2020. Het debat bij de presentatie liet een viertal architecten aan het woord die ieder op hun eigen wijze omgaan met die nieuwe omstandigheden [zie foto debat met van links naar rechts]: Peer Glandorff die het grootste deel van het budget van zijn Ronald MacDonald Sportcentrum zelf bij elkaar praatte, Haiko Meijer van Onix die met hun Veenkubus een van de eerste tastbare resultaten van die nieuwe bescheidenheid maakten, Marnix van der Meer die met Rolf.fr maar ook met zijn eigen Zecc verrassende renovaties tevoorschijn toverde en tenslotte Dirk Jan van Wieringhen Borski die enkele voorbeelden van collectief zakelijk opdrachtgeverschap kon presenteren, waaronder zijn eigen kantoor de XXX-en.



Na de presentatie zijn eveneens de eerste kritische besprekingen van het boek verschenen. In de traditie van het 'Jaarboek-bashen' doet Bernard Colenbrander op ArchiNed een hartstochtelijke poging om niets, maar dan ook niets van de inhoud heel te houden, inclusief de keuze van de projecten: "We zien in het jaarboek allerlei gebouwen langs komen die in ambachtelijke zin correct zijn uitgevoerd, maar waarover weinig bijzonders is op te merken, alsof ze behoren tot de categorie van het gebouwde muzak". Michiel van Raaij van Architectenweb vindt de toon van het nieuwe boek te pessimistisch en voor de Volkskrant besprak Hilde de Haan het boek uitgebreider en genuanceerder in een spread over twee pagina's.
[S. Bantal et al - Jaarboek Architectuur in Nederland 2010/11 - NAi publishers - 200 pagina's - NL/Eng. - ISBN 978-90-5662-806-2 - € 39,50] - 26 april 2011 - BOX 1.559/NAiPublishers

* Wordt het nieuwe Jaarboek weer wit of zwart?

Aanstaande donderdag 21 april wordt in de nieuwe bibliotheek - van Meyer en Van Schooten - in Almere het nieuwe Jaarboek Architectuur in Nederland 2010/11 gepresenteerd. Dan zal ook bekend worden welk gebouw het omslag siert. In de afgelopen twee jaar bleek dat omslag overwegend wit te zijn; in 2008 met de villa van de hand van Nanne de Ru en in 2009 Groot Klimmendaal van Koen van Velsen in de besneeuwde omgeving van Arnhem.



Ook dit seizoen blijken er weer expliciet witte en zwarte gebouwen opgenomen, zoals hierboven het ACTA van Benthem en Crouwel en rechts de Witte Kaap van Claus en Kaan. Of hieronder de Zwarte Parel van Studio Rolf.fr en Zecc en het Zwarte Huis van Jan Bakers in Utrecht.



Wat het omslag dit jaar zal worden, kunt u zelf meemaken door vanaf 15.00 uur aan te schuiven bij de presentatie bijeenkomst met borrel en rondleiding na afloop. Verder onder meer een debat over actualiteit en toekomst in de Nederlandse architectuur onder leiding van Patrick van der Hijden met de architecten Haiko Meijer, Dirk Jan van Wieringhen Borski, Marnix van der Meer en Peer Glandorff.
[Donderdag 21 april, 15.00 uur, De nieuwebibliotheek Almere, Stadhuisplein 101, 1315 XC Almere. Nabij het NS Station Almere Centrum. Graag vooraf aanmelden via info[at]naipublishers.nl.] - 18 april 2011 - BOX 1.558/NAiPublishers

* Corporatie governance schiet door...

Voorbeeldige opdrachtgevers zijn dun gezaaid in corporatieland. Een van die weinigen is Fer Felder, oud-corporatiedirecteur van De Principaal/De Key. In architectonisch Nederland werd hij zelfs twee maal gelauwerd met de Rijksprijs voor excellent opdrachtgeverschap. Door een recent vonnis van de Amsterdamse kantonrechter dreigt Felder nu aan de bedelstaf te geraken. Dat je ondanks de integere uitoefening van je vak toch zo onder vuur kan komen te liggen, maakt de casus interessant voor allen die werkaam zijn in de Nederlandse bouw.



De zaak betreft de aankoop van 80 hectare potentiële bouwgrond in de gemeente Zeewolde in 2005. Die grond moest destijds voor De Key de bouwmogelijkheden voor toekomstige groei van Almere veilig stellen. Ze volgden daarmee andere corporaties zoals de Alliantie, Ymere en later Eigen Haard, die hun bouwtoekomst daar al eerder voor een vergelijkbare prijs veiligstelden. Felder had de bedoelde transactie voorbereid en werd daarom door de toenmalige Key-bestuurder Jaap van Gelder gevraagd om deze in de vergadering van de Raad van Commissarissen op 11 mei 2005 nader toe te lichten. Felder voerde daartoe vooroverleg met enkele leden van de RvC en leverde vanzelfsprekend alle onderliggende stukken voor deze belangrijke beslissing aan; inclusief de feitelijke aanbiedingsbrief van de verkopende partij, genaamd Horsthoek bv (eigendom van oud AM-directeur Klaas de Ruiter) die een optie op de grond had. De RvC keurde de aankoop goed en Van Gelder kocht de 80 hectare voor de toen marktconforme prijs van 32 Euro per m2.
Bij Felder werd korte tijd later een ongeneeslijke ziekte geconstateerd, maar hij nam pas ontslag in 2009 omdat hij toen meende niet meer alle energie aan zijn werk te kunnen geven. Op het drukbezochte afscheidssymposium werden wederom zijn kwaliteiten gedurende zijn lange carriere geroemd. VROM-minister Eberhard van der Laan bood hem zelfs een ministerieel adviseurschap aan voor de tijd die hij nog te gaan had.



Helaas worden hem die mogelijk goede laatste jaren niet gegund... Felder komt gedurende 2010 terecht in een Kafkaiaans drama dat zijn weerga niet kent. Zijn opvolgster besluit - mede onder invloed van de crisis - een risicoanalyse uit te voeren op de actuele boekwaarde van eerder verworven grondposities en meent dat de grond in Zeewolde voor een te hoog bedrag is aangekocht. Ze vraagt de forensische accountants van Deloitte te onderzoeken hoe die transactie precies tot stand kwam. Dat onderzoek concentreert zich op de beslissende bijeenkomst in mei 2005 van de RvC van De Key en de rol van directeuren Felder (titulair) en Van Gelder (statutair) daarbij.
Cruciaal in de notulen van die RvC-vergadering blijken de zeven woorden in de zinsnede: 'Er wordt rechtstreeks van de boer gekocht'. Felder heeft deze woorden niet uitgesproken en gedurende zijn aanwezigheid zijn ze ook niet door een ander gezegd; de Raad kende immers de aanbieding van de tussenpersoon. De toenmalige notuliste weet het niet (meer) en de bevraagde commissarissen reageren niet eensluidend. Drie van de aanwezige commissarissen zijn niet eens gehoord...



Was het de pen van de statutair directeur die nadien nattigheid voelde? Of was het een commissaris die het stoepje van de RvC wilde schoonvegen door misschien nog correcties aan te brengen in de verslagtekst? We weten het niet... Deloitte concludeerde in elk geval dat de informatie voor de transactie onvolledig was. Op basis van deze sterk rammelende rapportage worden Felder en Van Gelder door de RvC onder leiding van de nieuwe president-commissaris Frank de Grave alsnog op staande voet ontslagen. Mede omdat Felder ooit onder de 'malicieuze' tussenpersoon De Ruiter zou hebben gewerkt... Die werkrelatie werd althans gemeld in de richting van het OM (en in het direct daarna ingestoken bericht in het FD).
Wij weten nu dat De Grave zelf een blauwe maandag bij de DSB onder Dirk Scheringa heeft gewerkt, maar wij verwachten toch ook niet dat hij bij latere transacties juist Scheringa zal voortrekken, laat staan aan hem zal willen verdienen? En dat toch al helemaal niet nu hij zich prominent heeft gekandideerd als lid van de Eerste Kamer?



Om een lang verhaal kort te maken: zes jaar na deze grondtransactie is Felder's goede naam met één pennenstreek door het slijk gehaald en wordt hij in de aansluitende ontslagzaak door de kantonrechter nota bene veroordeeld tot terugbetaling van de 3,2 miljoen Euro die De Ruiter aan de transactie verdiende. En niet door 'onvolledige informatie', maar vanwege 'opzettelijke misleiding', overigens zonder enig bewijs.
Twee dingen zijn zeker: Felder gaat dood en als dit vonnis wordt geëxecuteerd gaat Felder ook failliet, we weten alleen nog niet in welke volgorde. En als zijn noodzakelijke en terechte (postume) rehabilitatie in hoger beroep uitblijft, kun je in Nederland maar beter geen corporatiedirecteur meer zijn.



[De beelden laten enkele bekende projecten van Felder zien, zoals MVRDV's Wozoco's en het KNSM-eiland, beide in Amsterdam. Wij van de BOX kennen Fer Felder al uit begin jaren negentig van de vorige eeuw als de enthousiaste en eerste professionele opdrachtgever van het Jonge Architecten Atelier, maar ook als mede-oprichter en actief bestuurslid van de Utrechtse Rietveldprijs. Laatstelijk was hij betrokken als jurylid bij de 'Architect van het Jaar' Prijs 2007. Zie ook het eerdere BOX-bericht over het symposium bij zijn afscheid in 2009. Binnenkort is het mogelijk om Fer Felder te steunen via de website www.zoferzodichtbij.nl.] - 11 april 2010 - BOX 1.557

* Nieuwe en oude Pritzker Prize winnaars

Vorige week lekte uit dat de Portugese architect Eduardo Souto de Moura gekozen is als winnaar van de Pritzker Architecture Prize voor 2010. Een Spaanse website doorbrak het embargo [tot 10 april aanstaande] zodat de organisatie in alle haast zelf de informatie ook moest publiceren, onder meer op hun eigen website. We gingen daar weer even kijken en tot onze verrassing en vreugde blijkt nu niet alleen de informatie over alle vorige laureaten compleet te zijn, maar zijn de prijsuitreikingen op video nu ook integraal te zien.



Zo kunnen we alle toespraken zien rond de uitreiking van deze prestigieuze prijs in Jeruzalem in 2000 aan Rem Koolhaas, maar dus ook de ceremonies rond de architectonische helden die niet meer onder ons zijn, zoals bijvoorbeeld James Stirling.



We hebben ze nog niet alle bekeken, maar we zagen wel integraal de eerste uitreiking in 1979 aan een van de toen al oudste rotten in het architectenvak Philip Johnson. We raden iedereen aan om de video's eens goed langs te lopen en te genieten van de rijke historie van de prijs en zijn beroemde - levende en niet meer levende - winnaars.



[Zie hier voor de website van de PritzkerPrize.] - 04 april 2010 - BOX 1.556

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.

*

© 1997-2010. Copyright ArchitectenWerk.