wiwo-logo
achtergrond

overzicht . achtergrond . procedure . programma . locatie . inzendingen . juryleden . prijzen . winnaars


Reactie - 21 april 1998
Pieter Geene (student Bouwkunde Delft)

Weeber

Montijn

Zaaijer

Mulder

Duivesteijn

Ik ben in de eindfase van mijn studie bouwkunde in Delft. Behalve dat Carel Weeber hoogleraar is aan mijn faculteit, is hij ook de voorzitter van mijn beoogde beroeps-bond. Omdat ik wel erg sterk van mening verschil met iemand die geacht wordt mijn toekomstige belangen te verdedigen, wil ik daar op deze bescheiden manier ruchtbaarheid aan geven.


Wie tegenwoordig een kijkje neemt in een kleinschalig uitbreidingswijkje op het platteland ziet dat de door Weeber gepropageerde 'vrijstaande' huizen, met rondom zo'n anderhalve meter grond, al veelvuldig gebouwd worden. Het gaat, economisch gezien, dan ook niet slecht met Nederland. De huizenkoper betaalt wat meer, en krijgt daarvoor een vrijstaand huis zonder de voordelen van een vrijstaand huis. Als het raam openstaat heeft hij nog steeds last van de elektrische gitaar van de buurjongen en de grasmaaier van de buurman. Een pittoreske tuin aanleggen op een twee stappen brede strook beschaduwde grond is weinigen gegeven. En bovendien hoor je je buurhuizen nu niet alleen, je ziet ze ook!

Het, eigenlijk enige, voordeel van vrijstaande huizen dat door CW wordt aangevoerd en opgeblazen tot immense proporties, is de vraag van de markt naar deze geweldige vrije manier van wonen. Ik kan me oprecht iets prettigs voorstellen bij het wonen in een huis omgeven door een tuin. Lekker op jezelf in het volle Nederland (want vol is het, de slecht gedefinieerde percentages van CW ten spijt)! Maar hoe leuk is het om te wonen in een huis dat volgens de makelaarsfolder 'vrijstaand' is, maar in feite niet meer dan een rolemmer naast het huis in plaats van erachter toelaat?

Volgens mij hebben rijtjeshuizen de volgende voordelen: minder ruimtebeslag (dus minder verkeer en infrastructuur) en meer echte leegte, misschien echter wel bezet door 'wilgen, berken en elzen ..... oersaaie bossen'. Rijtjes huizen geven meer mogelijkheden bij het vormgeven van de gebouwde omgeving dan diffuse velden vrijstaande huizen. En, niet onbelangrijk bij deze aantallen, het zij-aan-zij bouwen van de woningen leidt tot flink lagere energieverliezen uit de woning.

Op alle terreinen (behalve de woningbouw ??) is er de laatste tijd stevig geprivatiseerd en gedereguleerd. Op het moment dat er steeds meer aandacht ontstaat voor de keerzijde van privatisering en deregulering propageert CW een vrijwel volledig aan de markt overlaten van de enorme woningbouwopgave. De overheid moet bouwgrond verkopen, gevelpanelen keuren, en daarmee basta.

Wat er nu gebeurt met de woningbouw valt te vergelijken met andere milieuproblemen: autorijden en vliegvakanties zijn verdomde leuk voor jezelf, maar je buurman gun je het niet. Want als heel het land het doet, ontstaan er toch best vervelende files. Zelfs de voor velen minder voelbare milieubelasting door het vliegen is een PR-factor van jewelste aan het worden.

Wat ik hiermee wil zeggen is dat een sommatie van individuele wensen (bestaande uit een enorme markt voor vliegvakanties, auto's en vrijstaande huisjes) niet automatisch leidt tot een wenselijk toekomstscenario. Simpelweg omdat het belang van de samenleving als geheel niet automatisch strookt met de individuele belangen van de meerderheid.


Naast het al dan niet vrijstaand bouwen is de andere prijsbepalende keuze die we hier bediscussieren het individueel dan wel collectief financieren, ontwerpen en bouwen van de woningen. Nu gebeuren deze drie zaken nog veelal collectief door ontwikkelaars en semi-overheids-woningbouwers. Het collectief financieren, ontwerpen en bouwen dient hetzelfde doel als het bouwen in rijtjes: een goedkope woning. Dat de meeste huizen in Nederland door een klein aantal concerns gefinancierd worden, en vervolgens in grote bouwstromen, naar identieke ontwerpen, gebouwd worden, is echter geen gevolg van het feit dat dit vaak rijtjeshuizen zijn. Zowel in het verleden (de door Weeber genoemde grachtengordel) als in het heden (Borneo/Sporenburg, ook in Amsterdam) werden en worden rijtjeshuizen individueel gefinancierd, ontworpen en gebouwd. Met vaak heel gevarieerde, mooie wijken als gevolg.

Als de behoefte aan duurdere woningen stijgt kan men in plaats van smalle onbruikbare stroken grond tussen de huizen te leggen, ook afstappen van het collectief ontwerpen en bouwen. Iemand koopt zelf een kavel, laat een kennis een huis schetsen en laat het bouwen door de zwager/aannemer. Een ontwikkelaar koopt een serie kavels en biedt kopers een keuze uit een pool van architecten en aannemers. Er zijn nog veel meer mogelijkheden. Interessante wijken ontstaan met verschillende, zij-aan-zij gebouwde, huizen. De keuze hier is er een voor individualiteit die het algemeen belang niet schaadt. Dit in tegenstelling tot de keuze van Weeber. Helaas zit de realiteit momenteel al veel verder op zijn spoor dan hij het doet voorkomen.


Top pagina


Concluderend: de overheid moet er zorg voor dragen dat de bulk van de toekomstige woningen met de zijkanten tegen elkaar aan gebouwd wordt. Dat wil niet zeggen dat er tientallen identieke huizen naast elkaar moeten komen. De grotere budgetten voor woningen die volgens Weeber nog meer dan nu al het geval is aan smalle stroken grond tussen huizen besteed moeten worden, kunnen beter aan het individueel ontwerpen van zij-aan-zij staande huizen besteed worden. Dit leidt tot een gevarieerder landschap (stad versus land), een gevarieerder beeld op wijkniveau, minder verkeer en infrastructuur en energiezuinigere huizen. Tot slot, en men zou het eigenlijk eerder uit de mond van de voorzitter van de BNA verwachten, zou het ook kunnen leiden tot meer werk voor architecten.



overzicht . achtergrond . procedure . programma . locatie . inzendingen . juryleden . prijzen . winnaars

wiwo-logo
achtergrond