* Christopher Alexander: wat te doen na 11 sept?
Het congres 'Agile Architecture' [soepele, behendige, lenige architectuur] dat dezer dagen in Delft wordt gehouden, had woensdag 03 oktober een wereldberoemde keynote speaker: de Amerikaanse emeritus hoogleraar en architect Christopher Alexander. Vooral zijn proefschrift onder de titel 'Notes on the synthesis of form' en zijn boeken 'The timeless way of building' en 'A pattern language' zijn veelgelezen pleidooien voor een andere aanpak in het ontwerp- en bouwvak. Hij pleit nu al 40 jaar voor directere invloed van de gebruiker op zijn omgeving en biedt daarbij hulp vanuit de eeuwenoude tradities in het bouwen. Zo kun je hem zien als een van de voorvechters van het Wilde Wonen avant la lettre.
Alexander begon vol emotie aan zijn lezing; wat had het nog voor zin om zijn geplande tekst uit te spreken na de verschrikkelijke gebeurtenissen van 11 september in New York en Washington? Het was hem nog niet gelukt om een heldere visie te ontwikkelen over hoe we verder moeten in de wereld en in het architectenvak.... Hij ging al sprekend op zoek naar een mogelijke duiding en kwam via een onbetwistbare religieuze component [hij citeerde daarbij zelfs delen uit de instructies aan de kapers] uiteindelijk uit bij de ongelijke verdeling van de welvaart in de wereld. 5 miljard mensen die bijna niets hebben tegenover 1 miljard rijken in de westerse wereld. Zijn stelling was, dat als we daar niet - werkelijk en diep vanuit ons zelf - verandering in zouden brengen, de gevolgen niet meer zijn te overzien. Bij de mogelijke aanpak van dit soort problemen en dan vooral gericht op huisvesting, kwamen zijn eigen theorieen natuurlijk goed aan bod. Hier en daar zelfs nog aangescherpt met vileine kritiek op het open bouwen van Habraken en de voorvechters van High-tech en droge montage oplossingen. De laatsten maken namelijk gebruik van industriele productie van woningen of bouwonderdelen en dat is voor een werkelijke oplossing van de benodigde aantallen en mede door het gebrek aan geld volstrekt ontoereikend. Zijn verhaal eindigde dan ook met een pleidooi voor woningbouw in twee tot drie lagen, in zeer hoge dichtheden [in Tokio was hij tot 200 families per ha. gegaan] en gebouwd met lokale materialen en technieken; zijn voorkeur ging daarbij uit naar toepassing van 'natte' in plaats van 'droge' bouw.
Zelden hebben we iemand vanuit een authentieke emotie met simpele argumenten een zo sterk opgebouwd verhaal zien houden. Wanneer zelfs de stiltes doordringend zijn hebben we te maken met een gelauterd retoricus. De speech is gelukkig getaped en zal samen met de andere drie lezingen in boekvorm verschijnen. Zie voor meer informatie over de boeken en het werk ook de eigen website van Alexander. [Naschrift redactie: in het eerste bericht plaatsten we een verkeerde foto waarvoor excuus].
[The symposium 'Agile Architecture' at the Technical University Delft had a famous keynote speaker: professor - 40 years at Berkeley - and architect Christopher Alexander gave a lecture today. His speech was a very emotional appeal to us - one billion rich western people - for giving real energy now to the housing problems of the 5 billion people who have almost nothing in the world. Especially in relation to the events of the 11th of september in the USA he thought that was inevitably one of the consequences he could forsee at this moment. Besides that he critisised the industrial housing ideas of Habraken and the High-tech architects because industry could not solve the huge building problems due to the enormous lack of funding. He suggested local material, 'wet' building solutions and high-density housing till 200 families/ha and with that statement he off course returned to his own theories.... Alexander turned out to be an authentic and pure rhetorician. See also his personal website for more info about his work and theories.] - 02/03 oktober 2001 - BOX 747
* Jules Deelder niet toegelaten in Nieuwersluis
Afgelopen zaterdag waren we te gast bij de eerste aflevering van de serie symposia op locatie onder de titel 'Het Gebouw als Denkbeeld'. De bijeenkomst met zo'n 150 bezoekers speelde zich af binnen de muren van de indrukwekkende koepel gevangenis in Breda. De K.L.Poll Stichting voor Onderwijs, Kunst en Wetenschap organiseerde de dag, samen met de TU Eindhoven en NRC Handelsblad. Na een rondleiding begon het programma met een inleiding van de gevangenis directeur over het dagelijks leven in de bajes, gevolgd door een lezing van Wytze Patijn over de geschiedenis van het gevang. Een [uiterst amateuristisch gemaakte] video waarin Max van Rooy en Wytze gevolgd werden tijdens een rondgang langs 4 gevangenissen sloot het ochtend gedeelte af. Tijdens de lunch kreeg ik mijn eigen paspoort weer terug van diezelfde Max; er had een wisseltruc plaatsgevonden tijdens de strenge toegangscontrole...
De middag begon met een door Bert van Meggelen goed geleide discussie met een jurist en een drietal 'bajes'-architecten: Carel Weeber van de Schie in R'dam, Herman de Kovel van stadsgevangenis Hoogvliet en Rob Hootsmans van Nieuwersluis en straks Zaandam. De meest interessante vraag was of de heren ooit nog een gevangenis zouden willen ontwerpen en of ze het dan anders zouden doen. Herman zei wel na te moeten denken, vooral als het over een streng regime strafgevangenis zou gaan, dan zou hij het niet doen - 'regime' was trouwens een van de meest gebruikte woorden tijdens de dag - en Rob ging er in ieder geval nog een maken, een kanjer gevangenis van 1.000 cellen in Zaanstad. Carel zei beslist dat hij het niet meer zou doen: 'In de tachtiger jaren was er via Rijksbouwmeester Tjeerd Dijkstra en Justitie nog de ambitie om met de bouw een culturele daad te stellen, maar die kan ik de laatste jaren niet meer ontdekken' ; een snijdender kritiek op het beleid van onder meer Patijn lijkt ons niet mogelijk... Rob Hootsmans stal wat ons betreft de show met zijn ogenschijnlijk nonchalant, maar zeer trefzeker commentaar. Hij vertelde over de door hem ontworpen 'kooien' rond de gebouwen in Nieuwersluis, het groeien van de vogeltjes die er nu ook niet meer uit konden vliegen en het kweken van druiven door de gedetineerden tussen de mazen van het gaas. Daarom zou de boven de poort geplande dichtregel van Jules Deelder zo prachtig en toepasselijk zijn geweest: 'Als ik mijn ogen toedoe, ben ik in Honoloeloe'. Deze kunsttoepassing werd op het laatste moment door het hoogste gezag verboden... [zie poezie-kussen op de foto]
Na twee uiterst zwakke lezingen van een als filosofe aangekondigde jongedame en een egocentrische Eindhovense docent nog een aardige lezing van Robert Neugarten over het beeld van de gevangenis in beroemde films. Aansluitend weer een paneldiscussie, dit keer met direct betrokkenen. Bert van Meggelen wist de vier dames een aantal gevoelsmatige uitspraken te ontlokken over het Koepelgebouw, zoals 'Wat zegt het gebouw tegen jou?', waarop een van de personeelsleden antwoorde: 'Pas op!'. Gedetineerde Gwen zei desgevraagd dat ze naar zo'n stem niet luisterde, maar dat ze wel graag een zwembad toegevoegd zag aan de faciliteiten plus een gat in de muur tussen haar cel en die van haar buurvrouw, dan konden ze samen 'Nintendo-en' en af en toe nog eens een praatje maken. Aan het eind van de dag overhandigde monumentenkenner Evert Jan Nusselder - na een interessant betoog over de laatste verbouwingen in de Koepel - het eerste boek bij de serie aan de Bredase directeur.
Al met al een zeer geslaagde dag en dus een aanbeveling om de volgende sessie over 'het Schoolgebouw' op 15 december te bezoeken. Hopelijk dan met een sterkere inhoudelijke bijdrage van de niet-architectuur disciplines. Aanmelden via organisator Verstegen en Stigter.
01 oktober 2001 - BOX 746
Berichten uit de voorgaande maanden in het
* Archief-overzicht.
*
*
*
© 1997-2001. Copyright ArchitectenWerk en OOO Internet Services.
