BOX - Archief augustus 2007

* Expo monumentaal werk P. Struycken in Groningen

Komend najaar, van 23 september tot en met 2 december 2007, organiseert het Groninger Museum een grote tentoonstelling over het werk van Peter Struycken, een van de belangrijkste naoorlogse Nederlandse kunstenaars. Er zullen tekeningen, schilderijen, een sculptuur, lichtwerken, textielwerken en een installatie te bezichtigen zijn.
De nadruk in de tentoonstelling zal liggen op de wisselwerking tussen het autonome werk en opdrachtgebonden werk van Struycken. Het museum toont opdrachtgebonden projecten van Struycken door middel van interactieve sferische panoramafoto's, onder andere het lichtwerk voor het Nederlands Architectuur Instituut in Rotterdam, de bollenstructuur in de hal van het hoofdkantoor van Aegon, het parkeerterrein onder de Mandelabrug in Arnhem en de betegeling van een particulier zwembad. Deze projecten worden in verband gebracht met autonoom werk uit verschillende periodes van Struyckens carrière. Ter gelegenheid van de tentoonstelling maakt Struycken een installatie op basis van een muziekstuk van Pierre Boulez in het Coop Himmelb(l)au paviljoen.

Het Groninger Museum heeft al decennialang een band met Peter Struycken. In 1965 kocht het museum voor het eerst een schilderij van hem aan en het heeft sindsdien zijn ontwikkeling gevolgd. Van alle musea in Nederland heeft het Groninger Museum de meest brede en gevarieerde Struycken-collectie. Struycken ontwikkelde in 1995 in opdracht van Frans Haks een kleurenpalet voor de binnenwanden van het museum.

[De foto's van Carel Struycken tonen van boven naar beneden: Parking lot under the Mandela Bridge Arnhem 1972-1979, Tile paving private swimming pool Bentveld 1999-2000, Sculpture Palkerplein Nijmegen 1976-1983. Ter gelegenheid van de expositie verschijnt bij NAi Publishers een uitgebreide catalogus - inclusief dvd met panoramische foto's van Carel Struycken - onder redactie van Carel Blotkamp.] - 29 augustus 2007 - BOX 1.315

* Serpentinepaviljoen morgen open voor publiek

Morgen wordt in Londen het nieuwe Serpentine paviljoen geopend [zie actuele foto boven]. Het is een gezamenlijk ontwerp van architect Kjetil Thorsen van het Noorse architectenbureau Snohetta en de Deense beeldend kunstenaar Olafur Eliasson. Het tijdelijke gebouw bestaat uit een ovale houten constructie met een langzaam stijgende open gang rond een gesloten volume dat deels daglicht ontvangt via een klein bovenlicht [vergelijkbaar met het gat in het Pantheon, maar dan a-centraal geplaatst]. De buitengalerij markeert een spiraalvormige route van twee verdiepingen en eindigt als uitzichtspunt over Kensington Gardens, het park waar de Serpentine Gallery zich bevindt.

Eliasson [zie foto linksboven] werd wereldberoemd met zijn 'Weather'-project in de Tate Gallery in 2003 [zie foto rechtsboven]. Onderstaand nog enkele gerenderde beelden van de buitenzijde en het interieur van het nieuwe paviljoen.

[Deze week publiceerde de Guardian een artikel over het paviljoen en zijn ontwerpers. Het Serpentine paviljoen is geopend van 24 augustus tot en met 05 november 2007 van 10.00 uur tot en met 18.00 uur. Er worden regelmatig lezingen en discussies georganiseerd, zie voor info de website van de Serpentine Gallery.] - 23 augustus 2007 - BOX 1.314/The Guardian

* Grote 'nieuwe mannen' langs de snelweg

Afgelopen week heeft de Bauminister Oliver Wittke van de Duitse deelstaat Nordrhein Westfalen symbolisch de eerste schop in de grond gezet voor het opzienbarende project 'Indemann' [zie beeld boven], een uitkijktoren annex restaurant naar het idee en ontwerp van Maurer United Architects [MUA] uit Maastricht. Aan de zuidrand van het bruinkoolgebied Inden, op het plateau van de Goltsteinkuppe, wordt het gebouw in de vorm van een 45 meter hoge robot gerealiseerd. Vanaf het uitkijkpunt kun je niet alleen fantastisch om je heen kijken naar het huidige mijnbouwgebied [en in de toekomst over het meer dat hier zal worden gerealiseerd], het plateau, de noordelijke Eifel, maar de Indemann is tevens het symbool van de structuurverandering in dit gebied en de nieuwe woon-, werk- en recreatiefuncties die hier worden gecreëerd. De Indemann is ontworpen als mediasculptuur en doet dienst als landmark en infopunt. Daarnaast is het gebouw ook een buitenschoolse onderwijslocatie aan de rand van het mijnbouwgebied. De Goltsteinkuppe en de directe omgeving ervan worden ontwikkeld voor funsport- en andere recreatiemogelijkheden.

In Oegstgeest is op dit ogenblik een tweede gebouw in aanbouw, waarin een mensfiguur de hoofdrol speelt. Architectenbureau PBV uit Wassenaar ontwierp de 'Corpusexpierence' langs de snelweg A44, waar bezoekers en vooral ook schoolleerlingen het menselijk lichaam 'van binnen' beter kunnen leren kennen. Op de website van deze zogenaamde Corpus-experience is nadere informatie te vinden [helaas soms uit de lucht in bepaalde browsertypen].
Twee architecten, twee plannen, twee meer dan manshoge mensfiguren als gebouw... we laten de voorkeur graag aan de beschouwer zelf over.
- 20 augustus 2007 - BOX 1.313

* Architectuurlezing en -interview verovert internet

De groeiende bandbreedte op internet maakt het steeds eenvoudiger om ook bewegend beeld van lezingen en interviews op te nemen in websites. We kwamen er de afgelopen maanden een paar zeer interessante voorbeelden van tegen. Na hun eerste 24-uurs interviewmarathon vanuit de Serpentine Gallery in de zomer van 2006 hebben architect Rem Koolhaas en Serpentine curator Hans Ulrich Obrist deze succesvolle formule opnieuw gehanteerd op de actuele Documenta in Kassel [zie foto]. Daar interviewden ze zo'n 24 kunstenaars, beschouwers en architecten in een korter durende marathon van een kleine 10 uur. Het aardige is dat ArchPlus deze interviews heeft vastgelegd en ze in videoformaat toegankelijk heeft gemaakt. Uiterst interessant om Rem Koolhaas - voornamelijk in het Duits - een zeer breed scala aan onderwerpen te zien en horen bespreken met prominente Duitsers zoals onder meer de architecten Boehm en Schulze-Fielitz. Vooral de beeldkwaliteit is uitstekend te noemen. [Naschrift 21 augustus: per dag worden er video's toegevoegd. De gesprekken met de architecten Juergen Mayer H. en Guenther Zamp Kelp - van voormalig Haus Ruecker en Co - staan er inmiddels op en zijn aanraders!].
Verder vonden we op de website van voormalig OMA-medewerker Joshua Prince Ramus twee interessante lezingen, onder meer over ontwerp en bouw van de Seattle Library. Hij blijkt een begenadigd spreker te zijn en vertelt in een tweetal gestreamde congresbijdragen zeer helder en uiterst onderhoudend over de positie van de architect.
Tenslotte het interessante verslag van een discussie in New York over het werk van drie ontwerpers - waaronder de Nederlander Tejo Remy - die onder meer gebruik maken van recycled materiaal bij hun producties. Het wordt misschien tijd om de leerzame lezingen en discussies te gaan listen op k+NAP, ze bieden tenslotte kennis uit de 'eerste hand'. We zijn dan ook benieuwd naar goede voorbeelden die we nog niet kennen, maar die u zelf bent tegengekomen...
[Het Berlage-institute in Rotterdam is trouwens een van de pioniers op het gebied van de streamtechnieken. Zij zenden alle openbare lezingen daar live uit, maar hebben die helaas nog niet in een later te raadplegen archief opgenomen. Ook architectenweb.nl selecteert dagelijks korte videos, die via Youtube worden gepowered.] - 17 augustus 2007 - BOX 1.312

* Nieuwe hoogleraren architectuur TU Eindhoven

Bij toeval ontdekten we gisteren op de website van de faculteit Bouwkunde van de TU Eindhoven dat per eind augustus twee nieuwe hoogleraren worden benoemd. Het betreft Prof. Dipl. Ing. Christian Rapp en Prof. Dr Ir Pieter van Wesemael die beiden in deeltijd verbonden zullen zijn aan de Unit ADE [architecture, design and engineering] van de faculteit. Hun werkgebied zal onder de titel 'Architectural Design and Urban Cultures' zijn te vatten. Christian Rapp is een gewaardeerd architect die onder meer in 1997 de Maaskantprijs voor Jonge Architecten kreeg toegekend [zie foto boven uit die tijd] en die samen met zijn echtgenote onder de naam Rapp en Rapp bureau houdt in Rotterdam.
Pieter van Wesemael [zie foto rechts] promoveerde na zijn bouwkundestudie aan de TU Delft op een studie over wereldtentoonstellingen en zette vervolgens bij de ArchitektenCie de succesvolle Research en Development afdeling op. Kortgeleden werd bekend dat hij daar afscheid heeft genomen en per augustus partner wordt bij Inbo in Amsterdam.
[Opmerkelijk is dat Christian Rapp - zie het eerdere BOX-bericht uit het jaar 2000 - tijdens een nieuwjaarstoespraak van de toenmalige decaan van Bouwkunde Delft al eens genoemd werd als potentieel hoogleraar...] - 15 augustus 2007 - BOX 1.311

* In memoriam Sjoerd Schamhart (1919-2007)

Op dinsdag 07 augustus is de bekende Haagse architect Sjoerd Schamhart op 88-jarige leeftijd overleden. Hij was onder meer een van de oprichters van Atelier PRO. Schamhart heeft gedurende een halve eeuw een omvangrijk oeuvre opgebouwd van woningen, kantoren, scholen, bedrijfsgebouwen, culturele instellingen en ateliers. Met name in de regio Den Haag speelde Schamhart een belangrijke rol. Bekende ontwerpen van zijn hand zijn de uitbreiding van het Haags Gemeentemuseum, het woongebouw Couperusduin [zie foto boven] en het Algemeen Rijksarchief. Naast zijn architectuur ontwikkelde Schamhart een aantal initiatieven en activiteiten binnen het Haagse culturele circuit voor o.a. HOT, de Appel, het Filmhuis, Diligentia en Pulchri. Respect voor de gebruiker en voor bestaande stedelijke structuren is een belangrijk kenmerk van Schamharts architectuur. Als 'betrokken burger' leverde hij dikwijls alternatieve ontwerpen en commentaar op plannen van de gemeentelijke beleidsmakers.

Hans van Beek, mede-oprichter van Atelier PRO schrijft over die start en de projecten: "[...] Deze projecten hebben met elkaar gemeen dat heel nadrukkelijk de context als inspiratiebron werd genomen. Ons doel was om een positieve bijdrage aan deze context te leveren. Niet aantasten maar ontwikkelen. Deze houding leverde de naam voor het nieuwe bureau dat in 1976 werd gesticht: PRO [= Plan en Ruimtelijke Ontwikkeling]. PRO zette zich af tegen de gangbare praktijk in de stedebouw en architectuur. Ons credo was en is sinds 1976 nog steeds: 'Een gebouw moet geen aanslag betekenen op, maar bijdragen leveren aan het stedelijke landschap. Bij woningbouw moet, in verband met de anonimiteit van de toekomstige gebruikers, niet gestreefd worden naar herhaling van de ideale woning maar naar een maximale diversiteit van het woningaanbod' [...]."
Sjoerd Schamhart was tot op hoge leeftijd actief binnen het Haagse architectuurklimaat en nog tot voor kort ook een gewaardeerd toehoorder bij openbare debatten en discussies. Opmerkelijk is tenslotte dat hij de zorg voor [belangrijke gebouwen uit] zijn oeuvre niet automatisch toevertrouwde aan zijn opvolgers bij Atelier PRO, maar bijvoorbeeld in het geval van het Algemeen Rijksarchief aan architect en Haags BNA-voorzitter Terry van der Heide. Zij maakte voor de Dag van de Architectuur 2002 ook een film over drie gepassioneerde oudere Hagenaars, met daarin een prominente rol voor Sjoerd Schamhart.
[Foto's hierboven: Schamhart bij de oplevering van 'zijn' Couperusduin en daaronder samen met zijn echtgenote bij de uitreiking van een boek over de architectuur van de wederopbouw in Den Haag in 2002. Over het oeuvre van Schamhart verscheen in 1996 bij Uitgeverij 010 een boek onder redactie van Hans van Dijk e.a. - zie rechtsboven het omslag. De eerste alinea van bovenstaande tekst is afkomstig uit de toelichting bij dat boek.] - 10 augustus 2007 - BOX 1.310

* Nieuw tv-programma zoekt (ver)bouwprojecten

Voor een nieuw televisieprogramma over architectuur en bouwen is tv-producent de Beeldbrigade op zoek naar mensen die hun droomhuis gaan en/of laten bouwen. Het gaat dan om huizen met een bijzondere bouwstijl, aparte architectuur of die op een andere manier opvallen. Dit kan nieuwbouw zijn, maar ook de verbouw van oude panden als een school, kerk of bijvoorbeeld een watertoren tot woonhuis. De volgende stap is dan nog dat de huiseigenaren het leuk moeten vinden hun inspiratie en creativiteit te delen met de kijker en er dus enthousiast over kunnen vertellen.

Het doel is een pure registratie van de bijzondere verbouwing. Niet gericht op wat er allemaal mis kan gaan, maar vooral op de ideeën achter de verbouwing, de details van de bouwstijl, de speciale technieken die er aan te pas komen etcetera. In de - bij voorkeur - gehele bouwperiode en op belangrijke momenten zal een en ander worden vastgelegd door een cameraploeg. De producent is op zoek naar woningen waarvan het bouwproces vanaf september aanstaande start en doorloopt tot en met april/mei 2008; het zou ook voor een latere periode kunnen, aangezien er wellicht een langere serie wordt gemaakt.
[Foto's: uitbreiding woonhuis Lohof in Borger naar ontwerp van JSA Architecten. Heeft u als architect een project in portefeuille dat voldoet aan bovenstaande criteria? Mail ons dan uw suggesties voor het programma of neem zelf contact op met de redactie bij de Beeldbrigade.] - 07 augustus 2007 - BOX 1.309

* BKB-blunder vestigt aandacht op EU-bestedingen

De recente misser van minister Koenders van Ontwikkelings samenwerking - hij gunde het campagnebureau BKB een grote opdracht uit de hand in plaats van Europees aan te besteden - heeft wonderwel geleid tot meer landelijke aandacht voor de problematiek van die aanbestedingen, ook in de architectuur. Zo publiceert de Volkskrant van vandaag een artikel waarin architectenbureau Bos en Partners uit Baarn aan het woord komt over de aanbesteding van ontwerpopdrachten voor scholen. Daaruit blijkt dat er nog maar zo'n tien tot twintig architectenbureaus meedingen naar die schoolopdrachten. Onder meer vanwege de omzeteisen [vaak boven een miljoen euro per jaar] en het kunnen overleggen van referentieprojecten, dus in dit geval scholen [die je niet kunt overleggen als je geen scholen hebt gebouwd via Europese aanbestedingen, waarvoor je referentieprojecten moet kunnen overleggen, en zo verder...]. Een en ander toont aan dat, waar de EU-besteding juist bedoeld was om de concurrentie en deelname aan de markt te vergroten, deze vorm van aanbesteden steeds concurrentiebeperkender uitwerkt.
Nog kortgeleden ontvingen wij een uitgebreide open brief van Oliver Thill [Atelier Kempe Thill] aan BNA-voorzitter Jeroen van Schooten, die dezelfde problematiek maar dan nog nader toegespitst op jonge architecten aankaartte. Interessant in het betoog van Thill is ook de constatering dat door de beperkte deelnamemogelijkheden de in de scholenbouw werkzame bureaus door de hoeveelheid werk steeds gemakzuchtiger worden en dat zodoende de kwaliteit van het geleverde werk daalt. Hoewel het komkommertijd is in de landelijke dagbladpers, zou het een mooi bijproduct zijn van de BKB-blunder van Koenders als de landelijke aanbestedingsmarkt nu eindelijk eens kan worden 'opengegooid', al is het maar met voorbeelden van en experimenten met andere en/of minder beperkende eisen vooraf.
[De BNA bracht dit jaar een werkmap met aanbevelingen en tips uit, die overheden kunnen hanteren bij hun aanbestedingen, zie ook het eerdere BOX-bericht over de presentatie daarvan door Van Schooten. Foto: Candea College in Duiven van architectenbureau A.A.Bos en Partners.] - 03 augustus 2007 - BOX 1.308/Volkskrant

Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.