BOX - Archief maart - april 2016

* Adriaan Geuze heeft Zuid-Holland al opgegeven

Afgelopen maandagavond werd de Architectuurweek Leiden geopend in de goedgevulde bioscoop Trianon aan de Leidse Breestraat. Onder leiding van moderator Bart Cosijn werd de week geopend door wethouder Bouw en Openbare Ruimte Paul Laudy, waarna de keynote speaker landschapsarchitect Adriaan Geuze een start kon maken met zijn lezing.

Zoals we van hem gewend zijn hield hij een gloedvol betoog over de historie van ons land en ons bijzondere landschap; het Engelse woord 'landscape' heeft zelfs vanuit onze Nederlandse taal de wereld veroverd. Met cartografische voorbeelden, met behulp van de kunst, met verwijzingen naar de watertechniek en vanuit talloze andere aspecten beschouwde Geuze de bijzondere historie van onze omgang met het water en met de latere landaanwinningen. Zoals in de vorm van buitendijkse toevoeging en natuurlijk via onze beroemde inpolderingsgebieden.
Bij tijd en wijlen deed hij dat mooier en romantischer dan ooit. We betrapten hem op een uiterst bloemrijk taalgebruik waarin het melkmeisje van Vermeer welhaast 'een madonna' werd en waarin Rembrandt 'het binnenkomende licht rechtstreeks naar de wang bracht' van dat meisje dat centraal op de Nachtwacht is gepositioneerd.

Al eerder was de indrukwekkende visie van Adriaan te volgen bij het programma Zomergasten van de VPRO. Ook daar kwam die meer romantische kant van hem naar voren, vooral in het fragment van de flamenco zangers en dansers die bij hem een melancholisch enthousiasme opriepen, mede naar aanleiding van de kennismaking met Spanje via de familie van zijn echtgenote, actrice Jacqueline Blom.
Ook nu weer stapte hij na zijn bewonderende woorden voor de grote plannen als de Zuiderzeewerken en het Deltaplan en zijn oprechte liefde voor het alledaagse leven over op een glasheldere litanie over alles wat er na de Wet Ruimtelijke Ordening vooral in ons landschap is misgegaan. Met de bekende en tenenkrommende voorbeelden als de meubelboulevard in Leiderdorp en de nieuwbouw-'wereld die Bouwfonds heet'. Het Groene Hart is onder meer via die zogenaamde ontwikkel-corridors immers reeds lang onderweg om een 'gebroken hart' te worden.

Geuze stelde tot besluit dat hij zelf ook niet meer weet hoe het in ons huidige politieke polderklimaat nu verder moet. Hij ziet nog slechts heil in de lokale bottum-up initiatieven van dappere en vasthoudende particulieren of van organisaties als het Brabants Landschap of It Fryske Gea om (delen van) ons landschap te redden. Hij bood zijn Leidse toehoorders nog wel aan dat ze bij hem altijd aan konden kloppen voor hulp en hij stelde graag zijn enorme opblaaskoeien ter beschikking voor het opluisteren van protestbijeenkomsten.
In de nazit vroegen we hem nog of juist hij niet een sterke inhoudelijke tegenkracht zou kunnen vormen in een sturende rol als Rijksbouwmeester of Rijksadviseur voor het Landschap. 'Ach', meende hij, 'ze hebben me vaker gevraagd, maar daar begin ik niet meer aan.' En hij besloot ons korte gesprek met de trieste opmerking datie de provincie Zuid-Holland inmiddels 'geheel had opgegeven'.
We zijn benieuwd welke Leidse of provinciale politicus die constatering aantoonbaar of misschien zelfs tastbaar gaat ontkrachten.
[De ArchitectuurWeek Leiden wordt op zondag 24 april om 12.00 uur in de Stadsgehoorzaal afgesloten met een lezing van Daan Roosegaarde. Lees ook het eerdere verslag van de avond op nu.nl. Zie voor alle activiteiten tijdens deze ArchitectuurWeek de speciale website of die van het Rijnlands Architectuur Platform RAP.] - 21 april 2016 - BOX 1.709/AW Leiden

* Maak kans op de vijfde Daylight Award 2016

Tot 01 juni 2016 kunt u alweer voor de vijfde keer gerealiseerde projecten indienen voor een van de aardigste prijzen die een gebouw kan verdienen: de Daylight Award 2016. Een jury van drie specialisten en drie architecten nomineert uit die inzendingen maximaal vijf kleine en vijf grote [> 1.000 m2] gebouwen voor deze tweejaarlijkse prijs, die in het komende najaar - tijdens een feestelijke bijeenkomst in een verrassend daglichtgebouw - zowel aan een klein als aan een groot gebouw wordt uitgereikt door de Stichting Living Daylights.

De vraag hoe het aspect daglicht integraal is meegenomen in het ontwerp staat ditmaal centraal bij de jurering. Aan de hand van een viertal criteria worden de ingezonden projecten nader aan de tand gevoeld: (1) Hoe is de ervaring in het gebouw - van daglicht, kunstlicht, uitzicht en warmte? (2) Welke bijdrage levert het gebouw aan de ontwikkeling van het thema daglicht in de architectuur? (3) Wat is het bouwfysisch resultaat, van de ruimtelijke opzet tot en met de licht-controlestrategie? (4) Het laatste criterium is facultatief: Wat is uw visie op de toekomst van het thema daglicht in de architectuur, los van of juist specifiek gekoppeld aan het ingezonden project?

Op de foto's zijn enkele eerdere winnaars van de Daylight Award te zien. Van boven naar beneden: 2014 - Rotterdam CS van de hand van Team CS [MVSA - BenthemCrouwel - West8], 2012 - Licht Budget Huis in Almere van Courage architecten [zie foto] en Museum Kaap Skil op Texel door Mecanoo architecten, 2010 - Al-Light in Haarlem van Border Architecture [zie foto] en De Oostvaarderskliniek in Almere van Studio M10, 2008 - [foto] kantoorgebouw Westraven in Utrecht ontworpen door cepezed uit Delft.

De jury van de Daylight Award 2016 bestaat uit drie daglicht specialisten en drie architecten: voorzitter Alexander Rosemann - Professor Building Lighting TU/e, Paul van Bergen - bouwfysicus bij DGMR, Peter Lindeman - Rodeca Systems Translucente Bouwmaterialen, Jeroen van Schooten - oprichter en partner Team V Architectuur en winnaar Daylight Award 2014, Kees van der Hoeven - architect en auteur, straks ook van het juryrapport en tenslotte Sander Mirck - architect bij Mirck Architecture en afgevaardigde van het bestuur van de Stichting Living Daylights.

[Zie voor de inzend-voorwaarden de eigen webiste van de Stichting Living Daylights die deze tweejaarlijkse prijs organiseert. Voor Bouwformatie Magazine besteedden we eerder uitgebreid aandacht aan het thema daglicht, onder meer in een artikel over Jelle de Jong Architecten en een tekst over architect Lars Courage, winnaar in 2012 en actueel voorzitter van de Stichting.] - 08 april 2016 - BOX 1.708/Living Daylights

* Mick Eekhouts acht-boeken-bal op Bouwkunde

Precies een jaar na zijn afscheidsrede presenteerde Prof. Dr Ir Mick Eekhout vorige week vrijdag 18 maart - samen met een tiental co-auteurs - acht van de twaalf toen door hem beloofde boeken, mede als afronding van zijn leeropdracht in de productontwikkeling. In de drukke Berlagezaal op de faculteit Bouwkunde waren vele oude en nieuwe docenten, oude en nieuwe studenten en relaties uit de ontwerp- en bouwwereld aanwezig om de respectievelijke boekpresentaties onder leiding van Thijs Asselbergs bij te kunnen wonen. De acht boeken werden door uitgever Mark Eligh van IOS Press in een kartonnen cassette overhandigd aan Eekhout, die de boekenbox aansluitend feestelijk presenteerde aan Rector Magnificus Karel Luyben (zie Eekhout en Luyben in het midden van onderstaande foto, en omringd door de overige sprekers).

In volgorde van presentatie gaat het om de boektitels (met tussen haakjes de presentator op deze middag): Methodisch ontwerpen (door Jos Lichtenberg), Lectures on Innovation in Building Technology (door Peter van Swieten), Free Form Technology (door Karel Vollers), Gieten en kneden (door auteur Jan van der Woord zelf), Lord of the Wings (door Eekhout zelf, zie foto hieronder), Delft Prototype Laboratory (door Hans Ruijssenaars), Concept House Prototype (door Arjan van Timmeren) en tenslotte The House as a Product (door auteur Andreas Vogler zelf). Het was tevens bijzonder om bijvoorbeeld oud-hoogleraar Tjeerd Dijkstra als toehoorder te zien (rechtsonder op de foto).

Eekhouts academische carriere loopt vrijwel parrallel met de ontwikkeling van zijn eigen bedrijf Octatube. De vele door Eekhout en zijn team uitgedachte en innovatieve glas-, ruimtevakwerk- of membraanconstructies worden daar gefabriceerd en vaak door eigen teams op het werk gemonteerd. De dagelijkse leiding van Octatube ligt inmiddels in handen van zijn zoon Nils (rechts op onderstaand beeld) en ook zoon Max (links naast Nils) is al jaren als engineer binnen het familiebedrijf werkzaam. Tenslotte is op de foto geheel links nog hun moeder Mieke te zien, hier in gesprek met emeritus hoogleraar Hugo Priemus.

Na de bijeenkomst kregen alle toehoorders een negende boekje mee, met de bundeling van 88 columns die Eekhout tussen 2010 en 2016 in het dagblad CoBouw publiceerde. En er komen later nog drie publicaties bij om het eerder beloofde aantal van twaalf boeken te completeren. We houden u op de hoogte van het vervolg.
[De genoemde acht boeken kunnen worden besteld bij IOS Press in Amsterdam. Het boekje met de Cobouw-columns van Mick Eekhout is te bestellen via OctaTube.] - 29 maart 2016 - BOX 1.707

* Afscheid van architect Joost Hovenier (1963-2016)

Afgelopen zondag mocht ik de bijeenkomst bijwonen in het Amsterdamse Pompstation waar architect Joost Hovenier werd herdacht. Hij overleed op 12 maart na een eerdere hartstilstand en werd slechts 52 jaar.
Temidden van zijn familie en vrienden, maar ook in gezelschap van een overweldigende hoeveelheid collega architecten, kwamen in de herdenking veel aspecten van zijn persoonlijkheid aan de orde. Over zijn jeugd in Badhoevedorp en zijn studietijd aan de Amsterdamse Academie van Bouwkunst. Over zijn liefde voor de jazzmuziek - hij speelde zelf klarinet - over fietsen en zijn Citroën CX.
Architect en vriend Jan Peter Wingender sprak over zijn langjarige partnerschap met Joost. Ze leerden elkaar bij Rudy Uytenhaak kennen en begonnen na hun afstuderen in 1995 hun eigen architectenbureau Wngender Hovenier, nu office winhov geheten, na toetreding van hun nieuwe architect-partner Uri Gilad.

Ik kende Joost van zijn intensieve werk voor de Stawon, een van de drie toenmalige studiestichtingen van de BNA. Hij organiseerde buitenlandse excursies, zoals naar het Oostenrijkse Graz en stimuleerde onderzoeken, zoals het Zakboek voor de Parkeeromgeving waarvan hij samen met Liesbeth Brink de redactie vormde. Zijn liefde voor het vak architectuur, voor het bouwmateriaal, voor techniek en detail leidde onder meer tot enkele beknopte oeuvrebeschrijvingen van minder bekende architecten. Joost schreef er zelf twee, over de Spaanse architect Miquel Fisac en over het gebouwde werk van de Italiaan Giovanni Muzio [zie beelden hieronder]. De waardevolle serie kreeg de naam 'Local Heroes' en er staan er inmiddels een veertiental online.

Iets meer dan een jaar geleden sprak ik uitgebreider met Joost en Uri voor een artikel in Bouwformatie Magazine. Naast hun vernieuwende mogelijkheden voor de woningplattegrond was ik vooral onder de indruk van de wijze waarop office winhov zich verdiept in het bouwen zelf, in dit geval met de ontwikkeling van technisch en visueel zeer verfijnde prefab-beton elementen. Ze zijn nu al te zien in een gevel in Zürich, maar straks ook in hun studentenwooncomplex in Eindhoven.
Het is triest om te weten dat Joost, zoals Jan Peter zei, de groeiende nationale en internationale oogst van twintig jaar investeren in architectonische kwaliteit niet meer zelf mag meemaken. We verliezen in Joost een uiterst bescheiden, maar zeer waardevolle architect. Een belangrijk vertegenwoordiger van een generatie architecten die het vakmanschap weer centraal stelt in hun dagelijkse praktijk:
Architecture is/as a Craft.
Ik wens zijn vrouw en zonen en zijn beide partners in office winhov veel kracht toe voor de komende tijd. /Kees van der Hoeven.
Lees ook het In memoriam door Hans van der Heijden op de Architect.

[Zie hier een kort verslag van een gebouwbezoek tijdens de Stawon-excursie in 2004 naar Graz. Bekijk hier de veertien publicaties uit de serie Local Heroes. En lees hier het complete interview met office winhov. Bovenste foto is een uitsnede uit het artikel, daar ook info over de fotograaf.] - 22 maart 2016 - BOX 1.706

* Team V aan kop in PropertyNL Architecten Top-25

Dit jaar is het alweer voor de negende keer dat we voor PropertyNL Magazine de lijst van meest productieve architecten in het commerciele vastgoed [winkels, kantoren en hotels] mochten samenstellen. U kunt de lijst, aangevuld met een thematisch artikel en een interview met Jeroen van Schooten, hier integraal lezen.

Van Schooten kwam met Team V Architectuur als koploper uit de bus voor het afgelopen jaar 2015, vooral door de oplevering van de grote renovatie van het ASR-kantoorgebouw in Utrecht [zie foto]. Een opmerkelijke renovatie, mede omdat de 'verkoop' gewoon door ging. Het personeel kon in het gebouw doorwerken tijdens de gefaseerde verbouwing.

In een achtergrondartikel beschrijven we de actuele stand van zaken in architectenland, met name de hausse aan transformatie- en renovatieprojecten. De transformatie van lege kantoorgebouwen is echt goed op gang gekomen, vooral als het gaat om ombouw naar woningen of naar hotels.
[Na publicatie van bovenstaande lijst krijgen we veel vragen van architecten die menen ook in de lijst opgenomen te moeten worden... We baseren ons echter op de aangeleverde projectlijsten van PropertyNL en we raden architecten dan ook aan om hun commerciele opdrachtgevers te vragen die projecten op tijd bij PropertyNL aan te melden. Het is voor ons helaas onmogelijk om alle architectenbureaus in Nederland te bellen, voordat we aan de slag gaan. Zie ook onze BOX-berichten met de eerdere lijsten, hier voor het jaar 2014 en 2013.] - 01 maart 2016 - BOX 1.705/PropertyNL