* Fascinerend Belgie - Christian Kieckens in Aalst

Onze reizende en rapporterende collega Martin Groenesteijn is na zijn bezoek aan Duitsland [zie zijn bespreking van het museum van Gigon Guyer aldaar] nu weer in Belgie geweest [hij deed eerder verslag van een tentoonstelling van Xaveer de Geyter]. Naast enkele inleidende observaties over de relatie tussen Nederland en Belgie op architectuurgebied, bespreekt hij de nieuwe expositie van de Belgische architect Christian Kieckens in Aalst. Hij is enthousiast en ziet in hem een gedreven architectonische vakman, met een veelzijdige historische interesse en een grote maatschappelijke energie, met prachtige ontwerpen en een helaas maar bescheiden gebouwd oeuvre. Tevens tipt hij ons nog voor een bezoek aan het vlak bij Aalst in de buurt gevestigde Roger Raveelmuseum van de hand van de architect Stephane Beel.
29 november 2001 - BOX 766


* Golvend of volgend: 25 jaar Atelier PRO

Afgelopen zaterdagmiddag waren we in Amsterdam te gast bij de boekpresentatie van het oeuvre van het jubilerende Haagse architectenbureau Atelier PRO. Opgericht in 1976 door Sjoerd Schamhart [fantastisch om hem en zijn echtgenote daar ook te ontmoeten] en Hans van Beek en nu mede geleid door technische man Ewoud de Jong en architect Leon Thier. Er waren verschillende toespraken van ontwikkelaar tot voormalige opdrachtgevers en van de jubilarissen zelf. De meest interessante inleiding kwam van architectuur criticus Hans Ibelings, tevens een van de auteurs van het boek over 25 jaar Atelier PRO, uitgegeven door 010 Publishers. Hij begon met de stelling dat architecten zonder een eigen theorie met een achterstand beginnen... Een bureau als PRO moet het daarom van andere zaken hebben zoals de specifieke 'open' aanpak van de stad en het vakmanschap in ontwerp, detaillering en uitvoering. Hij signaleerde een consistente lijn in het werk, dat vaker wordt gekenmerkt door 'golvende' oplossingen. Ibelings betoogde dat de tijdgeest eveneens onmiskenbaar in de gebouwen en ensembles terug te zien was en dat PRO daarmee eerder trendvolgend was dan trendsettend. We konden het met deze visie wel eens zijn, maar we betrappen onszelf toch op een groeiende bewondering voor vooral het werk van de laatste 10 jaar. Bij het doorbladeren van het lijvige boekwerk valt op wat een gigantisch oeuvre PRO heeft gerealiseerd; en dat allemaal vanuit het bijzondere en langzaam ondergronds gegroeide kantoor aan de groene Kerkhoflaan in Den Haag. We feliciteren Atelier PRO dan ook van harte met het bereikte resultaat en maakten nog een aparte BOX-pagina over het prachtige Forum-gebouw waar alles zaterdag plaatsvond.
27 november 2001 - BOX 765


* Uitslag prijsvraag Museumbos in Almere

De prijsvraag Museumbos die werd uitgeschreven door de stichting Bosland leverde 111 inzendingen op. Er werd gevraagd om invulling van een boskavel van 100 bij 100 meter. De jury o.l.v. landschapsarchitect Dirk Sijmons koos 10 ontwerpen uit. Vanaf 2002 wordt begonnen met de realisatie van de 10 ontwerpen in het Cirkelbos bij Almere Haven. De door de jury uitgekozen prijswinnende ontwerpen: - 1e prijs: Boto van der Meulen i.s.m. Hans Reitsma, motto TEMPO - 2e prijs: Birthe Leemeyer, motto IN EENZAAMHEID - 3e prijs: NEXT architects, motto CIRKELPAD [zie voor beelden en tekst van de prijswinnaars de extra BOX-pagina].
De andere uit te voeren ontwerpen: - Jeroen Eulderink, Nicole Klerkx, motto HEMEL EN AARDE - Bruno Doedens, DS landschapsarchitecten en Frits Vogels, motto BOSOASE - Copijn Utrecht, Paul Roncken, motto HET LICHTEND RODE BOS - Vasili Popov, motto EEN STUKJE BOS TER GROOTTE VAN EEN KRANT - Jan Wagenaar i.s.m. Bouke IJlstra, motto HOUT - Ruud van den Bosch, motto ZALM IN BLIK - Bastiaan E. Vlierboom, motto IV IV IV. Alle ontwerpen zijn opgenomen in de catalogus '111 ontwerpen voor het Museumbos in Bosland'. De tentoonstelling van alle inzendingen is tot en met 14 december a.s. te zien in het Stadhuis van Almere. Voor nadere informatie: stichting Bosland - Weesperzijde 93 - 1091 EK Amsterdam - fax: 020-4634853 (tot 31 november) - internet: www.bosland.org - e-mail: info@bosland.org.
23 november 2001 - BOX 764/Bosland


* Betonprijs 2001 voor Architecten aan de Maas

Vorige week zijn de winnaars van de tweejaarlijkse Betonprijzen bekendgemaakt. Op de landelijke Betondag heeft Jan Brouwer als voorzitter van de jury vier van de vijf prijzen kunnen uitreiken. In de categorie woningbouw was dit keer geen winnaar. In de categorie Watebouwconstructies won het project voor de IJsselkade in Doesburg, de prijs in de categorie bruggen en viaducten is voor de brug over de Zuid-Willemsvaart bij Veghel en een speciale vermelding was er voor Hurks Beton uit Veldhoven voor het toepassen van hogesterktebeton en zelfverdichtend beton in een aantal projecten. De Betonprijs in de categorie utiliteitsbouw ging naar de nieuwe Stadsbibliotheek in Roermond naar ontwerp van Han Westelaken van het bureau Architecten aan de Maas BNA. In het nieuwbouwgedeelte van deze bibliotheek is niet alleen de constructie, maar zijn ook de trappen, borstweringen en bruggen van beton. De jury waardeert het stoere karakter daarvan, in contrast met de kleinschaligheid van de boeken. Dat wordt nog eens benadrukt door een prachtige lichtinval. Het inderdaad prachtige en 'open' ontworpen bibliotheekgedeelte is alreeds in gebruik; op de website van het architectenbureau zijn naast een toelichting nu alleen nog de computerperspectieven van het gebouw te zien. Zie ook de netpresentatie van de Stadsbibliotheek zelf.
21 november 2001 - BOX 763/CoBouw


* Bouw goed vertegenwoordigd bij rijkste landgenoten

De recente berichten over mogelijke fraude in de bouwwereld hebben ons maar gedeeltelijk verbaasd. Waar vroeger het zogenaamde 'opzetje' bij aanbestedingen volkomen normaal was - het gaf een rekenvergoeding voor het werk van de verliezende inschrijvers - en zelfs werd geregeld in het Prijsregelend Orgaan, is het nu via de mededingings wetgeving verboden. Dat het nog wel gebeurde wekte dus niet direct verbazing... aan nieuwe regels moet je nu eenmaal wennen. Wat ons wel verbaasde is de enorme omvang en de hoogte van de mogelijk teveel betaalde bedragen; er werd wel tot 50% meer in rekening gebracht - als de berichten kloppen natuurlijk. Dat moet dan ook maar eens goed worden uitgezocht en we zijn daarom zeer benieuwd naar de eventuele enquete resultaten.
Dat het goed gaat in de bouwsector wisten we ook, maar vanuit onze voorliefde voor overzichten en lijstjes hebben we de zojuist verschenen 'Quote 500', het jaarlijkse overzicht van de meest vermogende Nederlanders van zakenblad Quote, eens doorgebladerd op zoek naar de bouwgerelateerde rijken. De uitkomst was verrassend: ongeveer 30% van de lijst heeft het vele geld verdiend in bouw of vastgoed. Van de 500 genoemde personen of families [de gehanteerde ondergrens was 75 miljoen] verkregen er 55 hun vermogen uit Vastgoed, 11 uit Projectontwikkeling, 37 als Aannemer in de bouw en 40 als Toeleverancier of Fabrikant. Vooral die laatste groep was groter dan we dachten. De hoogst genoteerde bouwer [op de 11e plaats] is Dik Wessels van Volker Wessels Stevin met een geschat vermogen van 2,2 miljard gulden. We zochten in de top-500 - bijna - vergeefs naar architecten.... er komt er slechts één in de lijst voor: de nu 84-jarige architect Harry Nefkens belegde zijn verdiende geld dusdanig goed dat hij nu over 130 miljoen gulden kan beschikken. Maar dat architecten niet puissant rijk kunnen worden wisten we ook al: van 'uren maal tarief' wordt je nu eenmaal geen miljonair. Carel Weeber zei al eens in een interview in HP de Tijd dat hij zich vaker een beetje schaamde om op de bouwplaats met zijn Baby Benz aan te schuiven in de rij van 'dikkere' Mercedessen...
Zie ook de recente artikelen ['Waar blijft Brinkman' en 'AVBB: fraude zaak van individuele bouwers'] over de bouwfraude in CoBouw op internet - 13 november 2001 - BOX 762/CoBouw


* Aansprakelijkheid en de laatste mode in de Nacht

De BOX was zaterdag bij een deel van de marathon-sessie van Maarten Kloos in ArCAm [zie bericht hieronder]. Nog geschrokken van het internetbericht in CoBouw over de rechtszaak die een collega architect verloor, liepen we in de frisse avondwind van ons logeeradres in Amsterdam naar het Waterlooplein. Het bleek een schokkend bericht waarin duidelijk wordt dat voor architecten het ontwerpen voor particulieren nog behoorlijk in de papieren kan gaan lopen.... Het gerechtshof heeft in het betreffende geval de beperking van de aansprakelijkheid tot de hoogte van het architectenhonorarium - die al jarenlang in de SR 1997 is opgenomen - om redenen van consumenten bescherming opgeheven. Dat betekende dat de schade - in dit geval meer dan fl. 100.000,- - grotendeels door de architect zelf betaald moest worden. Wie wil/kan een dergelijk risico nu nog verzekeren? Lijkt ons een belangrijke zaak voor de BNA; nieuwe of aangepaste contracten zijn wellicht nodig [zie hier de volledige tekst van het CoBouw-artikel].
Bij ArCAm aangekomen bleek het al gezellig druk; Maarten was met Jo Coenen begonnen dachten we, maar Nathalie de Vries en Jo hadden gewisseld, zodat we haar vriendelijk klinkende stem nog maar een paar minuten hoorden. Jo vertelde daarna - als altijd - gepassioneerd over het vak en het leven [onder meer aan de hand van zijn 76-jarige tante die de weg in haar eigen stad niet meer kon vinden] en na hem was er een helder gesprek met Jan Pesman van CePeZed over architectuur als mooi en slim vormgegeven product. Het was warm, druk en geanimeerd en de meeste gasten waren casual gekleed of deden de jasjes uit voor de koelte. Zo niet de fantastisch opgemaakte Erick van Egeraat - zie foto. Gekleed volgens de laatste schoenmode en ook strak in het prachtige donkerbruine pak, de haren steeds langer maar wonderschoon gekapt, was hij het wandelende voorbeeld van zijn 'nieuwe barok' architectuur. Verpletterend bleek zijn blouse, die tijdens het gesprek langzaam beter zichtbaar werd. Eerst leek het een luxe slangeleer-print maar bij nadere beschouwing bleek het een kostbaar zijden exemplaar met zilveren glittering te zijn, met prachtige knoopjes en zelfs daarin een diamanten glans... Het was zoals hij zijn huidige architectonische werk samenvatte: 'ik probeer met veel middelen weinig te bereiken'. De avond was een topprestatie van Maarten Kloos want na Erick kwamen nog 10 architecten waar hij mee zou spreken, maar we hielden het voor gezien... Volgend jaar misschien weer; door de prachtige Amsterdamse Nacht wandelden we terug en we kropen voor de verandering maar eens vroeg onder de wol.
Alle interviews zijn trouwens op videoband opgenomen en zullen in de bibliotheek van de Amsterdamse Academie van Bouwkunst kunnen worden bekeken. - 12 november 2001 - BOX 761/ArCAm/CoBouw


* De Nacht: Maarten Kloos interviewt 14 architecten

In de nacht van zaterdag op zondag 10/11 november zal in de ruimte van ArCAm in Amsterdam een marathon interview plaatsvinden met 14 bekende Nederlandse architecten. Maarten Kloos zal vanaf 19.00 uur - en elk half uur weer met een ander - praten met de ontwerpers [en denker Betsky] over de architectuur van de nacht. Dit vanwege de viering van de tweede museumnacht in 33 Amsterdamse musea. Achtereenvolgens komen op het podium: 19.00 Jo Coenen - 19.30 Nathalie de Vries - 20.00 Jan Pesman - 20.30 Erick van Egeraat - 21.00 Rob Hootsmans - 21.30 Francine Houben - 22.00 Roberto Meyer - 22.30 Herman Hertzberger - 23.00 Frits van Dongen - 23.30 Aaron Betsky - 24.00 Liesbeth van der Pol - 00.30 Felix Claus - 01.00 Gianni Cito - en tot slot om 01.30 Sjoerd Soeters. De toegang is gratis maar kom voor zevenen want het wordt druk... Zie hier voor de preciese plek en de bereikbaarheid.
- 09 november 2001 - BOX 760/ArCAm


* Na de complimenten ook het beeld van Kingma Roorda

Deze week besprak Bernhard Hulsman twee Vinexprojecten in NRC Handelsblad, te weten het project van Kingma Roorda architecten in IJsselstein en een project van MVRDV in Ypenburg. Bernhard sprak vernietigend over de magere ontwerpkwaliteit van het MVRDV complex vooral in relatie tot de spectaculaire beelden van de in felle jasjes gestoken woningen. Alle blokjes hebben een omhulling - zowel gevel als dak - van hetzelfde materiaal, een principe dat het bureau al eerder toepaste in de drie entreegebouwtjes van de Hoge Veluwe. Daar was er architectonisch nog iets te genieten, namelijk een door de computer vervormd archetype 'huis'. In Ypenburg blijft het echter bij een leuk behangetje rond een gewone en nogal burgerlijk opgebouwde eengezinswoning. Kingma Roorda daarentegen maakten een intelligente en ruimtelijk interessante variant op het éénfamiliehuis, dat door Hulsman in het betreffende artikel werkelijk lovend werd besproken. Omdat de NRC-fotoredactie kennelijk toch gevallen is voor de felle beelden van Ypenburg vroegen wij Kingma Roorda om een foto van hun project en we hebben de vergrote versie op een aparte BOX-pagina gezet. Fotograaf is Rene de Wit uit Breda die op verzoek uw werk ook vanuit de helicopter vastlegt.
Het is voor schrijver dezes natuurlijk een extra genoegen om te weten dat er drie bijzondere letters staan in de officiele naam van het bureau van Klaas Kingma en Ruurd Roorda uit Rotterdam: Kingma Roorda Architecten BNA - E-mail info@dxkr.nl. Dit is misschien ook het moment en de plaats om de trouwe lezers [en dat zijn er inmiddels meer dan 4.000 per maand] te bedanken voor de werkelijk overweldigende steun die ik heb mogen ontvangen onderweg naar mijn verkiezing als BNA-voorzitter gisteren. Of deze nieuwe rol de 'toon' van de BOX-artikelen zal beinvloeden kan ik zelf nog niet bevroeden, maar de intentie om u eigenzinnig op de hoogte te houden van de ontwikkelingen in architectenland blijft dezelfde!
Kees van der Hoeven - 08 november 2001 - BOX 759/NRC


* Ando verslaat Koolhaas en MVRDV in Parijs

De puissant rijke ondernemer Francois Pinault - Pinault Printemps Redoute [PPR], 110.000 werknemers en een omzet van 25 miljard Euro - heeft bekend gemaakt welke architect het museum voor zijn eigen kunstcollectie gaat bouwen. Het plan van de Japanse architect Tadao Ando is door hem voor uitvoering gekozen uit een prijsvraag op uitnodiging waaraan ook Rem Koolhaas, MVRDV, Steven Holl, Dominique Perrault en Manuelle Gautrand deelnamen. Het gebouw van Ando - zie foto - en de verliezende plannen zijn met een beeld gedocumenteerd op de site van het Duitse BauNetz. Het ontwerp van Koolhaas is wat ons betreft het meest verrassend; het bestaat uit twee in elkaar geschoven rechthoekige volumes met een daarin een grote serie vrijgevormde patio's. MVRDV maakte een complex waarin een strak vierkant bouwdeel, dat gedeeltelijk over het water heen is gebouwd. De locatie van het museum is een gedeelte van het eiland 'Ile Seguin' in de Seine - prive-eigendom van Pinault - waar vroeger de autofabrieken van Renault in bedrijf waren. De plannen zijn van 09 tot en met 19 november tentoongesteld in de Parijse vestiging van veilinghuis Christies aan de Avenue Matignon.
[Tadao Ando won the limited competition for a private museum for the collection of the wealthy Mr Francois Pinault - Pinault Printemps Redoute [PPR] - in Paris France. Ando designed a simple scheme for one end of the island in the river Seine named 'Ile Seguin' that is privately owned by Pinault and where the former Renault carfactory was located. Rem Koolhaas, MVRDV, Dominique Perrault, Steven Holl and Manuelle Gautrand were the other invited competitors. The news section of Baunetz shows the designs and the models of the projects are exhibited between 09 and 19 november at the location of Christies in the Avenue Matignon in Paris.] - 02 november 2001 - BOX 758/BauNetz

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.



* * *

© 1997-2001. Copyright ArchitectenWerk en OOO Internet Services.