Dames en heren,

Het is voor mij een eer om vandaag als BNA-voorzitter het eerste exemplaar van uw nieuwe serie Projectdetails in ontvangst te mogen nemen en ik zou daarbij graag enkele woorden tot u richten.
In de Nederlandse architectuur staat vandaag de dag de betekenis van het maakproces - de techniek van het bouwen - vaker ter discussie. In een interview in het laatste nummer van het tijdschrift Projekt+ zegt de directeur van het Nederlands Architectuurinstituut Aaron Betsky [zelf in Amerika opgeleid als architect], na een lofzang op het Nederlandse architectuurklimaat, en ik citeer:
'Maar wat me wel zorgen baart zijn de ontwikkelingen in de opleidingen. Het primaat in de architectuuropleidingen ligt te veel bij de bouwtechniek. Terwijl ik de techniek volstrekt secundair vind. Die beheersen we zo langzamerhand wel. Natuurlijk moet een architect getraind zijn in al dat soort technische dingen, maar daar moet je niet in blijven hangen.' Einde citaat.

In een recent gesprek met de huidige decaan van het Berlage Instituut Wiel Arets kreeg ik zelfs bijna ruzie over techniek als onderdeel van het architectenvak. We spraken over mogelijke cursussen die het Instituut voor BNA-architecten zou kunnen ontwikkelen en ik stelde dat mijn architect-collega's ook geinteresseerd zijn in nieuwe visies op het maakproces van gebouwen. Waarop hij bijna in woede ontstak en betoogde dat het wat hem betreft juist ging om de ontwerpfasen en de filosofie die voorafgaan aan het maken; het maken zelf vond hij veel minder van belang. Die zojuist gememoreerde visies hebben in het werk van de huidige architectonische avant-garde wel enige zichtbare [en dus later te restaureren] sporen nagelaten. In het gebouwde werk blijken - vooral achteraf - nog wel eens wat onopgeloste technische probleempjes te zitten.

Zelf ben ik trouwens niet echt een held op het technische vlak. Ik laat me dan ook in de uitwerkingsfase van mijn ontwerpen uitgebreid adviseren door specialisten op dat gebied. Zoals bij mijn ontwerp voor de nieuwbouw van het ministerie van Verkeer & Waterstaat in Den Haag door co-architect Karel Rosdorff. Hij detailleerde de aluminiumgevel die daarvoor in samenwerking met de firma Blitta uit Venray tot stand kwam en later werd hij zelfs de uitvinder van een nieuw thermisch ontkoppeld aluminiumprofiel [door de firma Reijnolds in de handel gebracht] dat de stalen stoeltjesprofielen van het oude V&W-gebouw technisch en visueel perfect kon vervangen.

Ik heb daarom juist veel bewondering voor de technisch vaardige architect en ben het dan ook absoluut niet met Betsky en Arets eens. In het huidige architectuuronderwijs verdwijnen namelijk steeds meer technische onderdelen. Het nieuwe universitaire Bachelor/Master systeem moet de opleiding van architecten wetenschappelijker maken en dus dreigt de techniek in het architectuurprogramma steeds minder aandacht te krijgen.

De Delftse hoogleraar Wiek Röling testte de technische kennis van zijn beginnende afstudeerders altijd met de simpele vraag hoe je het beste een trap kunt ontwerpen. Slechts drie van de tweehonderd studenten bleken in hun vijfde jaar de toch eenvoudige trapformule nog te kunnen ophoesten en toepassen. En in het technische hoger beroepsonderwijs is het al niet veel beter: het bouwkundig adviesbureau, waar ik tegenwoordig in de uitwerkingsfase mee samenwerk, geeft aan zijn hts-instromers in de avonduren nu zelfs een eigen cursus bouwkundig detailleren, omdat ze dat op school onvoldoende leren...