Het Montessori College Oost [zie foto onder] van architect Herman Hertzberger was de locatie voor de bijeenkomst over het schoolgebouw. Na het welkomstwoord van Livia Verstegen, de charmante directeur van de K.L.Poll-stichting, volgde een inleiding van Tjeerd Dijkstra, die twee van zijn eigen schoolervaringen naast elkaar zette: de Openluchtschool van Duiker en een Montessori-ervaring in een aantal als school gebruikte villa's aan de Lairessestraat gedurende de oorlogsjaren. Deze laatste sprak hem het meest aan; de architectuur van de school was wat hem betreft veel minder belangrijk dan het gehanteerde onderwijssysteem. Zijn ervaringen over het strenge regime in het gebouw van Duiker waren dan ook haast traumatisch...
Vervolgens een inleiding over de historie van het schoolgebouw zoals wij dat kennen door Paul Gerretsen, oud-leraar en nu directeur van de UB in Leiden. Hij liet ons op ontspannen wijze zien dat de eerste echte schoolgebouwen ontstonden na een mega-investering in het voortgezet onderwijs door de impulsen van Thorbecke via de instelling van de Hogere Burger School [HBS].

Het ochtendprogramma werd afgesloten met een interview van Max van Rooy met Herman Hertzberger, de ervaren architect van vele scholen [vanaf de 60-er jaren met de Montessori kleuterschool in Delft tot en met het bijzondere schoolgebouw waar we te gast waren] en een videoband van een bezoek van Wytze Patijn en Van Rooy aan hun respectievelijke oude middelbare scholen. Vooral die band was opvallend beter dan de vorige keer over het bezoek aan de gevangenis... Hertzberger verdedigde uiteraard zijn nog immer humanistische visie op het stedelijke leven en op de opleiding van kinderen. Hij wil bereiken dat het schoolgebouw weer het centrum wordt van het leven in wijk en buurt; helaas speelt vaak slechts de supermarkt die rol vandaag de dag. Hij kondigde overigens een boek aan met zijn ideeen over scholenbouw.

Na de lunchpauze een lezing van architect Thomas Rau over een aantal schoolontwerpen van zijn hand. Opvallend was de wat zweverige toon van zijn verhaal [het kind als 'koning'...], maar de resultaten van zijn inspanningen doen dan ook vaker sterk antroposofisch aan, hoewel toch ook enige kritiek van hem op het strenge regime van de Vrije School doorklonk. We zaten trouwens met ruim 250 deelnemers in een ontspannen zaalopstelling die moeiteloos in de openbare ruimte van het gebouw paste [zie foto rechtsboven]. Daarna een discussie [zie foto linksboven] met genoemde architect, een scholenbouwadviseur, een oud-inspecteur en de directeur van het Montessoricollege over alles wat er bij scholenbouw komt kijken. Vooral de schandelijk lage bouwbudgetten en alle inventiviteit die nodig is om er nog iets van te kunnen maken, waren daarin onderwerp van gesprek.

Het gedeelte na de theepauze liet allereerst de bekende publicist Martin Ros aan het woord. Die ochtend hoorden we hem nog als boek-aanprijzer in de Tros Nieuwsshow en die avond moest hij alweer een boek 'bezorgen' in Amsterdam. Waarschijnlijk vanwege die drukte sprak hij niet direct over zijn onderwerp 'het schoolgebouw in de literatuur', maar vooral over zijn eerste erotische ervaringen met 'dat hele erge' en zijn inspanningen op de racefiets om daar weer vanaf te komen...
Wat de vorige keer niet helemaal lukte - een presentatie van ontwerpen van Eindhovense bouwkunde studenten van plannen in relatie tot het thema - ging dit keer een stuk beter. Drie significant verschillende ontwerpen voor het schoolgebouw van de toekomst passeerden de revue. Het 'volgen' van de grote roergangers in het architectenvak was goed te herkennen, maar vooral het plan van Alex Kunnen met een oplossing voor on-line onderwijs in wijkgebouwen met toezicht van suppoosten in plaats van leraren was verfrissend.
De dag werd besloten met twee vaste onderdelen, het schoolgebouw in de film van Robert Neugarten en een gesprek met gebruikers, waaronder twee allochtone leerlingen van het Montessori College [die twee liepen trouwens al de hele dag trots te 'ambassadeuren' voor hun gebouw].

Het was weer een goed georganiseerde, ontspannen en leerzame dag. De meeste indruk maakte echter het gebouw zelf. Hertzberger is er wat ons betreft in geslaagd met weinig middelen een uiterst vriendelijk en plezierig gebouw te maken. Vooral de invulling van de openbare ruimte tussen de twee bouwmassa's met de vele lokalen [een halve verdieping verschoven ten opzichte van elkaar] is indrukwekkend; gevuld met trappen op handige plaatsen en voorzien van de van hem bekende 'theaterachtige' trappen met dubbele treehoogte, zodat ze tevens als buitenlokaal kunnen dienen. Zelfs in de ballustrade waren nog informele werkplekken verwerkt.

De volgende bijeenkomsten van 'Het Gebouw als Denkbeeld' zijn op 25 mei aanstaande over 'het Paleis' - locatie nog onbekend - en op 09 november in Eindhoven over 'de Universiteit'. Een aanrader dus, vooral voor architecten.
Zie ook ons BOX-verslag van de bijeenkomst over 'de Gevangenis'.

Ga terug naar het nieuws.

© 1997 - 2001 Copyright ArchitectenWerk .