* De ArchitectenWerk TOP 40 in 2002: MVRDV op kop

Evenals in 1997 heeft MVRDV dit jaar de eerste plaats bereikt in de ArchitectenWerk TOP 40. Onderstaand is de opbouw van de 6e aflevering van deze hitlijst - die in deze laatste dagen van het jaar werd berekend - stap voor stap te volgen:
Ieder jaar in de kerstvakantie wordt door ons het uitgebreide telwerk verricht om zo objectief mogelijk vast te stellen aan welke architecten in de vakpers aandacht is besteed. Voor het jaar 2002 zijn we inmiddels klaar met het belangrijkste architectuur tijdschrift 'de Architect'. Ze gaven 11 maandelijkse nummers uit [juli en augustus gecombineerd] plus drie speciale interieur nummers, die we dit jaar voor het eerst in de telling meenamen.
Naast de [inter-]nationaal bekende bureaus als MVRDV, OMA, EEA, UN Studio, West 8 en de Architectengroep is het interessant om te zien dat de echte 'makers' goed vertegenwoordigd zijn, zoals Rudy Uytenhaak, Koen van Velsen, Herman Hertzberger en Meyer en Van Schooten. Een aantal jongere bureaus drong eveneens door tot de top-tien van 'de Architect'. Made architecten van Wim Kloosterboer en Laura Weeber, Maurer United Architects en Must komen voor het eerst voor en de aandacht van het blad voor interieur is te zien aan de binnenkomst van Petra Blaisse en Merkx en Girod.
Erick van Egeraat leidt de dans dit jaar bij 'de Architect'. Wij tellen door in de jaargang 2002 van Detail in Architectuur, BOUW en Archis; we proberen er elke dag een af te ronden.
28.12.2002: toegevoegd het overzicht van 'Detail in Architectuur', waar Meyer en Van Schooten bovenaan blijken te staan.
30.12.2002: toegevoegd het overzicht van 'BOUW', met OMA ruim aan de leiding; het blad besteedde in 2002 een heel nummer aan Rem Koolhaas cs.
31.12.2002: toegevoegd het overzicht van 'Archis', ook met OMA bovenaan.

[Zie ook de AW TOP 40 -jaargangen 1997 . 1998 . 1999 . 2000 . 2001.] - 27, 28, 30 en 31 december 2002 - BOX 883


* Keek Pi naar Rem of Rem naar Pi?

Eind vorige week werd bekend dat OMA/Rem Koolhaas een enorme opdracht heeft verworven in Bejing China. Het gaat om het hoofdkantoor van CCTV, de Chinese televisie maatschappij [zie foto rechts]. Het is een complex bestaande uit twee gebouwen. Een samengestelde toren met een daarnaast geplaatste tweede toren, samen totaal 550.000 m2. Het is interessant om de conceptuele overeenkomst te zien met een plan van Pi de Bruijn voor de Amsterdam Arch in de Zuid-As in Amsterdam [zie foto links].

Pi de Bruijn en Rem Koolhaas kwamen elkaar al wel vaker tegen: toen Rem aan de AA in Londen ging studeren heeft Pi hem wegwijs gemaakt in de stad waar hij na zijn studie werkte als architect. En Koolhaas maakte ooit grote indruk met zijn prijsvraagontwerp voor de Tweede Kamergebouwen in Den Haag, die Pi uiteindelijk tien jaar later mocht ontwerpen en bouwen. Bij de oplevering van gebouw Byzantium aan het Vondelpark in Amsterdam herinneren we ons ook nog de bewondering die Pi uitsprak voor Rem's 'compositorische en stylistische meesterwerk'.
De Amsterdam Arch en CCTV mogen dan op elkaar lijken, in schaal zijn ze totaal verschillend. De Arch wordt 105 meter hoog - CCTV wordt meer dan twee keer hoger, n.l. 230 meter. De Arch bevat 49.000 m2, het voorste CCTV-gebouw wordt meer dan acht keer zo groot, zijnde 400.000 m2. Ook de constructieve opzet is verschillend: de Arch meer traditioneel gestapeld en loodrecht; CCTV schuin en met bijzondere, onder meer in de gevels opgenomen constructieve elementen, die - volgens het nieuwsbericht op ArchiNed - het krachtenspel zichtbaar volgen.
Wie naar wie gekeken heeft? De Arch van Pi was er eerder nietwaar? We houden het maar op serendipiteit...

[Zie ook het artikel over het CCTV gebouw van Rem Koolhaas/OMA op ArchiNed en de pagina over het Gershwin deel met de Amsterdam Arch in de Zuid-As.] - 23 december 2002 - BOX 882/ArchiNed


* Norman Foster favoriet bij nieuwe WTC-plannen

Gisteren werden de zeven nieuwe ontwerpen voor de plek van het voormalige World Trade Center ter plaatse van Ground Zero in New York gepresenteerd. Op de bovenstaande foto links het plan van Studio Daniel Libeskind en rechts de twee torens van Lord Foster and Associates - die in een door honderdduizenden bezochte internetpeiling van CNN.com al meer dan 25% van de stemmen kreeg ...

Richard Meier zoekt het samen met Peter Eisenman, Charles Gwatmey en Steven Holl in een vergroting tot gebouwhoogte van de dragende stalen gevelstructuur van het ingestorte WTC [foto linksboven] en het THINK-team onder leiding van Shigeru Ban maakte twee lege staalconstructies [foto rechtsboven].

Ben van Berkel deed mee aan het ontwerp van vijf in elkaar gevlochten torens van United Architects - samen met Gregg Lynn en Alejandro Zaera Polo van Foreign Office Architects [en decaan van het Berlage Institute - foto links]. Tenslotte de minder spectaculaire plannen van Peterson Littenburg [midden] en Skidmore Owings and Merril [rechts]. In februari aanstaande wordt de definitieve keuze bekend. De bevolking van NY zal daarbij een belangrijke stem krijgen. En dan is Foster dus nu al een beetje favoriet....
[Zie ook het artikel in de NRC en de speciale pagina's van CNN waar de resultaten van de internet-stemming zijn te vinden. Norman Foster maakte een speciale website met zijn voorstellen.] - 19 december 2002 - BOX 881/Parool


* Rode Diva verovert ArCAm-theater Brakke Grond

Op 2 december gaf Liesbeth van der Pol in de Brakke Grond in Amsterdam de laatste theatrale Arcam lezing van 2002. Martin Groenesteijn bezocht de avond en bericht:

Theatraal was het zeker, op deze wijze worden er maar weinig architectuurlezingen gegeven. Als een ware verleidster loodste Van der Pol in een uur de goedgevulde zaal langs haar belangrijkste projecten, vaak aan de hand anekdotes en prikkelende stellingen.
De start was al meteen anders: op het podium een riante 'zebra'-bank, een gevulde champagnekoeler en in de zaal stampende muziek. De muziek wordt zachter en daar komt Van der Pol op, in een werkelijk stralend rood kostuum. Maarten Kloos, directeur van Arcam, leidt de lezing in door te verwijzen naar 'het recept om beroemd architect te worden' ooit gepubliceerd in Forum. Het blijkt van toepassing op Van der Pol, die op 34-jarige leeftijd al enkele van de belangrijkste Nederlandse architectuurprijzen had gewonnen. In een sneltrein tempo worden daarna, door de architecte zelf, gebouwen en inspiraties besproken. Geheel uit het hoofd wordt er vol overtuiging een [toneel-]stuk opgevoerd. Na projecten als woningen in Twiske en Haarlem, de Rode Donders in Almere, waarbij het betoog zich richt op de 'huid' van het gebouw, wordt plotseling het rode pak uitgetrokken en verwisseld voor een combinatie met zwart en paars: nu staat er een architect zoals we die kennen. Dit om aan te tonen wat het effect van kleur is. Vervolgens blijft Van der Pol lang stilstaan bij de gevelbekleding van het depot voor het Scheepvaartmuseum, die vrijwel geheel uit titanium panelen is opgebouwd. Ze eindigt uiteindelijk met de nog te bouwen warmtekrachtcentrale op de Uithof in Utrecht [zie onderstaande foto].

Vrijwel alle gebouwen zijn sculpturale objecten en dat is niet zo verwonderlijk als je weet dat oude industriele gebouwen als silo's, koeltorens etc. voor van der Pol een belangrijke inspiratiebron zijn. De tentoonstelling van de Bechers, momenteel in het Stedelijk Museum, zal zij vast bezocht hebben. Typerend is het dat Van der Pol veel woongebouwen maakte die een industrieel karakter hebben en nu steeds meer gebouwen maakt die werkelijk industrieel zijn; wat zal de volgende stap zijn?
De lezing was doorspekt met vragen en stellingen als: 'Is dit goede architectuur?' of 'Dit is ultieme schoonheid!' - 'Afdalen in een opgave' en 'Architectuur moet avontuurlijk zijn'. Haar krachtigste opmerking was meermalen: 'IK WIL HET!', een duidelijk doel hebben en dat realiseren. Kortom, een 'stoere' lezing dus en nog theatraal ook; knap als je dat zo kunt.

[Zie ook de website van ArCAm en Architectenbureau Zeinstra Van der Pol. Bij NAi Publishers is kortgeleden een monografie over het werk van Van der Pol verschenen. ] - 17 december 2002 - BOX 880/Groenesteijn Architects


* NAi-Prijs: Röntgenfoto van Generatie 1.0

Afgelopen donderdag werd bekend wie de eerste NAi-Prize, de tweejaarlijkse prijs voor het beste gebouw van een architect onder de 40 jaar, heeft gewonnen. Tijdens de bijeenkomst in het NAi kregen Jacob van Rijs en Winy Maas van MVRDV de prijs [voor hun woonwijk Hageneiland in Ypenburg - zie foto], een cheque van 10.000,- Euro uit handen van Herman Hertzberger, de ontwerper van de met de Gouden Leeuw gepremieerde expositie van de NAi-Prize onder de titel 'Fresh Facts' in Venetie.
De avond begon met twee lezingen. Eerst gastheer en jurylid Aaron Betsky die sprak vanuit de historie van de gildes en de ontwikkeling van het beroep via de meester/gezel verhouding naar de huidige tijd waarbij vooral in Nederland de jonge architect meer mogelijkheden kreeg om zich te ontplooien. Tussendoor herhaalde hij nog even zijn belachelijke statement dat de Tweede Kamer van Pi de Bruijn zou moeten worden afgebroken en vervangen door een ontwerp van de jonge generatie; die zichzelf volgens hem karakteriseert als 'Generatie 1.0'. Hij zag in het overzicht van de inzendingen een goede röntgenfoto van de inhoud van hun talent en kracht.
Juryvoorzitter Janny Rodermond probeerde in haar verhaal aan de hand van een aantal voorbeelden een thematische lijn te ontdekken in de ingezonden en genomineerde gebouwen. De meer regio- en contextgebonden aanpak en de vanuit het programma gestuurde strategie komen wat haar betreft goed samen in de vijf nominaties, die ze alle uitgebreider toelichtte.
Herman Hertzberger tenslotte kijkt met verbazing naar de resultaten van vandaag de dag: 'Goh wat knap... al die overstekken.... hoe krijg je het betaald...' maar miste waarom al dat geweld nu nodig is - behalve om aan nog meer werk te komen. Hij vertelde verder over de inrichting van de expositie in Venetie en concludeerde aan de hand van de Victory Boogie Woogie van Mondraan dat architectuur geen spierballen moet tonen, niet gebaseerd moet zijn op spektakel, geen rechtvaardiging moet zoeken in het programma, maar meer alledaags, niet commercieel en uiteindelijk in één woord 'onkreukbaar' moet zijn. En dat zag hij wel terug in de vijf door de jury genomineerde gebouwen.

[De jury van de eerste NAi-Prize bestond uit Aaron Betsky, Robert Stern, Francois Migarou, Adri Duivesteijn, Kees van der Hoeven en voorzitter Janny Rodermond. Zie een eerder BOX-bericht voor de vijf nominaties; tevens meer info over de gebouwen in de fact-sheet op de website van het NAi.] - 14 december 2002 - BOX 879


* 'Rethinking Construction' nu ook in Nederland?

Vandaag heeft de parlementaire enquetecommissie Bouwfraude haar eindrapport gepresenteerd. Het is een werk geworden met een omvang van duizenden pagina's. Onmogelijk dus om nu al een conclusie te geven over de uiteindelijke betekenis van het onderzoek. De aanbevelingen blijken uiterst interessant. Ze betreffen de volgende onderwerpen: Revitalisering van de betrokkenheid van de overheid bij de bouw, Werk maken van 'Integriteit' in de sector, Eerlijke concurrentie gestimuleerd door actief toezicht, Nadere suggesties over aanbestedingsvormen, Uitbreiding van controle toezicht en handhaving.

Het eerste onderwerp in die aanbevelingen is o.i. wel meteen raak! Na de anderhalve man en een paardekop die nu nog overgebleven is van de voormalige Directie Coordinatie Bouwbeleid moet het ministerie van VROM weer gaan uitgroeien tot een goed geoutilleerd en coordinerend bouwministerie. Daar moet ook de uitwerking van de aanbevelingen worden voorbereid. De commissie trekt hierbij de vergelijking met het project 'Rethinking Construction' dat in 1998 door de Engelse overheid werd geinitieerd om de ingezakte bouwmarkt daar weer nieuw leven in te blazen.
[Op de foto van Michiel Sablerolle de commissieleden: staand van links naar rechts - de Wit, Duivesteijn, van der Staaij, Smulders en van Beek; zittend griffier Mw. Pe, voorzitter Marijke Vos en ten Hoopen. De tekst van het eindrapport is hier te downloaden.] - 12 december 2002 - BOX 878


* Stedelijk toch beperkt vernieuwd op Museumplein

In de continuing story van de nieuwbouwplannen voor het Stedelijk Museum in Amsterdam is weer een nieuwe mijlpaal bereikt. Wethouder Belliot van Cultuur heeft in de afgelopen week vier varianten voor vernieuwing voorgelegd aan het College van B&W: volledige verplaatsing naar de Zuid-As, alleen renovatie van het bestaande gebouw, een grote uitbreiding met commerciele functies en woningbouw en renovatie met kleine nieuwbouw aan de Van Baerlestraat [het zogenaamde plan Siza I]. Het college koos voor de laatste variant, waar echter het bouwbudget van 57 miljoen Euro net niet voldoende voor is; er ontbreekt nog zo'n kleine 7 miljoen. De architecten Alvaro Siza en Marc a Campo van ADP Architecten waren [volgens de laatste berichten in NRC Handelsblad] nog niet op de hoogte van de nieuwe beslissing.
[Zie hier ook de eerdere BOX-berichten 1 - 2 en 3 over het Stedelijk en het speciale Stedelijk-dossier van het Parool.] - 07 december 2002 - BOX 876/NRC


* City Building van Bosch Architects bijna gereed

Architect Martin Groenesteijn was aanwezig bij de recente lezing van John Bosch [van Bosch Architects] die in de Brakke Grond vertelde over eigen werk, onder meer over het grote CityBuilding in Rotterdam dat binnenkort wordt opgeleverd [zie foto].

Martin schrijft: 'In de lezing liet Bosch een aantal plannen zien, waarbij veel saillante details de revue passeerden, zoals de zaken die succesvol waren uitgevoerd maar ook zaken die in de uitvoering minder goed gegaan waren. Hij stelde zich wat dat betreft kwetsbaar op i.p.v. de gebruikelijke lofzang op het eigen succes.
Na de start van het bureau begin jaren 90 in New York, samen met Gordon Haslett, begon het werk met het bouwen van 28 woningen in Amsterdam-Noord. Gevolgd door het RonaldMcDonald huis op de Uithof in Utrecht, een drinkwaterpompstation in Leidse Rijn, hofhuizen in Ypenburg, 115 woningen met horeca en kantoren in het City Building in Rotterdam. Verder een stedebouwkundig plan voor het Rieteiland in IJburg Amsterdam en een stedenbouwkundige studie voor Averne nabij New York. Met name dit laatste plan was interessant vanwege de enorme verdunning die wordt voorgesteld en de potenties die dit heeft voor het landschap. Zoals Bosch zelf zei was de avond eigenlijk twee maanden te vroeg, de plannen in Leidse Rijn, Ypenburg en Rotterdam zijn allemaal bijna opgeleverd, dus nog net niet af.
Door de lezing zat een heldere chronologische en schaalvergrotende lijn. Na de constatering dat architect slechts een klein radertje in een groot systeem is en dat zijn invloed minder groot is dan vaak verondersteld, liet hij zien dat door de steeds grotere en met name stedebouwkundige projecten de rol van de ontwerper kan toenemen. Zo vertelde hij bij een project met 75 betrokkenen te maken te hebben gehad. Hij beschreef zijn rol daarbij als een vlieg op de muur: naar iedereen luisteren en vervolgens je eigen doel bepalen en uitvoeren. Al met al een zeer boeiende avond'.

[Bosch Architects houdt op vrijdag 06 december aanstaande van 13.00 tot 16.00 uur een open dag in het Rotterdamse City Building. Aanmelden via barc@barc.nl.] - 04 december 2002 - BOX 875/Groenesteijn Architects

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.



* * *

© 1997-2003. Copyright ArchitectenWerk.