Duivesteijn

Wat een ontwapenend plan van Carel Weeber, de burgerschrik van weleer: iedereen zijn eigen huisje op zijn eigen lapje grond! Het doet denken aan iets wat een jaar of tien geleden gebeurde op Nederlandse lagere scholen. Nadat de handschriften van generaties kinderen waren verpest doordat de slachtoffertjes leerden iedere letter als een losse blokletter te schrijven, werd nu een heel nieuwe 'methode' ingevoerd. Zij heette Handschrift, en zij berustte op de vondst om alle letters van een woord aan elkaar te schrijven. Precies zoals eeuwen de gewoonte was, maar dat wisten de onderwijzers niet meer.

Decennia lang heeft de doorsnee nieuwbouw woning in Nederland aan een halve straat huizen vastgezeten . De armen moesten, als zij pech hadden, wonen in huurwoningen die als schoenendozen op elkaar waren gestapeld door architecten als Carel Weeber. Nu komt die, in een interview in deze krant, met de boodschap dat de meeste mensen het liefste een vrijstaand huis willen. Gun ze dat dan, zegt Weeber, hij die twintig jaar geleden zelf de strijd tegen de nieuwe truttigheid van nieuwbouw wijken aanbond. Hij geeft zijn voorstel nog een proletarisch tintje door te spreken van een soort Gamma waar de mensen heen zouden moeten om door de overheid goedgekeurde huisonderdelen te kopen. Daaruit kunnen zij dan helemaal zelf hun ideale huis samenstellen.

Je weet niet waar je moet beginnen met je vrolijk te maken over dit idee. Bij die overheid die de onderdelen moet goedkeuren? Wil Weeber, nieuwbakken vijand van de staats architectuur, ze soms zelf ontwerpen? Zou de keus zo beperkt moeten worden gehouden dat er alleen Monopoly-huisjes, zoals te zien op de smaakvolle illustratie bij het interview, van te maken zijn? Dat zullen de bewoners-in-spe leuk vinden.

Maar belangrijker: Weebers idee, dat twintig jaar geleden nieuw zou zijn geweest, tenminste in Nederland, is nu niet meer zo erg verrassend. Het verkopen van bouwkavels aan toekomstige bewoners gebeurt al veel, vooral in de duurdere sector. En er is een industrie van huizen-uit-de-catalogus ontstaan die in grote lijnen precies is wat Weeber voorstaat. Je kunt de laatste jaren op honderden plaatsen in Nederland heel goed zien hoe de vrijstaande huizen van de zelfbouwende medemens er uitzien. Gek genoeg lijken ze niets op Weebers 'voorstudie'.

In ons dorp hebben we ze ook, acht of tien nieuwe villa's in het weiland naast de snelweg. In het tweede van rechts, dat weet iedereen, woont een bekende topvoetballer. Zijn Mercedes coupe staat vaak voor het smeedijzeren hek (met puntjes in de vorm van Franse lelies). Maar dat doet natuurlijk niet terzake.

Ook zonder zo'n extra attractie zijn het droomhuizen, dat zie je aan alles. Droomhuizen in grijswitte baksteen en roomwit geschilderd hout, gebouwd in een stijl ergens tussen die van een Achterhoekse boerderij en een Zwitsers chalet. Balkons hebben ambachtelijk gedraaide spijlen, en achter de ramen hangen gordijnen met veel romantisch plooiwerk, alsof binnen alle kamers boudoirs zijn. Aan de buitenkant zitten zuilen en witte lantaarns in neo-antieke vormen . De voortuintjes maken de droom compleet: strak geplaveid in cirkels van roze en grijs betonnen klinkers, met hier en daar een perk, omringd door minuscule buxusplantjes. (kennelijk vindt iemand die zes, zeven ton voor een huis uitgeeft, 500 gulden voor wat volwassen buxussen toch te veel). Hier staat een betonnen gans, daar kabbelt een fonteintje.

De sfeer van zulke huizen doet nog het meest denken aan die van de poppenhuizen uit de Intertoys of van My Little Pony, plastic droomwerelden voor kleine meisjes, met piepkleine paadjes en popperige pergola's. Het is alsof je temidden van al die weelde steeds het omslaan van de pagina's van het woontijdschrift voelt, iets glads, onwerkelijks Ñ al denk ik niet dat de bewoners tegen dat gevoel bezwaar zouden hebben.

Maar natuurlijk kan het allemaal nog veel erger. Uit de rustieke details en de verkleinde landhuis-onderdelen van die droomhuizen spreekt ondanks de valsheid nog een verlangen naar traditie, naar oude deftigheid, dat de vormen enigszins in toom houdt. Voor hetzelfde geld hadden de eigenaars iets heel anders kunnen laten bouwen, als het mocht: een woonhuis in de vorm van een McDonald's bijvoorbeeld, leuk voor de kinderen. Of een schip, of een hele grote paddestoel om in te wonen. Ook daarvoor bestaan precedenten in de 'grote' architectuur.

Als steeds meer mensen steeds meer huizen zelf gaan bouwen en dat zit er met of zonder Weeber dik in, zal van al dat soort dingen meer en meer komen. Op nog kleinere schaal wordt het nabootsen van traditionele deftigheid alleen maar idioter. Maar je kunt de mensen toch niet verbieden om naar hun eigen smaak te wonen? Helaas mevrouw, huizen onder de drie ton mogen geen zuilen? Nooit zullen de buxussen en bomen in de eigen tuintjes groot genoeg worden om alle lelijkheid te verdoezelen, laat staan tot een landschap te maken, zoals Weeber belooft.