* Minister Blok verbiedt interview met topambtenaar



Onze collega's van Bouwformatie Magazine maakten een paar bizarre weken mee. Minster Stef Blok verbood namelijk de plaatsing van het interview dat door journalist Dolf Dukker werd afgenomen met zijn Directeur-generaal Wonen en Bouwen Mark Frequin... Ondanks alle latere dreigementen plaatst Bouwformatie het integrale gesprek toch. Het muisje krijgt ongetwijfeld nog een staartje, want het onderwerp waarover discussie ontstond is weliswaar bescheiden - de aangescherpte isolatie-eisen van nieuwbouw woningen - maar, vanwege de belangen in de bouwwereld en politiek gezien mogelijk brisant. De minister is kennelijk ontstemd over het begeleidende redactionele commentaar bij het artikel, waarin wordt aangetoond dat zijn meest recente aanpassing van de isolatie-eisen voor nieuwbouwwoningen is gebaseerd op drijfzand, in casu op ondeugdelijk onderzoek.



Na zijn afwijzing van het interview heeft de minister de uitgever/directeuren Max de Jong en Jourdain Martens van het blad op het matje laten roepen en bij monde van de geinterviewde directeur-generaal zelf gedreigd om 'als zij toch tot publicatie over zouden gaan, alles te zullen doen om Bouwformatie - binnen en buiten het ministerie - de voet dwars te zetten.' Frequin uitte dit dreigement in aanwezigheid van de woordvoerder van de minister en twee andere adviseurs. Dat het inderdaad de minister zelf is die publicatie wil voorkomen, blijkt uit een eerdere mededeling aan de interviewer Dolf Dukker 'dat Blok elke te publiceren letter over wat er in zijn ministerie is gezegd eerst zelf wil zien.' De directie van Bouwformatie magazine zwichtte echter niet voor dreigementen, het betreffende themanummer 'Comfort' is inmiddels gedrukt en wordt deze week verspreid.



De zaak speelt al een aantal jaren en begon tijdens het kabinet Rutte I toen de Tweede Kamer een motie van de leden Paulus Jansen [SP] en Jacques Monasch [PvdA] aannam waarin het kabinet werd gevraagd de isolatie-eisen voor nieuwbouwwoningen met 40% op te schroeven [technisch vertaald: een kwaliteitsverhoging van de gebouwschil naar Rc=5]. Toenmalig minister Spies zegde toe de motie uit te voeren en de nieuwe eisen per 1 januari 2013 in te laten gaan. Onder druk van de lobby van bouwers en ontwikkelaars heeft ze vervolgens de invoering nog twee jaar verschoven, maar de Kamer wel de harde toezegging gedaan dat de maatregel op 1 januari 2015 definitief zou worden ingevoerd.



De verenigde bouwlobby [Bouwend Nederland, Neprom, NVB en Aedes] zat echter niet stil en verzocht het kabinet Rutte II om alsnog af te zien van de voorgenomen maatregel. Ze bedachten nog wel een afgezwakte versie, waarin de isolatie-eisen aan de gebouwschil worden gedifferentieerd [wand Rc=4,5 - vloer Rc=3,5 - dak Rc=6]. Die is nu kennelijk door minister Blok gehonoreerd, overigens zonder de Tweede Kamer daar helder over te informeren. Jourdain Martens, directeur/uitgever van Bouwformatie magazine: 'Wij volgen de zaak al enige tijd en spraken achtereenvolgens met de kamerleden Paulus Jansen [nu wethouder in Utrecht], Jacques Monasch [PvdA] en Carola Schouten [ChristenUnie], die desgevraagd geen van allen op de hoogte bleken te zijn van die stille aanpassing van Blok.' Martens vervolgt: 'Zelfs Ed Nijpels, die het Energie-akkoord als voorzitter van de Borgingscommissie moet bewaken, bleek hierover niet te zijn ingelicht en uitte in Bouwformatie zijn felle kritiek op de bedachte verlaging van de toegezegde eisen.'



Bouwformatie dook vervolgens dieper in de onderliggende stukken en stelde het ministerie van Blok nadere vragen over de maatregelen en de gevolgde procedure, hetgeen leidde tot het gewraakte interview met directeur-generaal Mark Frequin. Martens: 'Tot twee maal toe werd ons aantoonbaar onjuiste informatie verstrekt en het onderzoek waarop de gewijzigde maatregel gebaseerd zou zijn, bleek boterzacht en zat vol verkeerde aannames. Ingewijden spreken zelfs van 'doorgestoken kaart'. De handelwijze van minister Blok roept vele vragen op, in elk geval in de bouwwereld die straks de maatregelen moet uitvoeren. Maar het is ook onduidelijk of de Tweede Kamer de voorstellen steunt, nu die niet in lijn zijn met de destijds aangenomen motie.



Volgens Martens is de oorspronkelijke eis glashelder en leidt de gedifferentieerde eis in de praktijk slechts tot grote onduidelijkheid en discussie over definities: 'Want waar gaat de gevel nou precies over in het dak of andersom? Nee, in plaats van te innoveren en mee te helpen om de klimaatdoelstellingen te halen, trappen ze weer op de rem. Een zoveelste poging van de bouwsector en de overheid om niet te hoeven investeren in energiezuinige bouwconcepten. En wie uiteindelijk de dupe wordt is wel duidelijk, dat is de consument.'
We zijn benieuwd naar het vervolg...
Naschrift: 30 september - De bal richting Stef Blok is inderdaad gaan rollen, zoals hier een interview met Jourdain Martens bij BNR-Nieuwsradio: Terugluisteren. En direct daarna verwoordde Kamerlid Kees Verhoeven [d'66] zijn ongenoegen op NPO Radio1 en kondigde Kamervragen aan Blok aan: Terugluisteren.
Naschrift: 01 oktober - De website Geenstijl zond een verslaggever naar de Tweede Kamer en naar Oegstgeest om zowel Stef Blok als directeuren Martens en De Jong te bevragen over het gewraakte interview met topambtenaar Mark Frequin. Zie de video van het gesprek.
Naschrift: 03 oktober - Bouwformatie duikt na de antwoorden van Stef Blok in het afgelopen Vragenuurtje steeds dieper in de materie. En dan komt er ineens steun vanuit onverdachte hoek... Zie het laatste persbericht met als kop: 'Minister Blok verkoopt Tweede Kamer broodje aap'.

[Voor vragen en nadere informatie over dit onderwerp is drs. ing. Jourdain Martens - directeur/uitgever Bouwformatie - telefoon (071) 519 19 60 - mobiel (06) 42 73 10 18 - beschikbaar. Op de foto's van boven naar beneden: Minister Stef Blok, Directeur-generaal Mark Frequin, oud-kamerlid Paulus Jansen, oud-minister Liesbeth Spies, kamerlid Carola Schouten en kamerlid Jacques Monasch.] - 29 september 2014 - BOX 1.671/Bouwformatie


* Rondom Rem - CLOG brengt nummer over Koolhaas

Kortgeleden verslonden we een exemplaar van het Amerikaanse tijdschrift CLOG. We kenden het blad nog niet, maar het wordt sinds 2011 in New York gemaakt, onder meer door architecten onder leiding van hoofdredacteur Kyle May en redacteur [oorspronkelijk Nederlandse?] Julia van den Hout. CLOG verschijnt vier keer per jaar en behandelt telkens een enkel onderwerp waarvoor bijdragen worden gevraagd vanuit de hele wereld. Zelf schrijven ze in hun ondertitel: 'CLOG vertraagt de dingen. Elk nummer verkent, vanuit meerdere invalshoeken en met behulp van een verscheidenheid aan middelen, één enkel onderwerp dat actueel relevant is voor de architectuur. Kort en bondig, op papier en ver weg van zowel de afleiding als de dwang van het computerscherm.' Clog betekent trouwens 'klomp' en als werkwoord is de vertaling 'dichtslibben of samenklonteren'.



Het CLOG-nummer dat we hier kort bespreken is simpel getiteld 'Rem' en is dus geheel gewijd aan Rem Koolhaas en - als vanzelf ook - aan zijn bureau OMA/AMO. Het onderwerp is zeker actueel, Rem wordt in november immers 70 jaar en OMA viert volgend jaar het 40-jarig jubileum. De aanpak is verrassend en zeer informatief. Veel oud-medewerkers en/of bekenden van Rem, maar ook critici en andere beschouwers spreken zich uit in de pagina die ze ter beschikking kregen. Verder een serie interviews en een zeer complete 'timeline' als chronologisch overzicht van leven en werk van Koolhaas. Zo ontstaat een kaleidoscopisch beeld van de architect en denker met wie we allen wel enigszins bekend zijn, maar die niemand werkelijk kent... Vandaar dat het bovenstaande beeld dat dienst deed als de 'call for papers' zo treffend is gekozen. We herkennen de omtrek maar de echte inhoud blijft onzichtbaar.



Toch zijn de interviews het meest informatief, zoals het gesprek van de redactie met Zoe Zenghelis en Madelon Vriesendorp, Koolhaas' eerste echtgenote en de moeder van zijn kinderen Charlie en Tomas. Ze spreken als mede-oprichters van OMA over die eerste jaren, maar ook over vandaag, bijvoorbeeld over Rem als vader en grootvader. Ook interessante gesprekken met oud-medewerkers Erez Elia [nu HQ Architects], Jacob van Rijs en Winy Maas [nu MVRDV], Fernando Romero [nu FR-EE] en anderen als Ole Bouman, zoon Tomas Koolhaas en zijn huidige levenspartner Petra Blaisse [Inside-Outside]. Opvallend dat zij alleen spreekt over hun zakelijke relatie bij de vele projecten waaraan zij meewerkte. Laatste vermeldenswaardige interview is dat met Cecil Balmond, de constructeur die - eerst via Arup en later zelfstandig - intensief met Rem samenwerkte. Op de vraag wat er met OMA gaat gebeuren als Rem zich terugtrekt [die komt in vele gesprekken aan de orde] antwoordt hij '[..] I saw Rem a few months ago, but we've both branched out. [..]', alsof dat feit al gepasseerd was.
Tenslotte memoreren we nog twee vaderlandse bijdragen. NRC-redacteur Bernard Hulsman laat zien dat hij niet - zoals vaak gedacht - slechts kritisch stond ten opzichte van Koolhaas en zijn werk en nam een serie positieve citaten op uit zijn vele artikelen. Misschien wel de meest wijze bijdrage kwam van Hans Ibelings, de nu in Canada wonende architectuur criticus. Hij noemt de grote serie omvangrijke publicaties van Koolhaas; vaker encyclopedisch van aard, zoals de laatste [2.500 pagina's in 15 boekjes over de 'Elements of Architecture'] als catalogus bij Rems expo op de laatste Biennale in Venetie. Ibelings eindigt zijn bijdrage - na vermelding van de encycopedie van de Franse filosoof Denis Diderot - met de slotzinnen: '[..] Nowadays the philosopher Diderot is less remembered for his philosophy than for the encyclopedic project it has prompted. Without underestimating or dismissing the evident quality of OMA's architecture, this might eventually be Koolhaas' fate as well.'
Eindoordeel: kopen dat nummer!
[Enige minpuntje: CLOG nam ook een lijstje op van mensen die - hoewel gevraagd - kennelijk niet wilden meewerken aan het Rem-nummer; dat was wat ons betreft nou weer niet nodig geweest... CLOG is verkrijgbaar voor 20 US dollar exclusief verzendkosten.] - 03 september 2014 - BOX 1.670/CLOG


* Vanwege de vakantie duiken we in de boeken

De BOX heeft een maandje stilgestaan. Mede vanwege andere beslommeringen, zoals een tweetal interviews voor het Bouwformatie magazine - zie hier voor onze recente gesprekken met Jelle de Jong Architecten en met Lars Courage - en de start van het nieuwe seizoen 2014 van de Jonge Architecten Prijs. Daar trouwens al direct een opgave die tot realisatie gaat leiden...



Omdat we helaas niet beschikken over eigen of gesponsorde reisbudgetten voor de Biennale in Venetie of ander interessant bezoekwerk, staken we ons geld ditmaal in de bijbehorende publicaties, zoals de 15-delige uitgave 'Elements of Architecture' onder redactie van Rem Koolhaas en vormgegeven door Irma Boom. En in het zeseneenhalve kilo zware, vijfdelige complete werk van de Zwitserse architect Peter Zumthor, uitgegeven door Scheidegger & Spies uit Zurich. Bij elkaar opgeteld al wel de tegenwaarde van een aardig vliegreisje binnen Europa.



We gaan deze maand proberen om die boeken in De BOX van een korte recensie te voorzien; over Zumthors oeuvre binnenkort al een artikel in Bouwformatie.
En dan lopen we met die gedachte boekbesprekingen ook al weer hopeloos achter, want we hebben nog niets gezegd over die bijzondere uitgave van de hand van Hilde de Haan en Ids Haagsma over Jan de Jong [verkrijgbaar via hun uitgeverij Architext in Haarlem]. Het is het eerste deel van een tweedelige uitgave over het werk van deze bekende vertegenwoordiger van de zogenaamde Bossche School en we komen er binnenkort dus op terug.



Zo zullen we ook de drie belangrijke uitgaven van NAi-010 Publishers niet overslaan. De meeste recensies zijn inmiddels wel verschenen, maar we proberen er alsnog een gecombineerde bespreking van te maken. We woonden immers niet voor niets de presentatie bijeenkomsten bij van het laatste Jaarboek, Double Dutch van Bernard Hulsman en Building as Ornament van Michiel van Raaij. Er is genoeg te zeggen, ook over de toon van de gesprekken daar met de diverse protagonisten.



Tenslotte nog een tweetal buitenbeentjes uit het niet reguliere circuit. Via twitter werden we geattendeerd op het prachtige nummer over Koolhaas van het Amerikaanse periodiek CLOG. Met vele interessante stukken en een aantal buitengewone interviews, zoals met Madelon Vriesendorp en Zoe Zenghelis over vroeger en nu. En we waren bij de eerste boekpresentatie van het gebundelde werk van architect Leon Thier, die zeven jaar geleden besloot om een eigen bureau te starten, na 25 jaar Atelier PRO. Kortom, meer dan 25 boekdelen... we hebben wat te doen deze maand.



[Zie ook onze bespreking van het vorige Jaarboek 2012/2013 in BOX-bericht 1.642.] - 03 augustus 2014 - BOX 1.669



Berichten uit de voorgaande maanden in het

* Archief-overzicht.



*

© 1997-2012. Copyright ArchitectenWerk.